First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
Maharashtra HSC Punjabi Gadya ਵਿੱਚ 'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਵਾਲਾ ਪਾਠ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਡਾਇਰੀ
- ਨਿਬੰਧ
- ਜੀਵਨੀ (ਜੀਵਨ ਚਰਿੱਤਰ) Correct answer.
- ਕਹਾਣੀ
Explanation
ਇਹ ਪਾਠ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਉਦਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਵੰਨਗੀ ਜੀਵਨੀ ਹੈ। ਜੀਵਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਜਨਮ, ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤਰਤੀਬ ਨਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
Question 2Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਜ ਕੀ ਸੀ?
- ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਗਠਿਤ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਸੇਵਾ Correct answer.
- ਫ਼ੌਜੀ ਲੜਾਈਆਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨਾ
- ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਕਰਨਾ
- ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮਾਲੀਆ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ
Explanation
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕੰਮ ਨਿਭਾਇਆ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਧਾਰਮਿਕ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਸੀ।
Question 3Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਧਰਮ ਲਈ ਬੇਮਿਸਾਲ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ Correct answer.
- ਵਪਾਰਕ ਸਫਲਤਾ
- ਕਵਿਤਾ ਰਚਨਾ
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸਲਾਹਕਾਰੀ
Explanation
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸਿੱਖੀ ਲਈ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਟ ਕੇ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਰੱਖਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਹਿੰਮਤ ਅਤੇ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੈ।
Question 4Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਜੀਵਨ ਜਾਚ' ਵਰਗੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਵਿਅੰਗ ਰਾਹੀਂ ਹਾਸਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨਾ
- ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹੀ ਢੰਗ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇਣਾ Correct answer.
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਉਣਾ
- ਕਿਸੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦੇਣਾ
Explanation
ਜੀਵਨ ਜਾਚ ਵਰਗੇ ਲੇਖ ਵਿਚਾਰ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਹੀ ਸਿਧਾਂਤ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਰਾਹੀਂ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 5Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ' ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਕੌਣ ਹੈ?
- ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ
- ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ
- ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ
- ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ Correct answer.
Explanation
ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੁੱਖ ਪਾਤਰ ਦੀ ਪਛਾਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਕੇਂਦਰੀ ਪਾਤਰ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤਰ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।
Question 6Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖਣਾ
- ਪਾਤਰ ਦੇ ਰੂਪ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ Correct answer.
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਣਾ
- ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਲਿਖਣਾ
Explanation
ਪਾਤਰ ਚਿਤਰਨ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ਕਲ, ਸੁਭਾਅ, ਆਦਤਾਂ ਅਤੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਤਸਵੀਰ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Question 7Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸਫ਼ਰਨਾਮੇ
- ਹਵਾਈ ਯਾਤਰਾ
- ਉਦਾਸੀਆਂ Correct answer.
- ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ
Explanation
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਧਾਰਮਿਕ ਯਾਤਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਉਦਾਸੀਆਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤੇ।
Question 8Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਉਹ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸੇਵਕ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਸੰਗਠਕ ਸਨ Correct answer.
- ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸਨ
- ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ ਸੇਨਾਪਤੀ ਸਨ
- ਉਹ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰੀ ਕਵੀ ਸਨ
Explanation
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੰਗਤ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਤਿਕਾਰ ਅਤੇ ਸੇਵਾ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸੀ।
Question 9Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਹੁਦਾ
- ਧਨ ਦਾ ਲਾਲਚ
- ਆਪਣਾ ਧਰਮ ਨਾ ਛੱਡਣਾ Correct answer.
- ਪਰਿਵਾਰਕ ਝਗੜਾ
Explanation
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਬਦਲਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਉੱਤੇ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਇਸੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਾਦਤ ਮਿਲੀ।
Question 10Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਦਾ 'ਉਦੇਸ਼' ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਪੈਰਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੇਖਣਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਣਨਾ
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ Correct answer.
