An scrúdú cainte: rólghlacadh péire agus an mac léinn a stopann
Tá tú i do mhúinteoir agus i do mharcálaí ar an scrúdú cainte. Tá rólghlacadh le déanamh ag péire: áirithint a dhéanamh in óstán do 12 dhalta agus 2 mhúinteoir. Tá dhá nóiméad ullmhúcháin agus trí nóiméad comhrá. Tá Aoife an-líofa agus labhraíonn sí timpeall 80% den am; cuireann sí gach ceist agus ní thugann sí seans do Sheán. Ní deir Seán ach “sea”, “níl a fhios agam” agus “ceart go leor”. Tá rubríocht agat le cúig chritéar: éifeacht chumarsáide, stór focal, gramadach, fuaimniú agus idirghníomhú. Ní cheadaítear duit leid a thabhairt le linn an rólghlacaidh. Tá an dara tasc le teacht: comhrá níos neamhfhoirmiúla faoi na pleananna don tráthnóna. Caithfidh tú cinneadh a dhéanamh conas an péire a mharcáil go cothrom agus conas a chinntiú nach gcaillfidh Seán marcanna as a chuid imní.
1. Conas a mharcálfá Aoife agus Seán ar leithligh de réir na gcúig chritéar?
Read the worked answer
Marcáil gach mac léinn ina aonar, de réir na fianaise atá agat, ní de réir an phéire.
- Aoife: beidh stór focal agus gramadach ard, agus is féidir léi a cuid teachtaireachtaí féin a chur in iúl go soiléir. Ach má tá sí ag labhairt 80% den am agus gan ceist a chur ar a páirtí, ní féidir idirghníomhú ard a thabhairt di: ní léiríonn sí cumas comhrá a choinneáil le beirt. Ba chóir an marc a bhunú ar an bhfianaise, mar shampla “chuir sé ceist amháin ar a páirtí ag deireadh” nó “d’fhág sí bearnaí”.
- Seán: ní féidir a rá go bhfuil a chumas íseal mar gheall ar a imní. Caithfidh tú féachaint ar an dara tasc: an gcuireann sé tús leis an gcomhrá? An dtugann sé freagraí le tuilleadh eolais? Má fhanann sé le freagraí aonfhocail, beidh an marc idirghníomhaithe íseal, ach ní gá go mbeadh an stór focal nó an ghramadach íseal. Ná cuir pionós air faoi dhó as an rud céanna.
An phrionsabal: is ar leithligh a dhéantar measúnú ar gach iarrthóir, agus ní cóir an marc a thógáil ón duine eile sa phéire. Scríobh nótaí fianaise le linn an tasca agus úsáid iad chun an marc a réasúnú.
2. Cad a dhéanfá roimh an scrúdú chun an cineál seo torthaí a sheachaint?
Read the worked answer
Ní féidir leat an scrúdú a athrú, ach is féidir leat na scileanna a thógáil roimh ré.
- Múin frásaí le haghaidh seal a ghlacadh: “Cad a cheapann tú?”, “An féidir liom ceist a chur?”, “Ar mhaith leat tosú?” Bíonn gá leo seo sa chomhrá, agus ní leor iad a fháil ón múinteoir le linn an scrúdaithe.
- Úsáid tascanna le bearnaí eolais: tabhair cárta do gach duine nach bhfuil an fhaisnéis chéanna air. Mar sin, caithfidh siad comhoibriú seachas aon duine amháin gach rud a rá.
- Rothlaigh na páirtithe go minic: má bhíonn Seán i gcónaí le hAoife, ní fhoghlaimíonn sé conas tús a chur le comhrá. Tabhair deiseanna dóibh le páirtithe éagsúla agus le róil éagsúla.
- Déan cleachtadh ar an rólghlacadh faoi choinníollacha cosúla: dhá nóiméad ullmhúcháin, trí nóiméad comhrá, gan leideanna. Taifead an cleachtadh agus tabhair aiseolas ar cé a labhair, cé a d’éist, agus cé a d’fhág bearna.
An fáth: ní hé “dúinn a bheith cairdiúil” an fhadhb; is é an fhadhb ná nach bhfuil na scileanna comhrá á bhfoghlaim go córasach. Má dhéantar iad a chleachtadh go rialta, beidh na hiarrthóirí níos mó in ann a gcuid smaointe a roinnt gan brath ar an múinteoir.
3. An féidir leat idirghabháil a dhéanamh le linn an rólghlacaidh? Cén fáth?
Read the worked answer
Ní féidir leat leid a thabhairt le linn an rólghlacaidh mheasúnaithe. Dá ndeanfá amhlaidh, bheadh an measúnú truaillithe: bheadh an marc ag teacht ó do chuid focal seachas ó chumas an iarrthóra. Fiú má tá Seán ina thost, ní féidir leat focal a chur ina bhéal nó ceist a mholadh dó, mar sin ní bheadh an tasc ag tomhas an chumais chéanna do gach duine.
Is féidir leat, áfach:
- An tasc a athshocrú idir an dá thasc: deir go soiléir “Tá deireadh leis an gcéad tasc; tosaímid ar an dara tasc anois.”
- Nótaí a dhéanamh ar an iompar neamhbhriathartha agus ar an bhfianaise, gan cur isteach.
- Aiseolas a thabhairt tar éis an scrúdaithe, ní le linn dó.
- Má tá imní shuntasach nó riachtanas sláinte ann, lean beartas na scoile agus déan socruithe réasúnta roimh ré, ach ná déan iad a chumadh go tobann le linn an tasc.
An phrionsabal: tá an scrúdú cainte ag iarraidh an méid is féidir leis an iarrthóir a dhéanamh go neamhspleách. Más mian leat cabhrú le Seán, déan é trí chleachtadh agus trí ullmhú, ní trí fhreagraí a thabhairt dó sa seomra scrúdaithe.