ਅੱਧਾ ਲਿਖਿਆ ਪੱਤਰ, 18 ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ
ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ ਜਮਾਤ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਪੇਪਰ ਵਿੱਚ ਰਚਨਾ ਭਾਗ ਦੇ ਤਿੰਨ ਵਿਕਲਪ ਸਨ: ਨਿਬੰਧ, ਪੱਤਰ ਅਤੇ ਸੰਖੇਪ। ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਪੱਤਰ ਚੁਣਿਆ - 'ਸਥਾਨਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਬਾਰੇ ਪੱਤਰ' - ਜੋ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਦਾ ਹੈ; ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ 120 ਤੋਂ 150 ਸ਼ਬਦ। ਅੰਕ-ਵੰਡ ਇਹ ਹੈ: ਪਤਾ, ਮਿਤੀ ਤੇ ਸੰਬੋਧਨ 1.5; ਵਿਸ਼ਾ-ਲਾਈਨ 0.5; ਪੱਤਰ ਦਾ ਸਰੀਰ 2; ਅੰਤਿਮ ਮੰਗ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ 1। ਉਸ ਦਾ ਡਰਾਫਟ ਇਹ ਹੈ: ਪਤਾ ਤੇ ਮਿਤੀ ਸਹੀ ਲਿਖੇ ਹਨ, ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ 'ਮਹੋਦਯ ਜੀ' ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਾ-ਲਾਈਨ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ 230 ਸ਼ਬਦ ਹਨ ਅਤੇ ਅੱਧੇ ਸ਼ਬਦ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੀ ਆਮ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸਪਸ਼ਟ ਮੰਗ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ 'ਧੰਨਵਾਦ' ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ ਨਾਮ ਤੇ ਜਮਾਤ ਹੈ। ਘੜੀ ਵਿੱਚ 18 ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੇਪਰ ਦੇ ਬਾਕੀ ਸਵਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਛੱਡਣੇ। ਉਹ ਉਲਝਣ ਵਿੱਚ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਾ ਪੱਤਰ ਨਵੇਂ ਸਿਰਿਓਂ ਲਿਖੇ ਜਾਂ ਮੌਜੂਦਾ ਡਰਾਫਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧ ਕਰੇ।
1. ਮੌਜੂਦਾ ਡਰਾਫਟ ਦੇ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਅੰਕ-ਭਾਗ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਕਿਉਂ।
Read the worked answer
- ਪਤਾ, ਮਿਤੀ ਤੇ ਸੰਬੋਧਨ (1.5): ਪਤਾ ਤੇ ਮਿਤੀ ਠੀਕ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਲਗਭਗ 1 ਅੰਕ ਸੁਰੱਖਿਅਤ। ਸੰਬੋਧਨ ਵਿੱਚ 'ਮਹੋਦਯ ਜੀ' ਸੰਪਾਦਕ ਲਈ ਢੁੱਕਵਾਂ ਨਹੀਂ; ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ 'ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਪਾਦਕ ਜੀ' ਜਾਂ 'ਪ੍ਰਧਾਨ ਸੰਪਾਦਕ ਜੀ' ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਸ ਭਾਗ ਵਿੱਚੋਂ 0.5 ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।
- ਵਿਸ਼ਾ-ਲਾਈਨ (0.5): ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਜਾਂਚੋ ਕਿ ਇਹ ਸੜਕਾਂ ਬਾਰੇ ਹੈ ਜਾਂ ਵਾਤਾਵਰਣ ਬਾਰੇ। ਜੇ ਵਿਸ਼ਾ-ਲਾਈਨ ਵੀ ਆਮ ਹੈ, ਤਾਂ 0.5 ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
- ਸਰੀਰ (2): ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਨੁਕਸਾਨ ਇੱਥੇ ਹੈ। 230 ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਧੇ ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ 2 ਵਿੱਚੋਂ 1 ਤੋਂ ਵੱਧ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ। ਸ਼ਬਦ-ਸੀਮਾ ਤੋਂ ਵੱਧ ਲਿਖਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀ ਕਟੌਤੀ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਬਾਹਰਲੀ ਸਮੱਗਰੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅੰਕ ਖੋਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
- ਅੰਤਿਮ ਮੰਗ ਤੇ ਹਸਤਾਖਰ (1): ਸਿਰਫ਼ 'ਧੰਨਵਾਦ' ਹੈ, ਸਪਸ਼ਟ ਮੰਗ ਨਹੀਂ; ਨਾਮ ਤੇ ਜਮਾਤ ਹਨ ਪਰ ਹਸਤਾਖਰ ਦੀ ਥਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਮ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ 0.5 ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ।
