An phunann: fianaise lag agus amhras faoi údarú
Tá tú i bhfeighil na punainne do Ghrúpa 5. Caithfidh gach mac léinn trí thasc chumarsáide a chur isteach, mar aon le fianaise agus machnamh. Tá Méabh tar éis tasc a thabhairt isteach dhá lá roimh an spriocdháta: agallamh le duine den phobal faoi chaitheamh aimsire, scríobh sí 200 focal, chuir sí grianghraf de phóstaer isteach, agus taifeadadh 40 soicind atá beagnach do-aitheanta. Deir sí gur thaifead sí ar a fón póca agus go raibh an seomra ciúin. Tá an scríbhinn an-mhaith, b’fhéidir ró-mhaith, agus tá amhras ort go bhfuair sí cabhair ó dhuine fásta. Tá 24 mac léinn sa ghrúpa, tá na tascanna eile le bailiú an tseachtain seo chugainn, agus tá riachtanais fhianaise le sásamh. Ní mór duit cinneadh a dhéanamh faoin bhfianaise a ghlacadh, faoi athdhéanamh a lorg, agus faoi conas cothroime a chinntiú idir na scoláirí.
1. Cad iad na cinntí atá le déanamh agat faoin bhfianaise seo?
Read the worked answer
Scar na ceisteanna: an bhfuil an fhianaise inchreidte, agus an bhfuil sí inchurtha leis an obair féin?
- An bhfuil sí inchreidte? Tá an taifead beagnach do-aitheanta, agus níl an grianghraf nasctha go soiléir leis an agallamh. Mar sin, níl an fhianaise inchreidte go leor chun an tasc a dheimhniú. Ní ionann sin agus a rá go bhfuil sí calaoiseach.
- An bhfuil sí inchurtha? Tá an scríbhinn an-mhaith, ach tá amhras ort. Is féidir leat í a ghlacadh mar dhréacht agus í a fhíorú trí chomhrá gairid le Méabh faoin bpróiseas a bhí aici: cad a chuir sí ceist? Cad a dúirt an t-agallamh? Cad a d’fhoghlaim sí? Má tá sí in ann cur síos a dhéanamh ar an bpróiseas, is féidir glacadh leis go bhfuil an fhoghlaim ann, fiú má tá cabhair faighte aici.
- An bhfuil an tasc críochnaithe? Níl an fhianaise chomhrá ann. Caithfidh sí athdhéanamh nó fianaise bhreise a sholáthar. Ba chóir an deis chéanna a thabhairt do gach mac léinn.
- Cothroime: ná déan cinneadh ar bhonn amhrais amháin. Cuir an riail chéanna i bhfeidhm do gach duine: fianaise inléite agus inchreidte, agus dearbhú go bhfuil an obair déanta ag an scoláire.
Conclúid: glac leis an scríbhinn mar chuid den fhianaise, ach iarr fianaise chomhrá inléite agus dearbhú próisis. Ná hionsaigh an scoláire; déan an próiseas a dhoiciméadú agus an deis athdhéanta a thabhairt go poiblí.
2. Conas a dhéanfá an phunann a struchtúrú ó thús na bliana?
Read the worked answer
Dearadh ar gcúl: tosaigh leis na riachtanais agus oibrigh siar.
- Mapáil na dtasc: roghnaigh trí thasc a chlúdaíonn na réimsí éagsúla (labhairt, scríobh, idirghníomhú). Cuir síos i scríbhinn cad is fianaise inghlactha ann do gach ceann.
- Spriocdhátaí céimnithe: socraigh dréacht, piarmheasúnú, athdhéanamh agus bailiúchán deiridh. Ná fág gach rud go dtí an tseachtain dheireanach.
- Seicliosta fianaise: déan liosta soiléir de na rudaí a chaithfidh a bheith sa phunann: taifead inléite, scríbhinn ghlan, grianghraf le comhthéacs, agus machnamh gearr. Tabhair an seicliosta do na scoláirí ón tús.
- Loga an scoláire: iarr orthu dáta, áit, duine agus próiseas a thaifeadadh. Cabhraíonn sé seo le húdarú agus le féinmheasúnú.
- Seiceálacha rialta: féach ar an phunann gach coicís, ní hamháin ag an deireadh. Má tá fadhb ann, is féidir í a cheartú go luath.
- Teorainn a chur le hobair an mhúinteora: ná scríobh téacs ar son an scoláire. Is féidir leat eiseamláirí a thabhairt, ach caithfidh an fhianaise a bheith ón scoláire féin.
An fáth: nuair a bhíonn na céimeanna agus an fhianaise soiléir ón tús, laghdaítear an t-amhras agus an deireadh a dhéantar faoi bhrú ama.
3. Cén fhianaise bhreise a mholfá do Mhéabh agus cén fáth?
Read the worked answer
Molaim taifeadadh nua 2–3 nóiméad de chomhrá beo nó de ghlaoch gutháin, agus nóta machnaimh ghearr i nGaeilge ina gcuireann sí síos ar an bpróiseas: cad a d’iarr sí, cad a dúirt an duine eile, cad a d’fhoghlaim sí, agus cad a dhéanfadh sí arís eile.
Cén fáth:
- Tá an taifead reatha do-aitheanta, agus mar sin ní féidir é a mheas mar fhianaise chomhrá. Teastaíonn sampla ina gcloiseann an mharcálaí an urlabhra.
- Ní gá taifeadadh gairmiúil; is leor fón póca in áit chiúin. Ba chóir treoir shoiléir a thabhairt roimh ré: fad, topaic, agus cé a bheidh sa taifead.
- Má dhéantar é go luath agus go poiblí, ní bheidh amhras faoi údarú ann, agus beidh an scoláire in ann a cuid oibre féin a chosaint.
- Níor chóir go mbeadh ort glacadh le fianaise atá do-aitheanta mar gheall ar chothroime; caithfidh na rialacha a bheith mar an gcéanna do gach duine.
Conclúid: ní hionsaí ar Mhéabh atá ann ach soiléiriú ar an gcaighdeán fianaise. Tabhair an deis chéanna do gach mac léinn, agus déan an deis sin a chur in iúl go soiléir ón tús.