Telugu (Second Language) - SSC Blue Print Content
The Telugu Second Language paper at AP SSC level is not a memory test of the Vachakam alone. The Directorate's blue print mixes prescribed lesson and poem content with transferable skills: అపఠిత గద్యం and అపఠిత పద్యం (unseen comprehension), వ్యాకరణం (సంధి, సమాసం, అలంకారం, ఛందస్సు, వాక్యం), and రచన such as వ్యాసం and లేఖ. Lesson-based and skill-based blocks each carry substantial marks, so grammar and writing decide many grades.
Core rules to apply
- సంధి: first split the word into the two boundary sounds, then name the change. సవర్ణదీర్ఘ (అ/ఆ + అ/ఆ → ఆ), గుణ (అ + ఇ/ఈ → ఏ; అ + ఉ/ఊ → ఓ), వృద్ధి (అ + ఏ/ఐ → ఐ; అ + ఓ/ఔ → ఔ), యడాగమం (అకారాంతం + అచ్చు → య్ కారం).
- సమాసం: find which member is ప్రధానం. చివరి పదం ముఖ్యమైతే తత్పురుష; విశేషణ–విశేష్య బంధమే ముఖ్యమైతే కర్మధారయ; రెండు పదాలూ సమాన ముఖ్యమైతే ద్వంద్వ; సమాసం మొత్తం వేరొక దానిని విశేషిస్తే బహువ్రీహి.
- అలంకారం: ఉపమాన సూచకం (వలె, లాగా, పోలిన, వంటి) ఉంటే ఉపమా; అభేదం (X యే Y) ఉంటే రూపకం; పొగడ్త అతిగా ఉంటే అతిశయోక్తి.
- ఛందస్సు: పాదాలు, గణాలు, యతి, ప్రాస లెక్కపెట్టి వృత్తం పేరు చెప్పు. కంద పద్యంలో 1, 3 పాదాలు మూడు గణాలు, 2, 4 పాదాలు ఐదు గణాలు.
- వాక్యం: కర్తరి (కర్తకు క్రియ), కర్మణి (కర్మకు క్రియ), ప్రత్యక్షం, పరోక్షం.
Worked example
‘రామాలయము’ ఏ సంధి? విడదీయగా రామ + ఆలయము. చివరి అచ్చు ‘అ’, మొదటి అచ్చు ‘ఆ’ - రెండూ సవర్ణాలు, కలిసి దీర్ఘం ‘ఆ’ అయింది. కాబట్టి సవర్ణదీర్ఘ సంధి. అదే ‘రామేశ్వరుడు’ (రామ + ఈశ్వరుడు) అయితే అ + ఈ → ఏ కాబట్టి గుణ సంధి. పేరు శబ్ద మార్పును బట్టే, పదాల జాబితాను బట్టి కాదు.
Traps that cost marks
- గుణ సంధిలో ‘ఏ/ఓ’ వస్తుంది; ‘ఆ/ఈ/ఊ’ దీర్ఘం వస్తే అది సవర్ణదీర్ఘం - పరీక్షలో ఇక్కడే ఎక్కువ నష్టం.
- ప్రత్యక్షం నుంచి పరోక్షానికి మార్చేటప్పుడు సర్వనామాలు, క్రియా రూపాలు రెండూ మారాలి: ‘నేను వచ్చాను’ → ‘అతడు వచ్చాడు’, ‘వచ్చాను’ కాదు.
- లేఖలో స్థలం, తేదీ, సంబోధన, ముగింపు లోపిస్తే రూపమే పోతుంది; వ్యాసంలో పదపరిమితి, ఉపశీర్షికలు లేకపోతే అంకాలు తగ్గుతాయి.
- పద్య భావం రాయమన్నప్పుడు పాదాన్ని యథాతథంగా కాకుండా సొంత మాటల్లో, కీలక పదాలు నిలిపి రాయాలి.