I85PREP
⌘ K
PSEB Matric Music Tabla study materials
PSEB Matric Music Tabla study resources

PSEB Matric Music Tabla practice questions

One question at a time. Build your PSEB Matric Music Tabla understanding.

First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.

Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.

Question 1Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਵਾਲੇ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਪੁੜੀ
  2. ਗੱਟਾ
  3. ਬਾਇਆ Correct answer.
  4. ਦਾਇਆ

Explanation

ਤਬਲੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਬਾਇਆ ਅਖਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਚਮੜਾ ਕੱਸਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਵਾਲਾ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਦਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਬਾਇਆ ਤਬਲੇ ਦਾ ਖੱਬਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

Question 2Tabla terminology and basic concepts

ਬਾਇਆ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਲੱਗੀ ਕਾਲੀ ਗੋਲ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਚਾਂਟੀ
  2. ਤਸਲਾ
  3. ਸਿਆਹੀ Correct answer.
  4. ਗੱਟਾ

Explanation

ਬਾਇਆ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਕਾਲੀ ਗੋਲ ਵਸਤੂ ਨੂੰ ਸਿਆਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਡੂੰਘੀ ਗੂੰਜ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਗੱਟਾ ਦਾਇਆ ਉੱਤੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਆਹੀ ਤੋਂ ਵੱਖਰੀ ਵਸਤੂ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾਮ ਉਲਥਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਗਲਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Question 3Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਵੱਜਣ ਵਾਲੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਜੋ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਬੋਲ Correct answer.
  2. ਸੁਰ
  3. ਲੈ
  4. ਤਾਲ

Explanation

ਤਬਲੇ ਦੀ ਥਾਪ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਬੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਧਾ, ਧਿਨ, ਤਾ, ਨਾ। ਬੋਲ ਹੀ ਤਬਲੇ ਦੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲ ਕੇ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਾਲ ਅਤੇ ਲੈ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

Question 4Tabla terminology and basic concepts

ਦਾਇਆ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਬੋਲ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?

  1. ਤਾ Correct answer.
  2. ਧਾ
  3. ਗੇ
  4. ਕੇ

Explanation

ਦਾਇਆ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਨੂੰ ਵੱਜਣ ਨਾਲ ਜੋ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਆਵਾਜ਼ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਬੋਲ ਤਾ ਹੈ। ਧਾ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਗੱਟੇ ਦੇ ਸੰਪਰਕ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਨਾਰੇ ਦਾ ਬੋਲ ਤਾ ਹੀ ਹੈ।

Question 5Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਲਿਪੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਸਰਗਮ ਲਿਪੀ
  2. ਬੋਲ ਲਿਪੀ Correct answer.
  3. ਤਾਲ ਲਿਪੀ
  4. ਸੁਰ ਲਿਪੀ

Explanation

ਤਬਲੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਜਿਸ ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਬੋਲ ਲਿਪੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਧਾ ਧਿਨ ਨਾ ਤਾ। ਇਹ ਲਿਪੀ ਵੱਜਣ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਤੇ ਆਵਾਜ਼ ਦਾ ਰਿਕਾਰਡ ਰੱਖਦੀ ਹੈ। ਸੁਰ ਲਿਪੀ ਅਤੇ ਸਰਗਮ ਲਿਪੀ ਗਾਇਕੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹਨ।

Question 6Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਵੇਲੇ ਬਾਇਆ ਅਤੇ ਦਾਇਆ ਦਾ ਕਿਹੜਾ ਹੱਥ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਇਆ ਉੱਤੇ
  2. ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਸਿਰਫ਼ ਦਾਇਆ ਉੱਤੇ
  3. ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਬਾਇਆ ਉੱਤੇ, ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਦਾਇਆ ਉੱਤੇ
  4. ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਬਾਇਆ ਉੱਤੇ, ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਦਾਇਆ ਉੱਤੇ Correct answer.