Explanation
ਪਾਠ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਲੇਖਕ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਲੰਬਾਈ ਉਦੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਦੱਸਦੀ।
Question 11Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ' ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਧੀਰਜ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਧਨ ਦਾ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ
- ਸਮਾਜ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ
- ਝਗੜਾਲੂ ਸੁਭਾਅ
Explanation
ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹਾਲਾਤਾਂ ਦਾ ਸਾਮ੍ਹਣਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 12Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਜੀਵਨ ਜਾਚ' ਸ਼ੈਲੀ ਦੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਕਿਉਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਕਹਾਣੀ ਨੂੰ ਲੰਬਾ ਕਰਨ ਲਈ
- ਵਿਅੰਗ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਨ ਲਈ
- ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਲਈ Correct answer.
Explanation
ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਰਾਹੀਂ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿਵਹਾਰਕ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਤਜਰਬਾ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 13Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਸੰਦੇਸ਼' ਅਤੇ 'ਕਥਾ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਸੰਦੇਸ਼ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਕਥਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਬਿਰਤਾਂਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵਿਚਾਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਹਨ
- ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ
Explanation
ਕਥਾ ਘਟਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਪਾਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸੰਦੇਸ਼ ਪਾਠ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕਥਾ ਸਾਧਨ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਉਦੇਸ਼।
Question 14Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਪਾਠ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਕੀ ਸੀ?
- ਧਨ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ
- ਕੇਵਲ ਰਸਮਾਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ
- ਜਾਤ-ਪਾਤ ਦਾ ਪਾਲਣ
- ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਤਾ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ Correct answer.
Explanation
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਸਮਾਨਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਮਾਂ ਅਤੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
Question 15Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਜੇ ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦਾ ਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ
- ਪਾਠ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾਤਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ
- ਪਾਠ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਵਿਚਕਾਰ ਸਿੱਧਾ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਲੇਖਕ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸਿੱਧਾ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਸੰਬੰਧ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਅਤੇ ਨੇੜੇ ਦਾ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 16Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਹੱਤਵ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ?
- ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀ ਸੇਵਾ ਨਾਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਭਲਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਸੇਵਾ ਕੇਵਲ ਧਨ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ
- ਸੇਵਾ ਦਾ ਕੋਈ ਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ
- ਸੇਵਾ ਸਿਰਫ਼ ਅਹੁਦਿਆਂ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
Explanation
ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੀ ਨਿਮਰ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸੰਗਤ ਦੇ ਭਲੇ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਸੇਵਾ ਦਾ ਮੁੱਲ ਅਹੁਦੇ ਜਾਂ ਧਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਨਿਮਰਤਾ ਵਿੱਚ ਹੈ।
Question 17Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ' ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਲੇਖ ਹੀ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਸ਼ਾ ਦੱਸਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਸਿਰਲੇਖ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ
- ਸਿਰਲੇਖ ਕੇਵਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਦੱਸਦਾ ਹੈ
- ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਨਾਲ ਬੇਸੰਬੰਧ ਹੈ
Explanation
ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ 'ਸ਼ਹੀਦ' ਸ਼ਬਦ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ, ਅਰਥਾਤ ਕੁਰਬਾਨੀ, ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ।
Question 18Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਸੰਵਾਦ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਦੀ ਹੈ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸੰਬੰਧ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ Correct answer.
- ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਲੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Explanation
ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਰ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਅਤੇ ਭਾਵ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸੰਬੰਧ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 19Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਜੀਵਨ ਜਾਚ' ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਤਰੀਕਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਵਰਤਣਾ
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਨਾ
- ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਤਾਰਨਾ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਜ਼ਬਾਨੀ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
Explanation
ਲੇਖ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਕੇਵਲ ਗਿਆਨ ਦੇਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਵਿਵਹਾਰ ਬਦਲਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿਧਾਂਤ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਅਮਲ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਹੈ।
Question 20Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ' ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ?
- ਧਨ ਦੀ ਲਾਲਸਾ
- ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਅੱਗੇ ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ
- ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਨਿਰਣੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਭਾਵੁਕ ਹਾਰ
Explanation
ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਆਪਣੇ ਸਵੈ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਨਿਰਣੇ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਅੰਦਰੂਨੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 21Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਟਕਰਾਅ ਸੀ?
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਪਾਲਣਾ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ Correct answer.
