ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਰੁਬਰਿਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ 12ਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਸਾਹਿਤ ਦੀ ਅੰਤਰਿਕ ਪਰਖ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਸ਼ ਉੱਤੇ 6 ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਲ ਦਿੱਤਾ: 'ਇਸ ਅੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰੋ।' ਸ਼ਬਦ ਸੀਮਾ 100 ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਰੁਬਰਿਕ ਇਹ ਹੈ: 6 ਅੰਕ = ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਛਾਣ + ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਦੋ ਪਾਠ-ਅਧਾਰਿਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ + ਸੀਮਾ ਦੇ ਅੰਦਰ ਉੱਤਰ; 4 ਅੰਕ = ਪਛਾਣ + ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ; 2 ਅੰਕ = ਧੁੰਦਲੀ ਪਛਾਣ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ A ਨੇ 95 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਪਾਠ-ਅਧਾਰਿਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਕਵੀ ਨੇ 'ਰੁੱਖ' ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਲੋਕ-ਅਖਾਣ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਕੱਲਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਹੈ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ B ਨੇ 150 ਸ਼ਬਦ ਲਿਖੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾ ਜੋੜੀ ਕਿ 'ਰੁੱਖ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ ਜੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ।' ਅਧਿਆਪਕ ਕੋਲ 25 ਪਰਚੇ ਹਨ ਅਤੇ 40 ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਵਾਲ ਦੇ ਅੰਕ ਦੇਣੇ ਹਨ।
1. ਤੁਸੀਂ A ਅਤੇ B ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅੰਕ ਦਿਓਗੇ? ਰੁਬਰਿਕ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਤਰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
A ਨੂੰ 6 ਅੰਕ; B ਨੂੰ 4 ਜਾਂ 3 ਅੰਕ, ਮਾਰਕਿੰਗ ਨੀਤੀ ਮੁਤਾਬਕ।
- A ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਪਛਾਣ ਦਿੱਤੀ, ਦੋ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪਾਠ-ਅਧਾਰਿਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਅਤੇ 95 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀਮਾ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲਈ 6-ਅੰਕ ਸ਼ਰਤ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
- B ਨੇ ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਣ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ 4 ਅੰਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਪਰ 150 ਸ਼ਬਦ ਲਿਖ ਕੇ ਸੀਮਾ ਤੋੜੀ ਅਤੇ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾ ਜੋੜੀ, ਜੋ ਪਾਠ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਨਹੀਂ।
- ਜੇ ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਸਖ਼ਤ ਹੈ ਤਾਂ B ਨੂੰ 1 ਅੰਕ ਕੱਟ ਕੇ 3 ਦਿਓ; ਜੇ ਸੀਮਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਲਾਹਕਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ 4 ਦਿਓ। ਫੈਸਲਾ ਸਕੂਲ ਦੀ ਮਾਰਕਿੰਗ ਨੀਤੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕੋ ਮਾਪਦੰਡ ਸਾਰੇ ਪਰਚਿਆਂ 'ਤੇ ਲਾਗੂ ਕਰੋ।
2. B ਨੂੰ ਕੀ ਫੀਡਬੈਕ ਦੇਵੋਗੇ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਸੁਧਰੇ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਰਚਨਾਤਮਕਤਾ ਨਾ ਮਰੇ?
Read the worked answer
B ਲਈ ਫੀਡਬੈਕ:
- 'ਤੁਹਾਡੀ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵਨਾ ਰਚਨਾਤਮਕ ਹੈ, ਪਰ ਇਸਨੂੰ ਪਾਠ ਦੀ ਇੱਕ ਲਾਈਨ ਨਾਲ ਜੋੜੋ-ਜਿਵੇਂ ਰੁੱਖ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਿਸ ਲਾਈਨ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।'
- 'ਪਹਿਲਾਂ 100 ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਖਾਕਾ ਬਣਾਓ: ਪਛਾਣ ਲਈ 20 ਸ਼ਬਦ, ਦੋ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਲਈ 60, ਸਿੱਟੇ ਲਈ 20।'
- 'ਨਿੱਜੀ ਉਦਾਹਰਣ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਨਾਲ ਬਦਲੋ, ਨਾ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੱਟੋ; ਇਸ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਚੀ ਰਹੇਗੀ।'