పద్యం (Poetry): భావం, అలంకారం, ఛందస్సు
పద్యం (Poetry) విభాగం పద్య భావార్థం, ప్రతిపాదిత భావం, రసం, అలంకారాలు, ఛందస్సు, యతి-ప్రాసలను పరీక్షిస్తుంది.
ముఖ్య నియమాలు
- పద్యాన్ని పదచ్ఛేదంగా చదవండి; ప్రతి పాదానికి అర్థం విడదీయండి.
- భావం = రచయిత చెప్పినది; ప్రతిపాదిత భావం = దాని వెనుక సందేశం.
- ఉపమాలంకారంలో ఉపమేయం, ఉపమానం, ఉపమావాచకం (‘వంటి’, ‘పోలిన’, ‘లాంటి’) ఉంటాయి.
- రూపకంలో ఉపమేయాన్ని ఉపమానంగానే చెబుతారు; ‘ముఖం చంద్రుడు’ వంటిది.
- యతి: పాదం మొదటి అక్షరంతో నిర్దిష్ట స్థానంలోని అక్షరం మైత్రి; ప్రాస: పాదాల రెండో అక్షరం ఒకటే అవ్వడం.
- ఛందస్సులో వృత్తాలు (ఉత్పలమాల, చంపకమాల) మరియు జాతులు (కందం, ద్విపద) గుర్తించండి.
పని చేసిన ఉదాహరణ
‘ఆమె కన్నులు కమలముల వంటివి’ - ఇక్కడ కన్నులు ఉపమేయం, కమలములు ఉపమానం, ‘వంటివి’ ఉపమావాచకం. కాబట్టి ఉపమాలంకారం. భావం: కన్నుల అందం, పవిత్రత. ప్రతిపాదిత భావం: ఆమె సౌందర్యం దివ్యమైనది. ఈ విధంగా అలంకార గుర్తింపు + భావం + సందేశం మూడూ రాయాలి.
మార్కులు పోయే చోట్లు
- అలంకారం పేరు చెప్పి లక్షణం వివరించకపోవడం.
- యతి-ప్రాసలను అలంకారాలుగా పేర్కొనడం.
- పద్య భావాన్ని గద్యంగా మార్చి సొంత కథ రాయడం.
- ఛందస్సు పేరు మాత్రమే రాయడం; పాదాలు, గణాలు వివరించకపోవడం.