ਪੱਤਰ-ਲੇਖਨ ਤੇ ਰਚਨਾ (Letter Writing and Composition)
ਪੱਤਰ-ਲੇਖਨ ਤੇ ਰਚਨਾ - ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਹੀ ਢਾਂਚਾ, ਰਸਮੀ ਤੇ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਲਹਿਜਾ, ਅਤੇ ਛੋਟੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ (ਅਨੁਛੇਦ, ਸੰਖੇਪ ਲੇਖ, ਵਾਰਤਾਲਾਪ) ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਪਰਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪੱਤਰ ਦਾ ਢਾਂਚਾ
- ਭੇਜਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਪਤਾ ਉੱਪਰ ਖੱਬੇ, ਫਿਰ ਮਿਤੀ।
- ਪ੍ਰਾਪਤਕਰਤਾ ਦਾ ਪਤਾ; ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ।
- ਸੰਬੋਧਨ: ਸ੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ (ਰਸਮੀ), ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਜਾਂ ਪਿਆਰੀ ਮਾਂ (ਗੈਰ-ਰਸਮੀ)।
- ਸਰੀਰ: ਪਹਿਲੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਮਕਸਦ, ਅਗਲੇ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਵੇਰਵਾ, ਆਖਰੀ ਪੈਰੇ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ।
- ਸਮਾਪਤੀ: ਭਵਦੀਪ, ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਤਕ ਜਾਂ ਨਮਸਕਾਰ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸਤਖ਼ਤ ਤੇ ਨਾਮ।
ਰਸਮੀ ਬਨਾਮ ਗੈਰ-ਰਸਮੀ
- ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਅਦਬੀ ਲਹਿਜਾ, ਪੂਰੇ ਵਾਕ, ਕੋਈ ਮੁਹਾਵਰੇਦਾਰ ਹਾਸੀ ਨਹੀਂ।
- ਗੈਰ-ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਭਾਵ, ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਤੇ ਸੰਬੰਧ ਅਨੁਸਾਰ ਸੰਬੋਧਨ।
- ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਸਮੱਸਿਆ ਦੱਸ ਕੇ ਹੱਲ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ।
Worked example
ਪ੍ਰਸ਼ਨ: ਸੜਕ ਦੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਬਾਰੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਪੱਤਰ।
- ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ: ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਭਰਨ ਬਾਰੇ ਸ਼ਿਕਾਇਤ।
- ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾ: ਇਲਾਕੇ ਦੀ ਸੜਕ ਦਾ ਹਾਲ ਦੱਸੋ।
- ਦੂਜਾ ਪੈਰਾ: ਆਵਾਜਾਈ, ਬਿਮਾਰੀ ਤੇ ਸਕੂਲ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਅਸਰ।
- ਤੀਜਾ ਪੈਰਾ: ਨਗਰ ਪਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਦੀ ਮੰਗ।
- ਕਾਰਨ: ਹਰ ਪੈਰਾ ਇੱਕ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਪੱਤਰ ਭਟਕਦਾ ਨਹੀਂ।
ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕ
- ਵਿਸ਼ਾ-ਪੰਕਤੀ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਜਾਂ ਮਿਤੀ ਨਾ ਲਿਖਣਾ।
- ਰਸਮੀ ਪੱਤਰ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੇ ਮਿੱਤਰ ਵਰਗਾ ਸੰਬੋਧਨ।
- ਦਸਤਖ਼ਤ ਭੁੱਲ ਜਾਣਾ, ਪਤੇ ਦਾ ਕ੍ਰਮ ਬਦਲ ਦੇਣਾ।
- ਅਨੁਛੇਦ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਹਟ ਕੇ ਲਿਖਣਾ।