Explanation

ਤਬਲੇ ਦੇ ਜੋੜੇ ਵਿੱਚ ਬਾਇਆ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਾਇਆ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਸ ਲਈ ਖੱਬਾ ਹੱਥ ਬਾਇਆ ਉੱਤੇ ਅਤੇ ਸੱਜਾ ਹੱਥ ਦਾਇਆ ਉੱਤੇ ਵੱਜਦਾ ਹੈ। ਇਹੀ ਬੈਠਕ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਵੰਡ ਦਾ ਮਿਆਰੀ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਉਲਟਾਉਣ ਨਾਲ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਗੜਬੜ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Question 7Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਰਾਗ
  2. ਤਾਲ Correct answer.
  3. ਲੈ
  4. ਬੋਲ

Explanation

ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮਿਤ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਤਾਲ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸੋਲਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਲ ਦਾ ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤਾਲੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੈ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਚੱਕਰ ਨਹੀਂ।

Question 8Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

  1. 12
  2. 8
  3. 16 Correct answer.
  4. 14

Explanation

ਤੀਨ ਤਾਲ ਸੋਲਾਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਤਬਲੇ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਤਾਲ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 4+4+4+4 ਹੈ।

Question 9Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਾਲੀ ਪਹਿਲੀ ਤਾਲੀ ਕਿਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ?

  1. ਸਮ Correct answer.
  2. ਤਾਲੀ
  3. ਖਾਲੀ
  4. ਆਵਰਤਨ

Explanation

ਤਾਲ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ, ਜਿੱਥੇ ਚੱਕਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸਮ ਕਹਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਮ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ ਵੱਜਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਤਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਸਥਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਤਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਸਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੱਖਰੇ ਸਥਾਨਾਂ ਉੱਤੇ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।

Question 10Tabla terminology and basic concepts

ਕਿਸੇ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਜਿੱਥੇ ਤਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੀ ਅਤੇ ਹੱਥ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੋਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਵਿਭਾਗ
  2. ਸਮ
  3. ਖਾਲੀ Correct answer.
  4. ਤਾਲੀ

Explanation

ਖਾਲੀ ਉਹ ਮਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਤਾਲੀ ਨਹੀਂ ਵੱਜਦੀ ਸਗੋਂ ਹੱਥ ਨੂੰ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਕੇ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਫ਼ਾਂਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਮ ਅਤੇ ਤਾਲੀ ਦੋਵੇਂ ਵੱਜਣ ਵਾਲੇ ਸਥਾਨ ਹਨ, ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ।

Question 11Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਕਿਹੜੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ?

  1. 1ਲੀ
  2. 5ਵੀਂ
  3. 13ਵੀਂ
  4. 9ਵੀਂ Correct answer.

Explanation

ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਖਾਲੀ ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਯਾਨੀ ਤੀਜੇ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ। ਤਾਲੀਆਂ ਪਹਿਲੀ, ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੀਨ ਤਾਲ ਦਾ ਢਾਂਚਾ 4+4+4+4 ਹੈ।

Question 12Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਦਾ ਠੇਕਾ ਕਿਸ ਬੋਲ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

  1. ਧਿਨ ਨਾ ਧਿਨ ਨਾ
  2. ਧਾ ਗੇ ਨਾ ਤਿਰਕਿਟ
  3. ਧਾ ਧਿਨ ਧਿਨ ਧਾ Correct answer.
  4. ਤਿਰਕਿਟ ਧਿਨ ਨਾ

Explanation

ਤੀਨ ਤਾਲ ਦਾ ਠੇਕਾ ਧਾ ਧਿਨ ਧਿਨ ਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮ ਪਹਿਲੇ ਧਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬੋਲ ਤਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਤੀਨ ਤਾਲ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸੇ ਠੇਕੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Question 13Tabla terminology and basic concepts

ਝਪਤਾਲ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ?

  1. 7
  2. 10 Correct answer.
  3. 12
  4. 16

Explanation

ਝਪਤਾਲ ਦਸ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਢਾਂਚਾ 2+3+2+3 ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਾਲ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਅਸਮਾਨ ਗਿਣਤੀ ਲਈ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਠੇਕਾ ਧੀ ਨਾ ਧੀ ਧੀ ਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

Question 14Tabla terminology and basic concepts

ਰੂਪਕ ਤਾਲ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕੀ ਹੈ?