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਰਸਮਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਕੀਤਾ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਕ ਭੇਦਭਾਵ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਆਧਾਰ ਬਣਾਇਆ
Explanation
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਅੰਧਵਿਸ਼ਵਾਸ ਅਤੇ ਨਿਰਰਥਕ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖੀ ਸਮਾਨਤਾ ਉੱਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਸਮਕਾਲੀ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਟਕਰਾਉਂਦੀ ਸੀ।
Question 22Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?
- ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦਾ ਕੋਈ ਸੰਬੰਧ ਨਹੀਂ
- ਸੰਗਠਿਤ ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ Correct answer.
- ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕੀਤਾ
- ਸੇਵਾ ਕੇਵਲ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਈ ਸੀ
Explanation
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸੰਗਠਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤ ਇੱਕ ਸੂਤਰ ਵਿੱਚ ਬੱਝੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਸੀ।
Question 23Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ 'ਬੇਮਿਸਾਲ' ਕਹਿਣ ਦਾ ਸਾਹਿਤਕ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਧਨ ਦਾਨ ਕੀਤਾ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਲੰਬਾ ਭਾਸ਼ਣ ਦਿੱਤਾ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ
- ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਆਪਣੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ Correct answer.
Explanation
ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕਠੋਰ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਪਣਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ। ਇਹ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਕੁਰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 24Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਿਵੇਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
- ਇੱਕ ਧਿਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦੱਸਣ ਨਾਲ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਪੈਰਿਆਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵੇਖਣ ਨਾਲ
- ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ
- ਸਿਰਫ਼ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੇਖਣ ਨਾਲ
Explanation
ਪੱਖਪਾਤ ਤਦ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਧਿਰ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਸੰਤੁਲਿਤ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਪੱਖਪਾਤ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ।
Question 25Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਅਤੇ 'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਾਂਝਾ ਤੱਤ ਹੈ?
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ Correct answer.
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਵਿਅੰਗ ਉੱਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਕੇਵਲ ਯੁੱਧ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ
Explanation
ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਜੀਵਨ, ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਹੈ, ਕਾਲਪਨਿਕਤਾ ਨਹੀਂ।
Question 26Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਐਚ.ਐਸ.ਸੀ. ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ 'ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ' ਅਤੇ 'ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ' ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਅੰਤਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਦਾ।
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਦਾ ਵਰਣਨ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ। Correct answer.
- ਦੋਵੇਂ ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਟਕ ਵਿੱਚ।
Explanation
ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ, ਕੱਦ, ਰੰਗ ਅਤੇ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ, ਨੈਤਿਕਤਾ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਗਦ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 27Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ 'ਕਾਲਕ੍ਰਮ' ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ-ਅਸਰ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। Correct answer.
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਲੇਖਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਲੁਕਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
Explanation
ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਘਟਨਾਵਾਂ ਪਹਿਲਾਂ-ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਅਤੇ ਨਤੀਜੇ ਦੀ ਲੜੀ ਸਮਝਣੀ ਸੌਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਦ ਪਾਠ ਦੀ ਸੰਗਠਨ-ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
Question 28Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਜੀਵਨ ਜਾਚ' ਵਰਗੇ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
- ਹੋਰ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਬਿਨਾਂ ਨਤੀਜੇ ਦੇ ਦੇਣਾ।
- ਸਿਰਫ਼ ਸਿਧਾਂਤਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਦੇਣੀ।
- ਤਜਰਬੇ ਅਤੇ ਸਿੱਟੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਸੰਬੰਧ ਦਿਖਾਉਣਾ। Correct answer.
- ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਅੰਤ ਖੁੱਲ੍ਹਾ ਛੱਡ ਦੇਣਾ।
Explanation
ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਤਜਰਬਾ ਉਦੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮਿਲੀ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਾਰਨ-ਅਸਰ ਸੰਬੰਧ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਆਧਾਰ ਸਮਝ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 29Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ' ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਦੇ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਹੇਠ ਲਏ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨੂੰ ਸਾਹਿਤਕ ਆਲੋਚਨਾ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਕਥਾ ਦਾ ਸਿਖਰ
- ਪਾਤਰ ਦਾ ਨੈਤਿਕ ਦਵੰਦ Correct answer.
