سنڌي نثر ۽ نثرنگار
هي حصو سنڌي نثر ۽ نثرنگارن تي آهي. امتحان ۾ نثري صنفن جي سڃاڻپ، ليکڪن جي ڪم، موضوع ۽ انداز تي سوال ايندا آهن. نثر ۾ خيال جي ترتيب، ڪردار، واقعو ۽ ٻوليءَ جي سطح اهم آهن.
بنيادي ڳالهيون
- صنفن جي سڃاڻپ: مضمون ۾ هڪ خيال جي وضاحت، ڪهاڻي ۾ واقعو ۽ ڪردار، ناول ۾ وڏي ڪئنواس، ڊراما ۾ مڪالما، سوانح ۾ حقيقي زندگي، سفرنامي ۾ جاين جو احوال.
- ميرزا قليچ بيگ کي جديد سنڌي نثر جي بنياد وجهندڙ ليکڪن ۾ ڳڻيو وڃي ٿو؛ سندس ڪم ۾ ترجمو، ڊراما ۽ سماجي موضوع اهم آهن.
- جمال ابڙو جي ڪهاڻين ۾ عام ماڻهو، نفيس احساس ۽ مختصر بيان نمايان آهي.
- جديد سنڌي نثر ۾ ڪهاڻي، مضمون ۽ صحافت جي اثر سان ٻوليءَ ۾ سادگي ۽ حقيقت نگاري آئي.
- ليکڪ جي سوال ۾ صنف، مرڪزي خيال ۽ هڪ اسلوبي خصوصيت لازمي لکو.
ڪم ٿيل مثال
فرض ڪريو ته هڪ عبارت ۾ هڪ ننڍو واقعو، ٻه ڪردار ۽ آخر ۾ اوچتو موڙ آهي. اهو مضمون نه پر ڪهاڻي آهي. سبب: مضمون ۾ واقعن جي زنجير ۽ ڪردار جي ترقيءَ جي ضرورت ناهي، جڏهن ته ڪهاڻيءَ ۾ واقعو، ڪردار ۽ نتيجو گڏ هوندا آهن. جواب ۾ لکو: صنف ڪهاڻي، مرڪزي خيال سماجي ناانصافي، ۽ انداز ۾ سادي ٻولي.
نقصان ڏيندڙ غلطيون
- ڪهاڻي ۽ مضمون کي ساڳيو سمجهڻ، رڳو عنوان جي بنياد تي صنف لکڻ.
- ليکڪ جي نالي سان غلط صنف ملائڻ يا سندس ڪم جو دور مٽائڻ.
- ڪردار جو نالو لکي ڪردار جي ڪردار نگاري نه لکڻ.
- نثر جي جواب ۾ شاعراڻيون تصويرون وڌيڪ لکي حقيقي تجزيو گهٽ ڪرڻ.