  1. 4+3
  2. 3+2+2 Correct answer.
  3. 3+3+1
  4. 2+2+3

Explanation

ਰੂਪਕ ਸੱਤ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਭਾਗ 3+2+2 ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਖਾਲੀ ਪਹਿਲੇ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਰੂਪਕ ਦੀ ਪਛਾਣ ਇਸ ਅਸਮਾਨ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

Question 15Tabla terminology and basic concepts

ਕਿਸੇ ਤਾਲ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਵਾਰ ਗਾਉਣ ਜਾਂ ਵਜਾਉਣ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਪਲਟਾ
  2. ਖਾਲੀ
  3. ਆਵਰਤਨ Correct answer.
  4. ਸਮ

Explanation

ਤਾਲ ਦੇ ਇੱਕ ਪੂਰੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਆਵਰਤਨ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਯਾਨੀ ਸਮ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸਮ ਤੱਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ। ਹਰ ਆਵਰਤਨ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਆਵਰਤਨ ਤਾਲ ਦੀ ਮੁੜ-ਮੁੜ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਇਕਾਈ ਹੈ।

Question 16Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੇ ਠੇਕੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨੂੰ ਬਦਲ ਕੇ ਤਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉਹੀ ਗਿਣਤੀ ਬਣਾਈ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਕਿਰਿਆ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ?

  1. ਠੇਕਾ
  2. ਕਾਇਦਾ
  3. ਪਲਟਾ Correct answer.
  4. ਗਤ

Explanation

ਠੇਕੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਕੇ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਬਰਕਰਾਰ ਰੱਖਣ ਨੂੰ ਪਲਟਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਲਟੇ ਵਿੱਚ ਸਮ ਅਤੇ ਤਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਲ ਦੀ ਸਮਝ ਨੂੰ ਪਰਖਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।

Question 17Tabla terminology and basic concepts

ਤਬਲੇ ਦੀ ਉਹ ਬੰਦਿਸ਼ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲ ਧਾ, ਧਿਨ, ਨਾ ਆਦਿ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕੀ ਕਹਲਾਉਂਦੀ ਹੈ?

  1. ਕਾਇਦਾ Correct answer.
  2. ਚੱਕਰਧਾਰ
  3. ਗਤ
  4. ਠੇਕਾ

Explanation

ਕਾਇਦਾ ਤਬਲੇ ਦੀ ਉਹ ਬੰਦਿਸ਼ ਹੈ ਜੋ ਛੋਟੇ ਬੋਲ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਬਣਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਬੋਲਾਂ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਪਲਟਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਬਣਤਰ ਸਿਖਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਾਇਦਾ ਤਬਲੇ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਮੁੱਢਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।

Question 18Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਦੇ ਠੇਕੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪਲਟਾ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਬਣਦਾ ਹੈ?

  1. ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਸੋਲਾਂ ਤੋਂ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
  2. ਧਿਨ ਧਿਨ ਧਾ ਧਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲਦਾ ਹੈ Correct answer.
  3. ਠੇਕੇ ਦੇ ਬੋਲ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ
  4. ਸਿਰਫ਼ ਬਾਇਆ ਦੇ ਬੋਲ ਹਟਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ

Explanation

ਪਲਟੇ ਵਿੱਚ ਠੇਕੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਉਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਤੀਨ ਤਾਲ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਪਲਟੇ ਵਿੱਚ ਧਾ ਅਤੇ ਧਿਨ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਦਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਮ ਦਾ ਬੋਲ ਵੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਲਟਾ ਤਾਲ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Question 19Tabla terminology and basic concepts

ਲੈ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਤਬਲੇ ਦੀ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਨਾਲ ਹੈ?

