ਨਿਬੰਧ-ਲੇਖਨ (Essay Writing)
ਨਿਬੰਧ-ਲੇਖਨ (Essay Writing) - ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਸਮਝ, ਬਣਤਰ, ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਉੱਤੇ ਅੰਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨਿਬੰਧ ਦੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ
- ਵਿਸਥਾਰ-ਨਿਬੰਧ: ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਵਸਤੂ-ਗਤ ਵਿਆਖਿਆ, ਤੱਥ ਤੇ ਉਦਾਹਰਨ।
- ਭਾਵ-ਨਿਬੰਧ: ਭਾਵਨਾ-ਪ੍ਰਧਾਨ, ਸਾਹਿਤਕ ਤੇ ਚਿੰਤਨਸ਼ੀਲ।
- ਵਰਣਨਾਤਮਕ, ਵਿਚਾਰ-ਚਰਚਾ ਤੇ ਸਮੱਸਿਆ-ਹੱਲ ਨਿਬੰਧ।
ਬਣਤਰ
- ਭੂਮਿਕਾ: ਦੋ-ਤਿੰਨ ਵਾਕ, ਵਿਸ਼ੇ ਵੱਲ ਸਿੱਧਾ ਇਸ਼ਾਰਾ।
- ਵਿਸਥਾਰ: ਦੋ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪੈਰੇ; ਹਰ ਪੈਰੇ ਦਾ ਇੱਕ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ, ਨਾਲ ਉਦਾਹਰਨ।
- ਸਮਾਪਤੀ: ਸਿੱਟਾ ਜਾਂ ਸੁਝਾਅ; ਨਵਾਂ ਵਿਚਾਰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਖੋਲ੍ਹਣਾ।
- ਰੂਪਰੇਖਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਾਗਜ਼ ਉੱਤੇ ਬਣਾਓ; ਫਿਰ ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਅਨੁਸਾਰ ਲਿਖੋ।
Worked example
ਵਿਸ਼ਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ।
- ਭੂਮਿਕਾ: ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਹੈ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਵਾਹਕ।
- ਪੈਰਾ 1: ਗੁਰਮੁਖੀ ਲਿਪੀ ਤੇ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਇਸ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤਾ।
- ਪੈਰਾ 2: ਸਾਹਿਤ, ਲੋਕ-ਗੀਤ ਤੇ ਮੁਹਾਵਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੀ ਜਿਊਂਦੀ ਵਰਤੋਂ।
- ਪੈਰਾ 3: ਅੱਜ ਦੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ - ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਾਈ ਦਾ ਘਟਦਾ ਰੁਝਾਨ।
- ਸਮਾਪਤੀ: ਮਾਂ-ਬੋਲੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਘਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਗੁਆਉਣ ਵਾਲੇ ਅੰਕ
- ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਲਿਖਣਾ।
- ਇੱਕ ਹੀ ਲੰਮਾ ਪੈਰਾ ਬਣਾ ਦੇਣਾ।
- ਨਾਅਰੇਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਖੋਖਲੇ ਵਾਕ, ਬਿਨਾਂ ਉਦਾਹਰਨ।
- ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ, ਜੋ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਅੰਕ ਕੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।