Προστασία θαλασσίου περιβάλλοντος: MARPOL, ειδικές περιοχές και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις
Η ενότητα εξετάζει τους κανόνες πρόληψης ρύπανσης από πλοία: δομή της MARPOL, ειδικές περιοχές, όρια εκπομπών και το ευρωπαϊκό πλαίσιο. Οι ερωτήσεις συνήθως ζητούν να εφαρμόσεις έναν κανόνα απόρριψης σε συγκεκριμένη απόσταση ή να διακρίνεις ειδική περιοχή από περιοχή ελέγχου εκπομπών.
MARPOL
Έξι παραρτήματα: I πετρέλαιο (όριο 15 ppm για απορρίψεις μέσω εξοπλισμού διήθησης), II επιβλαβείς υγρές ουσίες χύδην, III επιβλαβείς ουσίες σε συσκευασία (IMDG), IV λύματα, V απορρίμματα, VI ατμοσφαιρική ρύπανση (SOx, NOx Tier I–III, EEDI/EEXI/CII, SEEMP).
Ειδικές περιοχές και ECA
- Η Μεσόγειος είναι ειδική περιοχή για το Παράρτημα I (πετρέλαιο) και το Παράρτημα V (απορρίμματα).
- Από 1 Μαΐου 2025 η Μεσόγειος είναι περιοχή ελέγχου εκπομπών SOx με όριο 0,10% m/m.
- Βαλτική και Βόρεια Θάλασσα είναι επίσης SOx ECA και NECA (NOx Tier III για πλοία ναυπηγημένα από 1.1.2021).
Ευρωπαϊκό και διεθνές πλαίσιο
- Οδηγία (ΕΕ) 2016/802 για το θείο· Κανονισμός (ΕΕ) 2015/757 (MRV CO2)· ένταξη της ναυτιλίας στο EU ETS από το 2024 (40% των εκπομπών του 2024, 70% το 2025, 100% από 2026)· FuelEU Maritime από 1.1.2025.
- Σύμβαση BWM (πρότυπο D-2 για όλα τα πλοία από 8 Σεπτεμβρίου 2024), AFS 2001, Σύμβαση Χονγκ Κονγκ για την ανακύκλωση πλοίων (σε ισχύ από 26 Ιουνίου 2025), OPRC.
Παράδειγμα
Μάγειρας ζητά να απορρίψει αλεσμένα υπολείμματα τροφής (σωματίδια έως 25 mm) στα 4 ναυτικά μίλια ανοιχτά της Κρήτης. Συλλογισμός: βρισκόμαστε σε ειδική περιοχή Παραρτήματος V· εντός ειδικής περιοχής επιτρέπεται μόνο αλεσμένη τροφή σε απόσταση τουλάχιστον 12 ν.μ. από την πλησιέστερη ακτή. Άρα η απόρριψη απαγορεύεται· ορθή ενέργεια είναι αναμονή έως τα 12 ν.μ. ή παράδοση σε λιμενική εγκατάσταση. Εκτός ειδικών περιοχών το όριο για αλεσμένη τροφή είναι 3 ν.μ.
Παγίδες
- Τα πλαστικά απαγορεύονται πάντοτε, σε κάθε απόσταση.
- Ειδική περιοχή δεν σημαίνει ECA· αφορούν διαφορετικά παραρτήματα.
- Η Μεσόγειος είναι SOx ECA, όχι NECA.
- Στο EU ETS καταλογίζεται μόνο το 50% των εκπομπών ταξιδιών από και προς τρίτες χώρες.
- Τα κατάλοιπα φορτίου έχουν δικούς τους κανόνες, ανάλογα με το αν χαρακτηρίζονται HME.