سنڌي ادب جي تاريخ ۽ ادبي تحريڪون
هي حصو سنڌي ادب جي تاريخ ۽ ادبي تحريڪن تي آهي. امتحان ۾ دور بندي، تحريڪن جا اثر، ادبي صنفن جي تبديلي ۽ اهم تاريخي موڙ پڇيا ويندا آهن. جواب ۾ رڳو سال نه، پر سماجي ۽ ادبي سبب به لکو.
بنيادي ڳالهيون
- قديم ۽ وچولي دور ۾ لوڪ ادب، صوفي شاعري ۽ ڪهاڻين جو اثر رهيو؛ شاهه لطيف ۽ سچل سرمست هن روايت جا وڏا نالا آهن.
- برطانوي دور ۾ ڇپائي، اسڪول، اخبار ۽ ترجمي سبب جديد نثر، مضمون، ڊراما ۽ ناول مضبوط ٿيا.
- ويهين صديءَ ۾ ترقي پسند تحريڪ سماجي ناانصافي، مزدور ۽ عام ماڻهو جي زندگيءَ ڏانهن ادب جو رخ موڙيو.
- ورهاڱي کان پوءِ سنڌ ۽ هند ۾ سنڌي ادب الڳ الڳ ادارن ۽ رسالن سان اڳتي وڌيو؛ diaspora جو اثر به شامل آهي.
- جديديت ۽ جديد سنڌي ادب ۾ تجربا، آزاد نظم ۽ نئين ڪهاڻيءَ جي ٽيڪنڪ تي ڌيان ڏيو.
ڪم ٿيل مثال
فرض ڪريو ته هڪ ڪهاڻي ۾ مزدور جي زندگي، طبقاتي فرق ۽ سماجي احتجاج آهي، ۽ ٻولي سادي ۽ حقيقت پسند آهي. اهو متن ترقي پسند تحريڪ سان لاڳاپو رکي ٿو. سبب: موضوع ۾ عام ماڻهو ۽ سماجي ناانصافي، انداز ۾ حقيقت نگاري ۽ مقصد ۾ اصلاحي/احتجاجي لهجو آهي. جواب ۾ دور، تحريڪ ۽ متن جو ثبوت الڳ الڳ لکو.
نقصان ڏيندڙ غلطيون
- هر صوفي متن کي شاهه لطيف سان منسوب ڪرڻ.
- جديديت ۽ ترقي پسنديءَ کي هڪ ئي تحريڪ سمجهڻ.
- ورهاڱي کان اڳ ۽ پوءِ جي ادبي حوالي ۾ وقت جي حد غلط لکڻ.
- سال ياد نه هجڻ تي به غير يقيني سال لکڻ؛ بهتر آهي دور ۽ اثر سان جواب ڏيو.