  1. ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਬੋਲਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ Correct answer.
  2. ਬਾਇਆ ਉੱਤੇ ਲੱਗੀ ਸਿਆਹੀ ਦੀ ਮੋਟਾਈ
  3. ਤਾਲ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
  4. ਦਾਇਆ ਦੇ ਚਮੜੇ ਦਾ ਵਿਆਸ

Explanation

ਲੈ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਵਜਾਉਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਹਰ ਬੋਲ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਨਾਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵਿਲੰਬਿਤ, ਮੱਧ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਤ ਲੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਕਿੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਤਾਲ ਦੇ ਵਿਭਾਗ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਲੈ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ੇ ਹਨ।

Question 20Tabla terminology and basic concepts

ਇੱਕ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਤਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

  1. ਮਾਤਰਾ
  2. ਆਵਰਤਨ
  3. ਬੋਲ
  4. ਵਿਭਾਗ Correct answer.

Explanation

ਤਾਲ ਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਵਿਭਾਗ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰ ਵਿਭਾਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤਾਲੀ ਜਾਂ ਖਾਲੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਤੀਨ ਤਾਲ ਦੇ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ ਹਨ। ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਮਿਲ ਕੇ ਤਾਲ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।

Question 21Tabla terminology and basic concepts

ਤੀਨ ਤਾਲ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲੀ ਤਾਲੀ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਦੇ ਸਥਾਨ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਹੜੇ ਹਨ?

  1. ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਖਾਲੀ, ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ
  2. ਸਿਰਫ਼ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ, ਬਾਕੀ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾਲੀ
  3. ਪੰਜਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਖਾਲੀ, ਨੌਵੀਂ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ
  4. ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ, ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਖਾਲੀ Correct answer.

Explanation

ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਸਮ ਪਹਿਲੀ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਤਾਲੀ ਨਾਲ ਪਛਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖਾਲੀ ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਵੀਂ ਅਤੇ ਤੇਰ੍ਹਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਵੀ ਤਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਖਾਲੀ ਸਥਾਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

Question 22Tabla terminology and basic concepts

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਤੀਨ ਤਾਲ ਦਾ ਠੇਕਾ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੋਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੀ ਦਰਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ?

  1. ਖਾਲੀ Correct answer.
  2. ਸਮ
  3. ਪਲਟਾ
  4. ਤਾਲੀ

Explanation

ਨੌਵੀਂ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣਾ ਖਾਲੀ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ, ਜੋ ਤੀਨ ਤਾਲ ਵਿੱਚ ਉਸੇ ਮਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਸਮ ਅਤੇ ਤਾਲੀ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਵੱਜਦਾ ਹੈ, ਰੁਕਦਾ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਕਿਰਿਆ ਤਾਲ ਦੇ ਢਾਂਚੇ ਦੀ ਸਹੀ ਸਮਝ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।

Question 23Tabla terminology and basic concepts

ਝਪਤਾਲ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

  1. 3+3+2+2
  2. 2+2+2+4
  3. 2+3+2+3 Correct answer.
  4. 4+4+2

Explanation

ਝਪਤਾਲ ਦਸ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਤਾਲ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਚਾਰ ਵਿਭਾਗ 2+3+2+3 ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਵਿਭਾਗਾਂ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਤਾਲ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਧਿਆਨ ਮੰਗਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਠੇਕਾ ਧੀ ਨਾ ਧੀ ਧੀ ਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ।

Question 24Tabla terminology and basic concepts

ਕਿਸੇ ਤਾਲ ਦੇ ਠੇਕੇ ਦਾ ਪਲਟਾ ਵਜਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਕੀ ਅਟੱਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ?

  1. ਸਮ ਦਾ ਬੋਲ
  2. ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ Correct answer.
  3. ਪਹਿਲੀ ਤਾਲੀ ਦਾ ਸਥਾਨ
  4. ਠੇਕੇ ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ

Explanation

ਪਲਟੇ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸ਼ਰਤ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਬੋਲਾਂ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲੇ ਪਰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਦੀ ਕੁੱਲ ਗਿਣਤੀ ਉਹੀ ਰਹੇ। ਇਸ ਲਈ ਸਮ ਦਾ ਬੋਲ ਅਤੇ ਤਾਲੀਆਂ ਦੇ ਸਥਾਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹੀ ਨਿਯਮ ਪਲਟੇ ਨੂੰ ਠੇਕੇ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ।

Question 25Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

In tabla terminology, what does the word 'laya' refer to?

