Ríomhphost chuig óstán: aistriúchán ar líne agus clár teanga
Tá tú ag ceartú scríbhneoireachta: ríomhphost 120 focal chuig óstán, ag iarraidh eolas faoi thuras scoile do 24 dalta agus 3 mhúinteoir, ag lorg praghais, dátaí agus rogha bia. Tá Eoin tar éis 170 focal a scríobh. Tá an teachtaireacht soléir go leor, ach tá struchtúir aistrithe ó Bhéarla ann: “Tá mé ag scríobh chun fiosrú a dhéanamh faoi ...”, “Ba mhaith liom a fháil amach ...”, agus meascann sé “tú” agus “sibh” sa téacs céanna. Deir sé gur úsáid sé aistriúchán ar líne chun cabhrú leis. Tá an chuid is mó de na pointí cumarsáide ann, ach tá roinnt mionsonraí mícheart agus tá an clár rófhoirmiúil i bhfianaise comhthéacs na scoláirí. Tá grúpa de 24 dalta agat, agus caithfidh tú cinneadh a dhéanamh faoi conas marc a thabhairt, cad a cheartófar, agus conas an chéad dréacht eile a threorú.
1. Conas a mharcálfá é de réir chritéir na scríbhneoireachta?
Read the worked answer
Ní hé úsáid an aistriúcháin féin atá á mheas; is é an téacs a chruthaítear atá á mheas.
- Éifeacht chumarsáide: an bhfuil na pointí riachtanacha ann? Tá an chuid is mó acu ann, ach caithfidh tú seiceáil an bhfuil na dátaí, an líon daltaí agus an rogha bia ceart. Má tá mionsonra mícheart ann, cailltear marc ar an bpointe sin, ach ní chailleann sé an ríomhphost ar fad.
- Stór focal agus raon: tá roinnt frásaí úsáideacha ann, ach tá siad beagán neamhchoitianta nó “aistrithe”. Is féidir leo marc a fháil as iarracht, ach ní féidir leo marc iomlán a fháil as cruinneas nádúrtha.
- Gramadach: is é an mheascadh idir “tú” agus “sibh” an phríomhfhadhb. Sa chomhthéacs seo, ba chóir “sibh” a úsáid go comhsheasmhach agus an chopail a réiteach.
- Clár teanga: tá “a chara” nó “A dhuine uasail” oiriúnach d’óstán, ach tá “Tá mé ag scríobh chun fiosrú a dhéanamh” róthrom do ríomhphost scoile. Ní earráid chlár é sin go díreach, ach ní léiríonn sé solúbthacht.
- Coinbhinsiúin: seiceáil an bhfuil ábhar agus fágáil cuí ann.
Conclúid: ba chóir marc measartha maith a thabhairt as éifeacht chumarsáide, le marc níos ísle as cruinneas agus clár. Ná tabhair nialas mar gheall ar an aistriúchán; tabhair aiseolas ar an bhfianaise atá sa téacs.
2. Cad a cheartófá agus cad a d’fhágfá gan athrú?
Read the worked answer
Ceartaigh na rudaí a chuireann isteach ar an mbrí nó a bhaineann le spriocstruchtúir an ranga; ná déan an téacs a athscríobh.
- Ceartaigh: an mheascadh “tú/sibh”; an chopail “is mise” nó “táim”; réamhfhocail a bhaineann le dátaí agus le líon (“do 24 dalta”, “le haghaidh 3 mhúinteoir”); aon mhionsonra atá mícheart.
- Fág: na frásaí a bhfuil blas an Bhéarla orthu ach atá intuigthe, m.sh. “Ba mhaith liom a fháil amach”. Is féidir iad a fheabhsú, ach ní gá iad a scriosadh. Má scriosann tú gach rud, ní fhoghlaimíonn an scoláire ach go bhfuil a ghuth féin mícheart.
- Úsáid cód ceartúcháin: cuir “G” in aice le gramadach, “F” in aice le foclóir, “C” in aice le clár. Iarr ar Eoin féin na ceartuithe a dhéanamh sula dtabharfaidh tú an dara dréacht.
- Tabhair sampla amháin nó dhó de leagan níos fearr: m.sh. “Ba mhaith liom eolas a fháil faoi ...”. Ní gá duit an ríomhphost iomlán a scríobh dó.
An fáth: is é an sprioc ná feabhas a chur ar an bhfoghlaimeoir, ní téacs foirfe a chruthú. Má cheartaíonn tú gach earráid, bíonn an t-aiseolas róthrom agus ní bhíonn sé inúsáidte.
3. Conas a laghdófá an claonadh aistriúcháin sa rang?
Read the worked answer
Múin an scríbhneoireacht mar phróiseas, ní mar aistriúchán ó Bhéarla.
- Tosaigh le pleanáil i nGaeilge: déan ábhar, pointí agus ord na bpointí a phlé i nGaeilge sula scríobhtar aon abairt.
- Múin smután teanga: frásaí ar nós “Ba mhaith liom eolas a fháil faoi...”, “An mbeadh sé in ann...”, “Táimid ag lorg...”. Nuair a bhíonn na smutáin ar eolas, ní gá abairt iomlán a aistriú.
- Úsáid samhlacha: tabhair ríomhphost maith mar shampla agus iarr ar na scoláirí na gnéithe is fearr a aithint. Ansin scríobh siad a leagan féin.
- Ceadaigh an t-aistriúchán mar uirlis theoranta: má úsáideann siad é, iarr orthu an abairt a mhíniú ina bhfocail féin agus a sheiceáil leis an teimpléad. Is fearr é a rialú ná a chosc go hiomlán, mar beidh siad ag úsáid é ar scoil nó sa bhaile ar aon nós.
- Tabhair aiseolas ar chomhthéacs, ní ar fhocail aonair: “An mbeadh ‘sibh’ níos fearr anseo?” seachas “tá sé seo mícheart”.
An fáth: nuair a bhíonn na smutáin agus na céimeanna próisis ar eolas ag na scoláirí, bíonn níos lú gá acu le haistriúchán ar líne, agus bíonn a gcuid Gaeilge níos nádúrtha.