- ਪਾਤਰ ਦਾ ਸਵੈ-ਨਿਰਣਾ
- ਕਥਾ ਦਾ ਅੰਤ
Explanation
ਜਦੋਂ ਪਾਤਰ ਸਮਾਜਕ ਦਬਾਅ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਅੰਤਰਮਨ ਵਿਚਕਾਰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਪਾਉਂਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੈਤਿਕ ਦਵੰਦ ਅਖਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 30Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ 'ਸੰਦੇਸ਼' ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਆਧਾਰ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਵਿਸ਼ਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸਿੱਟਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਗਏ ਕਿਰਦਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
Explanation
ਗਦ ਪਾਠ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਅਕਸਰ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਿੱਟੇ ਜਾਂ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਿੱਟੇ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਆਧਾਰ ਹੈ।
Question 31Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਬੰਧ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀ ਹੈ?
- ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਸੱਤਾ ਦਿੱਤੀ।
- ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਧਾਰਮਿਕ ਰਸਮਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਰੱਖਿਆ।
- ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਝਗੜੇ ਵਧਾਏ।
- ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਲੋਕ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿੱਤਾ। Correct answer.
Explanation
ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ ਦੀ ਨਿਰਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਨੇ ਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪੰਥ ਵਿਚਕਾਰ ਭਰੋਸਾ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿੱਖ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਸਥਿਰਤਾ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੰਗਠਨ-ਨਿਰਮਾਣ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Question 32Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਤਾਰੂ ਸਿੰਘ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਨੂੰ ਬੇਮਿਸਾਲ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਸਾਹਿਤਕ ਸਾਧਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਹਾਸ-ਰਸ
- ਅਤਿਕਥਨੀ Correct answer.
- ਵਿਅੰਗ
- ਪ੍ਰਤੀਕ
Explanation
ਸ਼ਹਾਦਤ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਦਰਸਾਉਣ ਲਈ ਲੇਖਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਹਿੰਮਤ ਨੂੰ ਆਮ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅਤਿਕਥਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਦਾ ਹੈ।
Question 33Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਕਿਸੇ ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੀ ਪੱਖਪਾਤੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪੱਕਾ ਸੰਕੇਤ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਹੋਣਾ।
- ਪਾਠ ਦਾ ਲੰਬਾ ਹੋਣਾ।
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹੀ ਧਿਰ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜ਼ਿਕਰ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦੀ ਆਲੋਚਨਾ। Correct answer.
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ।
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਪੱਖ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਤਾਰੀਫ਼ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਪੱਖ ਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਪੱਖਪਾਤੀ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੰਤੁਲਿਤ ਗਦ ਵਿੱਚ ਦੋਵਾਂ ਪੱਖਾਂ ਦਾ ਨਿਰਪੱਖ ਚਿਤਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 34Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਅਤੇ ਸਮਕਾਲੀ ਸਮਾਜਕ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਟਕਰਾਅ ਕਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਕੇ ਧੀਰਜ ਰੱਖਿਆ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣਾ ਚੁਣਿਆ।
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। Correct answer.
- ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਨੀਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦਿੱਤਾ।
Explanation
ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਜਾਤ-ਪਾਤ, ਭੇਦਭਾਵ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਪੱਖਪਾਤ ਵਰਗੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਦਾ ਸਪਸ਼ਟ ਵਿਰੋਧ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਨਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਟਕਰਾਅ ਨੂੰ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਕੇਂਦਰੀ ਹਿੱਸਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
Question 35Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸੰਬੰਧ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। Correct answer.
- ਸਿਰਲੇਖ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਹੋਰ ਪਾਠਾਂ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨਾ।
- ਸਿਰਲੇਖ ਨੂੰ ਪਾਠ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਅਰਥ ਕੱਢਣਾ।
- ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਗਿਣਨਾ।
Explanation
ਸਿਰਲੇਖ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਲੇਖ ਉਸ ਭਾਵ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਜਾਂ ਗਿਣਤੀ ਨਾਲ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦਾ।
Question 36Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ' ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਉਸ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਪੱਖ ਉਜਾਗਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਉਸ ਦੀ ਸਮਾਜਕ ਰੀਤਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਪਾਲਣਾ
- ਉਸ ਦੀ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਪ੍ਰਤੀ ਲਗਨ
- ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤਕ ਮਹੱਤਵਾਕਾਂਖੀ
- ਉਸ ਦੀ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਭਾਵਨਾ Correct answer.
