Léitheoireacht (Reading Comprehension)
Cad a thomhaistear
Tomhaiseann an Léitheoireacht do chumas téacsanna Gaeilge a thuiscint agus a léirmhíniú: fógraí, comharthaí, ríomhphoist, foirmeacha, ailt ghearra agus scéalta. Caithfidh tú príomhbhrí, sonraí soiléire agus tuairimí a aimsiú, agus is minic a bhíonn ort críoch a bhaint nach bhfuil scríofa go díreach sa téacs.
Rialacha agus cleachtais
- Léigh na ceisteanna ar dtús; ansin scan an téacs do na heochairfhocail agus dá gcomhchiallaigh.
- Aithin cineál an téacs agus an cló: fógra, litir fhoirmiúil, blag, comhrá.
- Lean na focail cheangail (mar gheall ar, cé go, dá bhrí sin) chun cúis agus iarmhairt a thuiscint.
- Bain úsáid as an ngramadach: an bhfuil an briathar san aimsir chaite, san aimsir láithreach nó san aimsir fháistineach?
- Ná haistrigh focal ar fhocal; iarr an bhrí iomlán san abairt.
Sampla oibrithe
Fógra: ‘Beidh an leabharlann dúnta Dé Luain seo chugainn mar gheall ar obair chothabhála. Osclóidh sí arís Dé Máirt ag 10 r.n. Ní bheidh aon phionós ann do leabhair a thabharfar ar ais go dtí Dé Céadaoin.’ Ceisteanna: Cén fáth a bhfuil sí dúnta? Cathain a osclóidh sí arís? An mbeidh pionós ann? Réasúnaíocht: aimsigh ‘mar gheall ar’ le haghaidh an chúis, ‘arís’ le haghaidh an ama, agus ‘Ní bheidh’ le haghaidh an diúltaithe. Freagraí: obair chothabhála; Dé Máirt ag 10 r.n.; ní bheidh.
Gaistí a chailleann marcanna
- ‘False friends’ agus focail a bhfuil ciall eile acu sa chomhthéacs.
- An diúltadh a ligean thar ceal: ‘ní’, ‘gan’, ‘ar bith’.
- Freagra a bhunú ar eolas pearsanta seachas ar an téacs.
- Dátaí a mheascadh: ‘Dé Luain seo chugainn’ in áit ‘Dé Luain seo caite’.
- ‘Go dtí’ agus ‘roimh’ a mheascadh in abairtí ama.