  1. The number of matras in a rhythmic cycle
  2. The first beat of a rhythmic cycle
  3. The speed or tempo at which a tala is performed Correct answer.
  4. The sequence of bols that fills one avartan

Explanation

Laya is the tempo or speed of the rhythmic flow, and it is described relative to a chosen pulse. It is separate from the structure of the cycle itself, which is defined by matras and vibhag. Performers speak of vilambit, madhya and drut laya to describe slow, medium and fast tempo.

Question 26Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A tala written with sixteen matras and divided into four equal vibhag is which tala?

  1. Teental Correct answer.
  2. Ektaal
  3. Jhaptal
  4. Rupak

Explanation

Teental has sixteen matras arranged in four vibhag of four matras each, marked 4+4+4+4. Its theka is the most widely taught in tabla syllabi. The other talas named here have different matra counts or different vibhag divisions.

Question 27Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

In a tala, the term 'khali' marks which kind of beat?

  1. A beat shown by a wave of the hand, where the bayan is normally silent Correct answer.
  2. A beat played with a closed resonant stroke
  3. A beat where the tempo doubles
  4. The final beat before sam returns

Explanation

Khali literally means empty and is indicated by a wave of the hand rather than a clap. On khali the bayan is generally not sounded, so the beat sounds lighter. It contrasts with tali, the clapped beats that carry the resonant open strokes.

Question 28Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

How many matras does Jhaptal contain?

  1. Nine
  2. Ten Correct answer.
  3. Twelve
  4. Seven

Explanation

Jhaptal is a ten-matra tala divided 2+3+2+3, so its vibhag are unequal in length. Sam falls on matra one and khali on matra six. It is commonly introduced after students have learned Teental.

Question 29Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

What is 'sam' in the context of a rhythmic cycle?

  1. The beat where the bayan is silent
  2. The first matra of the cycle, which is the point of resolution Correct answer.
  3. The fastest section of a composition
  4. The lightest beat of the cycle

Explanation

Sam is matra one, the point where the cycle begins and resolves, and it is normally marked by a clap. Melodic and rhythmic phrases are shaped to arrive there. Performers and dancers treat sam as the most important landmark of the cycle.

Question 30Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

Which pair of terms correctly describes slow and fast tempo in Hindustani music?

  1. Madhya and khali
  2. Vilambit and drut Correct answer.
  3. Avartan and matra
  4. Tali and vibhag

Explanation

Vilambit laya is the slow tempo used for expansive elaboration, while drut laya is the fast tempo. Madhya laya sits between them as the medium speed. Khali, tali, vibhag and matra describe structure, not speed.

Question 31Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A tabla player claps on matras 1, 5 and 13 and waves on matra 9 of a sixteen-matra cycle. Which tala is being shown?

  1. Teental Correct answer.
  2. Jhaptal
  3. Ektaal
  4. Rupak

Explanation

Teental is divided 4+4+4+4, so claps fall on 1, 5 and 13, with khali on 9. The pattern of three claps and one wave matches exactly. No other sixteen-matra tala in the syllabus has this arrangement.

Question 32Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

What does one 'avartan' mean in tabla performance?

  1. The closing tihai of a composition
  2. A single bol of the theka
  3. A change from one tala to another
  4. One complete cycle of the tala from sam back to sam Correct answer.

Explanation

An avartan is one full round of the cycle, beginning at sam and returning to sam after the last matra. Longer compositions are counted in avartans. The term therefore measures cycles rather than individual strokes.

Question 33Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

In Teental, on which matra does khali fall?

  1. Matra 5
  2. Matra 3
  3. Matra 9 Correct answer.
  4. Matra 13

Explanation

Teental's four vibhag begin on matras 1, 5, 9 and 13, and the third of these is khali. On matra 9 the player waves instead of clapping and the bayan is normally withheld. Matras 5 and 13 are tali.

Question 34Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A student counts 'dha dhin dhin dha' across four matras of Teental. Which vibhag does this phrase fill?