Explanation
ਸਤਵੰਤ ਕੌਰ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਉਸ ਦੇ ਆਤਮ-ਸਨਮਾਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਤਰ-ਚਿਤਰਣ ਕਹਾਣੀ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 37Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਜੀਵਨ ਜਾਚ' ਲੇਖ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕਰਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣਾ।
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਅਗਲੇ ਸਾਲ ਤੱਕ ਟਾਲ ਦੇਣਾ।
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਛੋਟੇ-ਛੋਟੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਰਾਹੀਂ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ। Correct answer.
- ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਰਟ ਕੇ ਯਾਦ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਪਰੀਖਿਆ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ।
Explanation
ਲੇਖ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਾ ਅਸਲ ਮਕਸਦ ਵਿਵਹਾਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਛੋਟੇ ਫ਼ੈਸਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਅਜ਼ਮਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਿਹਾਰਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਰਟਣ ਜਾਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ।
Question 38Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ 'ਪ੍ਰਸੰਗ' (context) ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਕਿਉਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
- ਇਸ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਕਥਨ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਅਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। Correct answer.
- ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਕਠਿਨਾਈ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
- ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
- ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Explanation
ਪ੍ਰਸੰਗ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਦੀ ਸਥਿਤੀ, ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਲੇਖਕ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਥਨ ਦਾ ਸਹੀ ਅਰਥ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਸੰਗ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਰਥ ਅਕਸਰ ਗਲਤ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Question 39Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
'ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ' ਅਤੇ 'ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ' ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕਰਦਿਆਂ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜਾ ਸਾਂਝਾ ਤੱਤ ਹੈ?
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। Correct answer.
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ।
- ਦੋਵੇਂ ਪਾਠ ਸਿਰਫ਼ ਇਤਿਹਾਸਕ ਤਾਰੀਖ਼ਾਂ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
Explanation
ਦੋਵੇਂ ਪਾਠਾਂ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ, ਨਿਮਰਤਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਕ ਸੁਧਾਰ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਅਤੇ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਂਝਾ ਤੱਤ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਜੀਵਨ-ਜਾਚ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ।
Question 40Prose (Gadya) - prescribed textbook selections
ਗਦ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ 'ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ' ਦੀ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਪਾਠਕ 'ਤੇ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਠਿਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਨਿੱਜੀ ਜੁੜਾਅ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। Correct answer.
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਾਰਮਿਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Explanation
ਪਹਿਲੇ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਹ ਘਟਨਾਵਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜਾਪਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਸ਼ੈਲੀ ਨਿੱਜੀ ਜੁੜਾਅ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 41Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
In the Maharashtra HSC Punjabi course, the prescribed poetry section (Kavita) is studied primarily to develop which pair of competencies?
- Literary appreciation of verse and the ability to interpret poetic devices in Punjabi Correct answer.
- Commercial translation of legal documents between Punjabi and Marathi
- Conversational fluency in spoken Punjabi for everyday market situations
- Knowledge of Punjabi grammatical cases for formal letter writing
Explanation
The Kavita section of the prescribed textbook is a literature component, so assessment centres on understanding theme, form and figures of speech in the poems. The other skills listed belong to language or applied components, not to the poetry unit.
Question 42Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
A Punjabi poem in which the poet addresses an abstract quality such as 'birha' (separation) directly, as if it were a living person, chiefly uses which device?
- Hyperbole
- Onomatopoeia
- Alliteration
- Apostrophe Correct answer.
Explanation
Apostrophe is the figure in which the speaker directly addresses an absent person, abstraction or object as though present and responsive. Addressing 'birha' as a hearer fits this definition exactly. The remaining devices concern sound imitation, exaggeration and consonant repetition, none of which involves direct address.
Question 43Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
Which Punjabi verse form is a short, self-contained quatrain in which each couplet carries an independent idea, often used for moral or reflective sayings?
- Vaar
- Dohra Correct answer.