ਅੰਦਾਜ਼ਾ: ਮੌਜੂਦਾ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ 5 ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 2.5 ਤੋਂ 3 ਅੰਕ ਬਣਦੇ ਹਨ।
2. ਸੰਬੋਧਨ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਮੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਲਾਈਨਾਂ ਸੋਧ ਕੇ ਲਿਖੋ।
Read the worked answer
ਸੰਬੋਧਨ (ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ): ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਪਾਦਕ ਜੀ, 'ਦੈਨਿਕ ਜਾਗਰਣ', ਜਲੰਧਰ।
ਅੰਤਿਮ ਲਾਈਨਾਂ (ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ): ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਲਈ ਸੰਬੰਧਿਤ ਵਿਭਾਗ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਖ਼ਬਾਰ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਗ੍ਹਾ ਦੇ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ।
ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ, ਭਵਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਬਾਰ੍ਹਵੀਂ-ਬੀ
ਕਿਉਂ ਇਹ ਸੋਧ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ: ਸੰਪਾਦਕ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਿਕਾਇਤ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਰਾਹੀਂ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ, ਕਰਨ ਯੋਗ ਮੰਗ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ - ਜਿਵੇਂ 'ਮੁਰੰਮਤ ਦੀ ਹਦਾਇਤ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ'। ਸਿਰਫ਼ 'ਧੰਨਵਾਦ' ਨਾਲ ਪੱਤਰ ਅਧੂਰਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
3. 18 ਮਿੰਟ ਬਾਕੀ ਹੋਣ 'ਤੇ ਪੂਰਾ ਪੱਤਰ ਮੁੜ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਸੋਧ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
Read the worked answer
ਫ਼ੈਸਲਾ: ਸੋਧ ਕਰੋ, ਮੁੜ ਨਾ ਲਿਖੋ - ਪਰ ਸੋਧ ਵੀ ਸਮਾਂ-ਬੱਧ ਹੋਵੇ।
ਤਰਕ:
- ਪੱਤਰ ਦਾ ਫ਼ਾਰਮੈਟ-ਭਾਗ (ਪਤਾ, ਮਿਤੀ, ਵਿਸ਼ਾ-ਲਾਈਨ) ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸਹੀ ਹੈ। ਮੁੜ ਲਿਖਣ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਦੁਬਾਰਾ ਲਿਖਣਾ ਪਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਰਫ਼ ਸਮਾਂ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਆ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਜੋ ਅੰਕ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਰੀਰ (ਵਿਸ਼ੇ ਤੋਂ ਭਟਕਣ) ਅਤੇ ਮੰਗ (ਗ਼ੈਰ-ਹਾਜ਼ਰੀ) ਵਿੱਚ ਹਨ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਸੋਧ ਨਾਲ ਠੀਕ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
- ਬਾਕੀ ਸਵਾਲ ਵੀ ਕਰਨੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪੱਤਰ 'ਤੇ 18 ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ 7-8 ਮਿੰਟ ਲੱਗਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
7 ਮਿੰਟ ਦੀ ਯੋਜਨਾ:
- 1 ਮਿੰਟ: ਸੰਬੋਧਨ ਬਦਲੋ ('ਮਹੋਦਯ ਜੀ' → 'ਮਾਣਯੋਗ ਸੰਪਾਦਕ ਜੀ')।
- 3 ਮਿੰਟ: ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲੇ ਵਾਕ ਕੱਟੋ; ਇਸ ਨਾਲ 230 ਸ਼ਬਦ ਘਟ ਕੇ ਸੀਮਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਣਗੇ।
- 2 ਮਿੰਟ: ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਪਸ਼ਟ ਮੰਗ ਵਾਲਾ ਵਾਕ ਜੋੜੋ।
- 1 ਮਿੰਟ: ਜਮਾਤ/ਨਾਮ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਹਸਤਾਖਰ ਲਾਓ ਤੇ ਇੱਕ ਨਜ਼ਰ ਸਮੁੱਚੇ ਪੱਤਰ 'ਤੇ ਪਾਓ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫ਼ਾਰਮੈਟ ਦੇ ਪੱਤਰ-ਪੱਤਰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵਾਲੇ ਅੰਕ ਵੀ ਵਾਪਸ ਮਿਲਣ ਦੀ ਆਸ ਬਣਦੀ ਹੈ।