  1. The khali vibhag beginning at matra 9
  2. The fourth vibhag beginning at matra 13
  3. The third vibhag beginning at matra 9
  4. The first vibhag beginning at sam Correct answer.

Explanation

The opening vibhag of Teental's theka is 'dha dhin dhin dha', beginning on sam. It is a tali vibhag, so the bayan sounds on the first bol. The khali vibhag later in the cycle uses lighter bols such as 'tin'.

Question 35Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

How is the vibhag division of Ektaal written?

  1. 2+3+2+3
  2. 2+2+2+2+2+2 Correct answer.
  3. 4+4+4+4
  4. 3+4+5

Explanation

Ektaal has twelve matras split into six vibhag of two matras each, written 2+2+2+2+2+2. Claps fall on matras 1, 5, 9 and 11, with khali on 3 and 7. Its even subdivision makes it feel quite different from Chautal, which also has twelve matras.

Question 36Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A performer keeps the same tala but moves from vilambit to madhya laya. What has changed?

  1. The tala itself
  2. The speed of the matra pulse Correct answer.
  3. The number of matras in the cycle
  4. The position of khali

Explanation

Laya is the tempo of the matra pulse, so moving from vilambit to madhya laya speeds up the beat without altering the cycle. The matra count, vibhag and khali positions stay fixed. Only the rate at which matras pass changes.

Question 37Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

What is a tihai?

  1. A single stroke played on the bayan
  2. A phrase repeated three times so that it ends on sam Correct answer.
  3. A slow introductory alap in tabla style
  4. A cycle of seven matras

Explanation

A tihai takes a phrase and repeats it three times, calculated so that the final stroke lands on sam. The repetition is what gives the cadence its tension and release. Tihai are used to close compositions and to mark structural arrivals.

Question 38Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A player wants a tihai of one matra phrases to land on sam of Teental after three repetitions. How many matras before sam must the tihai begin?

  1. Six matras before sam
  2. Four matras before sam
  3. Three matras before sam
  4. Two matras before sam Correct answer.

Explanation

Three repetitions of a one-matra phrase occupy three matras, and the third repetition's final matra must fall on sam. The phrase therefore starts two matras before sam, counting back from the resolution point. This simple calculation underlies all tihai planning.

Question 39Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

Which statement correctly distinguishes tali from khali in performance?

  1. Tali marks the end of the cycle and khali marks the beginning
  2. Tali and khali are both clapped with identical strokes
  3. Tali beats are waved and khali beats are clapped
  4. Tali beats are clapped and sound resonant, while khali beats are waved and sound lighter Correct answer.

Explanation

Tali is shown by a clap and normally carries resonant bols with the bayan, whereas khali is shown by a wave and uses lighter bols. The contrast helps listeners feel the shape of the cycle. Sam is always a tali position in the common talas.

Question 40Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

In Jhaptal, which matra carries khali?

  1. Matra 3
  2. Matra 6 Correct answer.
  3. Matra 10
  4. Matra 8

Explanation

Jhaptal is divided 2+3+2+3, and its khali falls on matra six, the start of the third vibhag. Claps occur on 1, 3 and 8. Knowing this helps a player place the lighter section correctly within the ten-matra cycle.

Question 41Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

What does the term 'theka' describe?

  1. The standard bol pattern that expresses a tala's structure Correct answer.
  2. The tuning of the tabla heads
  3. The fastest tempo used in a performance
  4. A composition played only on the bayan

Explanation

The theka is the accepted sequence of bols that makes a tala recognisable, marking tali and khali positions. It functions as the reference pattern for accompaniment. Soloists depart from it but return to it for orientation.

Question 42Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A composition is set so that its main phrase arrives on matra 1 of Teental every time the cycle repeats. What is this arrival point called?

  1. Sam Correct answer.
  2. Tali
  3. Khali
  4. Vibhag

Explanation

Arrival on matra one is arrival on sam, the resolution point of the cycle. Musicians design phrases so that important moments coincide with it. Sam is felt as the strongest point even when the surface pattern disguises it.

Question 43Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

Which tala has seven matras with khali on the very first matra?