- Ghazal
- Barahmaha
Explanation
The dohra is a compact quatrain whose two couplets each stand as a complete thought, which is why it suits maxims and reflection. A ghazal is a longer multi-couplet form unified by radif and rhyme, a vaar is a narrative heroic ballad, and the barahmaha is a twelve-month cycle poem.
Question 44Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
In Punjabi prosody, what does the term 'tuk' refer to in a poem?
- The refrain repeated after every stanza
- The rhyme scheme of the whole poem
- A single metrical line or verse unit Correct answer.
- The concluding signature line of the poet
Explanation
In Punjabi poetics a tuk is a line, the basic metrical unit of a poem, and lines are counted in tukan. The refrain is the tek, rhyme arrangement is a separate concern, and the poet's signature line is the takhallus.
Question 45Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
A Punjabi poem repeats the same closing word at the end of every couplet while the preceding rhyming word changes each time. Which pair of terms correctly names these two elements?
- Takhallus for the repeated word and matla for the changing rhyme
- Radif for the repeated word and qafiya for the changing rhyme Correct answer.
- Tek for the repeated word and tuk for the changing rhyme
- Qafiya for the repeated word and radif for the changing rhyme
Explanation
In the ghazal tradition the radif is the identical word or phrase repeated after the changing rhyme, and the qafiya is that changing rhyme itself. Reversing them is a common error. Tek, tuk, takhallus and matla refer to refrain, line, signature and opening couplet respectively.
Question 46Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
Which statement best describes the function of the 'matla' in a Punjabi ghazal?
- It is the couplet that introduces the twelve months of the year
- It is the opening couplet, where both lines carry the qafiya and radif Correct answer.
- It is the refrain line repeated after each stanza
- It is the closing couplet, where the poet inserts his pen name
Explanation
The matla is the first couplet of a ghazal, distinguished because both of its lines end with the qafiya and radif. The couplet containing the poet's name is the maqta, the twelve-month structure belongs to the barahmaha, and the repeated refrain is the radif or tek.
Question 47Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
A Punjabi poem describes the rainy month of Savan with the wife longing for her absent husband, and the same pattern continues through twelve named months. Which genre is being described?
- Barahmaha Correct answer.
- Kissa
- Dohra
- Vaar
Explanation
The barahmaha is a twelve-month poem in which each month carries the speaker's emotional state, very often a woman's longing during separation. A vaar is a heroic ballad, a kissa is a long narrative romance, and a dohra is a short quatrain.
Question 48Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
Which of these is the defining feature of a Punjabi 'vaar'?
- A love poem in which the beloved's features are catalogued from head to foot
- A short riddle-like couplet with a moral twist
- Heroic narrative verse celebrating martial valour, often sung to a fixed tune Correct answer.
- A twelve-month lament of separation
Explanation
The vaar is a heroic ballad form narrating battles and the courage of warriors, traditionally delivered to a set tune. Cataloguing the beloved's features belongs to the form known as sarapa, the month lament to the barahmaha, and the moral couplet to the dohra.
Question 49Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
In a Punjabi poem the line reads that the beloved's face is the moon and her eyes are lotus petals. Which figure is used, and what does it do?
- Simile, because the comparison is explicitly signalled by a word such as 'like'
- Onomatopoeia, because the words imitate natural sounds
- Metaphor, which transfers the qualities of moon and lotus directly onto the face and eyes Correct answer.
- Personification, because the moon and lotus are treated as living beings
Explanation
A metaphor states the identification directly, saying the face is the moon rather than like the moon, so the vehicle's qualities are transferred to the tenor. A simile would require an explicit comparative word. Personification and onomatopoeia concern humanising non-human things and sound imitation, neither of which is happening here.
Question 50Poetry (Kavita) - prescribed textbook selections
A Punjabi poet writes that a lover's sorrow is so vast that it has drowned seven oceans and set the sky ablaze. Which figure dominates, and how should a candidate justify it?
- Hyperbole, because the statement deliberately exaggerates beyond literal possibility for emotional emphasis Correct answer.
- Understatement, because the sorrow is described as smaller than it truly is
- Irony, because the opposite of the literal meaning is intended
- Euphemism, because a harsh truth is softened by gentler wording
Explanation
Hyperbole is intentional exaggeration used to heighten feeling, and drowning oceans or burning the sky exceeds any literal scale. Understatement and euphemism do the reverse, reducing or softening, while irony depends on an intended reversal of meaning that is absent here.