ಪದ್ಯದ ಅಲಂಕಾರ: ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ನಡುವಿನ ತೀರ್ಮಾನ
ಹತ್ತನೇ ತರಗತಿಯ ಪದ್ಯ ಪಾಠದ 3 ಅಂಕಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ: “‘ಬೆಳದಿಂಗಳು ಹಾಲು ಸುರಿಯಿತು ಮನೆಯ ಅಂಗಳದಲಿ’ - ಇಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರ ಯಾವುದು? ಸಮರ್ಥಿಸಿ.” ಮಾರ್ಕ್ ಯೋಜನೆ: 1 ಅಂಕ ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರು, 2 ಅಂಕ ವಿವರಣೆ. ಮಾದರಿ ಉತ್ತರ “ರೂಪಕ”. 45 ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ 12 ಮಂದಿ “ಉಪಮೆ” ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ “ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನು ಹಾಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ಉಪಮೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ “ಹಾಗೆ”, “ಇಂದ”, “ಂತೆ” ಮೊದಲಾದ ಉಪಮಾವಾಚಕ ಪದಗಳಿಲ್ಲ; ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನೇ ಹಾಲು ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರು “ಉಪಮೆ” ಎಂದು ಬರೆದವರಿಗೆ 2/3 ಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನೀವು ಮಾಡರೇಶನ್ ಮಾಡಬೇಕು; 12 ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಕ ಏಕರೂಪವಾಗಿರಬೇಕು. ಕನ್ನಡ ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು, ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಬಾರದು. ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ “ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಕಾರಣ” ಎಂದಿದೆ. ಒಂದು ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ 45 ಪ್ರತಿಗಳು; 12 ಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆ. ನೀವು 3 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿಭಜಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ 12 ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಅದೇ ನಿಯಮ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲೂ ಕಾರಣವನ್ನು ಎರಡು ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.
1. ‘ಉಪಮೆ’ ಎಂದು ಬರೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗೆ 2/3 ಕೊಡುವುದು ಸರಿಯೇ? ಅಲಂಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಿ.
Read the worked answer
ಸರಿಯಲ್ಲ; 1/3 ಹೆಚ್ಚು ಸಮಂಜಸ. ಕಾರಣ:
- ಉಪಮೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ‘ಹಾಗೆ, ಇಂದ,ಂತೆ’ ಮೊದಲಾದ ಉಪಮಾವಾಚಕದಿಂದ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಪದಗಳಿಲ್ಲ; ಬೆಳದಿಂಗಳನ್ನೇ ‘ಹಾಲು’ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇದು ರೂಪಕದ ಲಕ್ಷಣ.
- ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ‘ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಆದರೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಹೆಸರು ತಪ್ಪು. 1+2 ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಗೆ 0; ವಿವರಣೆಗೆ 1 (ಅರ್ಥಗ್ರಹಿಕೆಗೆ), 2 ಅಲ್ಲ-ಏಕೆಂದರೆ ರೂಪಕದ ‘ಅಭೇದ’ವನ್ನು ವಿವರಿಸಿಲ್ಲ.
- 2/3 ಕೊಟ್ಟರೆ ತಪ್ಪು ಲೇಬಲ್‌ಗೂ ಪೂರ್ತಿ ವಿವರಣಾಂಕ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಇದು ಮುಂದೆ ‘ಉಪಮೆ’ ಮತ್ತು ‘ರೂಪಕ’ದ ಗೊಂದಲವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ.
- 0/3 ಕೊಟ್ಟರೆ ಅರ್ಥಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಂತೆ; ಆದ್ದರಿಂದ 1/3 ಸಮತೋಲನ.
2. 12 ಪ್ರತಿಗಳಿಗೆ ಏಕರೂಪ ಅಂಕ ನೀಡಲು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಬರೆಯಿರಿ.
Read the worked answer
ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ:
- ಉಪಮಾವಾಚಕ (‘ಹಾಗೆ’, ‘ಇಂದ’, ‘ಂತೆ’, ‘ಬಳಿಕ’) ಇದೆಯೇ? ಇದ್ದರೆ ಉಪಮೆ; ಇಲ್ಲದೆ ನೇರ ಅಭೇದವಿದ್ದರೆ ರೂಪಕ.
- ಹೆಸರು ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೆ 1; ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ‘ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ಉಪಮೆ; ‘ಎರಡೂ ಒಂದೇ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರೆ ರೂಪಕ.
- ಹೆಸರು ತಪ್ಪು, ವಿವರಣೆ ಅರ್ಥಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರೆ 1; ಹೆಸರು ಸರಿ, ವಿವರಣೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದರೆ 2; ಎರಡೂ ಸರಿಯಾದರೆ 3.
- 12 ಪ್ರತಿಗಳನ್ನೂ ಈ ಮೂರು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಿ; ಅಂಚಿನ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿಯ ಮೇಲೆ ‘ಉಪಮಾವಾಚಕ ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಲಿನ ಕಾರಣ ಬರೆಯಿರಿ.