  1. Chautal
  2. Rupak Correct answer.
  3. Jhaptal
  4. Tivra

Explanation

Rupak is unusual because it begins with khali on matra one rather than with a clap. It has seven matras divided 3+2+2, with tali on 4 and 6. This makes its sam sound lighter than in most other talas.

Question 44Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A student practising Teental at 60 matras per minute doubles the speed while keeping the same tala. What is the new rate?

  1. 150 matras per minute
  2. 120 matras per minute Correct answer.
  3. 90 matras per minute
  4. 180 matras per minute

Explanation

Doubling the laya means the matra pulse occurs twice as often, so 60 becomes 120 matras per minute. The tala and its internal divisions are unchanged. Only the rate of the pulse has altered.

Question 45Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

Why does a performer often reduce speed when presenting a vilambit composition before moving to drut?

  1. Because the tala has fewer matras at slow speed
  2. Because the bayan cannot be played slowly
  3. Because khali disappears at fast tempo
  4. Because slow tempo allows detailed elaboration of bols and clear placement of the vibhag Correct answer.

Explanation

Vilambit laya gives the performer room to develop phrases, ornament bols and make the structure audible. As the presentation proceeds, tempo increases and the playing becomes more compact. This slow-to-fast design is a standard feature of tabla solo.

Question 46Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

In Chautal, how are the twelve matras divided?

  1. 4+4+4
  2. 4+2+4+2 Correct answer.
  3. 3+3+3+3
  4. 2+2+2+2+2+2

Explanation

Chautal is a twelve-matra tala divided 4+2+4+2, giving it an asymmetric feel unlike Ektaal's even pairs. Claps fall on 1, 5, 9 and 11, with khali on 3 and 7. The pattern of long and short vibhag shapes its characteristic theka.

Question 47Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A tihai phrase lasts two matras and is repeated three times. To end exactly on sam, on which matra must the first repetition begin in a sixteen-matra cycle?

  1. Matra 12
  2. Matra 13
  3. Matra 11 Correct answer.
  4. Matra 14

Explanation

Three repetitions of two matras occupy six matras, so the phrase must start five matras before sam, that is on matra 11. The final matra of the third repetition then lands on matra 1. This arithmetic is the basis of tihai placement.

Question 48Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

Which observation best explains why Ektaal and Chautal feel different although both have twelve matras?

  1. They use different numbers of matras per avartan
  2. One of them has no sam
  3. One of them is played only in drut laya
  4. Their vibhag divisions and khali placements differ Correct answer.

Explanation

Both talas have twelve matras, but Ektaal divides them into six pairs while Chautal uses 4+2+4+2. The differing vibhag lengths and khali positions produce distinct theka shapes and different points of emphasis. Structure, not matra count alone, defines a tala's character.

Question 49Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A player performs a phrase that begins on matra 9 of Teental and lasts eight matras. Which structural landmarks does it cross?

  1. Khali on 9, tali on 13, then sam on 1 of the next cycle Correct answer.
  2. Khali on 9, khali on 13, then tali on 1 of the next cycle
  3. Tali on 9, tali on 13, then khali on 1 of the next cycle
  4. Tali on 9, khali on 13, then khali on 1 of the next cycle

Explanation

Matra 9 of Teental is khali, matra 13 is tali, and the cycle then returns to sam on matra 1. A phrase spanning matras 9 to 16 therefore passes through khali, tali and sam in that order. Recognising these landmarks is essential for keeping place during improvisation.

Question 50Tala and laya (rhythmic cycle and tempo)

A tabla player is accompanying a dhrupad singer in Chautal. Which statement correctly describes the vibhag structure of Chautal?

  1. Four vibhags of three matras each, with tali on 1, 5 and 9 and khali on 11 Correct answer.
  2. Four vibhags of three matras each, with tali on 1, 5 and 9 and khali on 7
  3. Three vibhags of four matras each, with khali on the second vibhag
  4. Six vibhags of two matras each, with khali on the third vibhag

Explanation

Chautal has twelve matras divided into four vibhags of three matras. The tali falls on matras 1, 5 and 9, and the khali falls on matra 11, the last matra of the third vibhag. This pattern of claps and wave is what distinguishes Chautal from other twelve-matra talas.