First 50 of 200 questions. Each one lists the choices, the correct answer, and an explanation. The checker at the top of this page saves progress in this browser when it is available.
Continue in the practice tool above to load more questions, 50 at a time.
Question 1Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਯੂਪੀ ਬੋਰਡ ਦੇ ਇੰਟਰਮੀਡੀਏਟ ਪੰਜਾਬੀ ਗਦ (ਵਾਰਤਕ) ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪਾਠਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਿਸ ਆਧਾਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੇਖਕਾਂ ਦੀਆਂ ਰਚਨਾਵਾਂ
- ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾਵਾਂ
- ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ Correct answer.
- ਸਿਰਫ਼ ਵਿਅੰਗਾਤਮਕ ਰਚਨਾਵਾਂ
Explanation
ਗਦ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਬੋਰਡ ਵੱਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਪੜ੍ਹਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਉਹੀ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸੂਚੀਬੱਧ ਹਨ।
Question 2Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ (ਮੂਲ ਸੰਦੇਸ਼) ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਪਹਿਲਾ ਪੈਰਾ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਣਾ
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਜੀਵਨ ਕਾਲ ਯਾਦ ਕਰਨਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅੱਖਰ ਗਿਣਨਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ Correct answer.
Explanation
ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਉਂਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਭਰਦਾ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੁੱਖ ਅਤੇ ਗੌਣ ਵਿਚਾਰ ਵੱਖ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
Question 3Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੀ ਉਦਾਹਰਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਵਧਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲਣਾ
- ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਬਣਾਉਣਾ Correct answer.
Explanation
ਉਦਾਹਰਨ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਮੂਰਤ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਪਾਠਕ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਦਾਅਵੇ ਨੂੰ ਸਮਰਥਨ ਦੇ ਕੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 4Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦਾ 'ਸਾਰ' ਲਿਖਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੇ ਹਰ ਵਾਕ ਦੀ ਨਕਲ ਕਰਨਾ
- ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਰਾਏ ਹੀ ਲਿਖਣਾ
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਿਚਾਰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੇ ਸਾਰੇ ਸੰਵਾਦ ਲਿਖਣਾ
Explanation
ਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪਾਠ ਦੀ ਮੂਲ ਸਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਖੇਪ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਕਲ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ, ਸਗੋਂ ਚੋਣਵਾਂ ਸੰਖੇਪ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
Question 5Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ 'ਵਿਅੰਗ' ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਸਮਾਜਿਕ ਕਮੀਆਂ ਵੱਲ ਹਾਸੇ-ਮਜ਼ਾਕ ਰਾਹੀਂ ਧਿਆਨ ਦਿਵਾਉਣਾ Correct answer.
- ਤਕਨੀਕੀ ਅੰਕੜੇ ਦੇਣਾ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਬਦਲਣਾ
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਉਦਾਸ ਬਣਾਉਣਾ
Explanation
ਵਿਅੰਗ ਹਾਸੇ ਜਾਂ ਕਟਾਖਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕਮੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਸਿਰਫ਼ ਹਸਾਉਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਸੁਧਾਰ ਵੱਲ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਹੈ।
Question 6Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਵਿਚਕਾਰ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
- ਸਿਰਲੇਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
- ਸਿਰਲੇਖ ਵਿਸ਼ੇ ਨਾਲ ਬੇਅਸਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ
Explanation
ਚੰਗਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾ-ਵਸਤੂ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਰਲੇ ਭਾਵ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 7Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੇ ਜੀਵਨ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਮਾਣਿਕਤਾ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਲੇਖਕ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਲਿਖਤ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਤਜਰਬਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 8Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਪੜ੍ਹਦੇ ਸਮੇਂ 'ਸੰਦਰਭ' (context) ਜਾਣਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਛੋਟਾ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਗਿਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ
Explanation
ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੇ ਭਾਵ ਦੀ ਸਹੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੰਭਵ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 9Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿਤਰਨ Correct answer.
- ਛੰਦ
- ਰੂਪਕ
- ਕਥਾ-ਬਿਰਤਾਂਤ
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਗੁਣ, ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਚਰਿੱਤਰ-ਚਿਤਰਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਛਾਣ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
Question 10Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸ਼ੈਲੀ (ਸਟਾਈਲ) ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਲੱਛਣ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਹਾਇਕ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਦਾ ਨਾਂ
- ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
- ਪਾਠ ਦੇ ਕਵਰ ਦਾ ਰੰਗ
- ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਦਾ ਢੰਗ Correct answer.
Explanation
ਸ਼ੈਲੀ ਵਾਕਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ, ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਅਤੇ ਲਹਿਜੇ ਵਿੱਚੋਂ ਪਛਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੱਤਾਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।
Question 11Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ (ਮੈਂ) ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਕੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ?
- ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਲੇਖਕ ਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਘਟਨਾ ਬਿਲਕੁਲ ਕਾਲਪਨਿਕ ਹੈ
- ਇਹ ਰਚਨਾ ਕਵਿਤਾ ਹੈ
- ਇਹ ਘਟਨਾ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਪਹਿਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬਿਰਤਾਂਤ ਲੇਖਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਤਜਰਬੇ ਜਾਂ ਨਜ਼ਰੀਏ ਤੋਂ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲਿਖਤ ਵਿੱਚ ਨਿੱਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧਾ ਸੁਭਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ।
Question 12Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪਾਠ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਕਦਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਪੂਰੇ ਵਾਕ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝ ਕੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਦੀ ਮਦਦ ਲੈਣਾ Correct answer.
- ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅੱਗੇ ਪੜ੍ਹਨਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅੱਖਰ ਗਿਣਨਾ
- ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਮੰਨ ਲੈਣਾ
Explanation
ਵਾਕ ਦਾ ਭਾਵ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਸੰਭਾਵਿਤ ਅਰਥ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਇਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਰਥ ਸਹੀ ਅਤੇ ਟਿਕਾਊ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
Question 13Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਨਤੀਜਾ ਜਾਂ ਸਿੱਟਾ ਕਿਸ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
- ਪਾਠ ਦਾ ਸਮਾਪਤੀ ਭਾਗ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ
- ਪਾਠ ਦਾ ਭੂਮਿਕਾ ਭਾਗ
Explanation
ਸਿੱਟਾ ਜਾਂ ਨਤੀਜਾ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਪਤੀ ਭਾਗ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਹੈ।
Question 14Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਥਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਖੰਡਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਾਠ ਛੱਡਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਲੇਖਕ ਦੇ ਪੱਖ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
Explanation
ਵਿਰੋਧੀ ਪੱਖ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਖੰਡਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਦਲੀਲ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ। ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਦੀ ਸਮਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
Question 15Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰਾਂ ਜਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਦਾ ਕੀ ਰੋਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਬਣਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਾਉਂਦਾ ਹੈ
- ਇਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ ਅਤੇ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਂ ਬਦਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ
Explanation
ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰ, ਲਹਿਜਾ ਅਤੇ ਸੁਭਾਅ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਬਿਰਤਾਂਤ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Question 16Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਦੇ 'ਉਦੇਸ਼' ਅਤੇ 'ਸਿੱਟੇ' ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ?
- ਉਦੇਸ਼ ਲੇਖਕ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ, ਸਿੱਟਾ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਨਿਚੋੜ Correct answer.
- ਸਿੱਟਾ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਦੋਵੇਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇੱਕੋ ਚੀਜ਼ ਹਨ
- ਉਦੇਸ਼ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ
Explanation
ਉਦੇਸ਼ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਲੇਖਕ ਕਿਉਂ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਿੱਟਾ ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਨਿਚੋੜ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੇ ਤੱਤ ਹਨ ਅਤੇ ਵੱਖਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
Question 17Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਵਰਤੀ ਗਈ 'ਮੁਹਾਵਰੇਦਾਰ ਭਾਸ਼ਾ' ਦਾ ਕੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਤਰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਰੌਚਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਣਪੜ੍ਹਨਯੋਗ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
Explanation
ਮੁਹਾਵਰੇ ਅਤੇ ਅਖਾਣ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ, ਰੌਚਕ ਅਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਰੰਗ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਗੱਲ ਛੇਤੀ ਪਾਠਕ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੀ ਹੈ।
Question 18Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਵੀ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਦੀ ਬਣਤਰ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਵਰਣਨਾਤਮਕ
- ਸਿਰਫ਼ ਹਾਸ-ਰਸ
- ਸਿਰਫ਼ ਕਾਲਪਨਿਕ
- ਸਮੱਸਿਆ-ਸਮਾਧਾਨ ਵਾਲੀ Correct answer.
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਸਮੱਸਿਆ ਉਠਾ ਕੇ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਰਚਨਾ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਮੱਸਿਆ-ਸਮਾਧਾਨ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਚਾਰਕ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਆਮ ਢਾਂਚਾ ਹੈ।
Question 19Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ (ਪੂਰਵਗ੍ਰਹਿ) ਪਛਾਣਨ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਸੰਕੇਤ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
- ਪਾਠ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅੱਖਰ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਰਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਬਦ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੀ ਛਪਾਈ ਦਾ ਸਾਲ
Explanation
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਭਾਵ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਸ਼ਬਦ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਲੇਖਕ ਕਿਸ ਪੱਖ ਨੂੰ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਰੰਗ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਲੇਖਕ ਦਾ ਰੁਖ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 20Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਤਰ ਦਾ ਨਾਮ
- ਘਟਨਾ ਦੀ ਵਧੇਰੇ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ Correct answer.
- ਘਟਨਾ ਦੀ ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਤਸਵੀਰ
- ਪਾਠ ਦਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼
Explanation
ਦੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਦੇਣ ਨਾਲ ਘਟਨਾ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਖ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਵਧੇਰੇ ਨਿਰਪੱਖ ਸਮਝ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੜ ਬਿਰਤਾਂਤ ਨਾਲੋਂ ਇਹ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 21Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੀ ਗਈ ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਇਹ ਪਾਠ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਬਣਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਪਾਤਰ ਘਟਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
- ਇਹ ਪਾਠ ਦਾ ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
Explanation
ਲੋਕ-ਬੋਲੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਿਆ ਪਾਠ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਅਤੇ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਰਚਨਾ ਵਾਸਤਵਿਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Question 22Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਬਾਰੇ ਦੋ ਵੱਖਰੇ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ ਕੀ ਹੈ?
- ਦੋਹਾਂ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜਾਂਚਣਾ Correct answer.
- ਸਿਰਲੇਖ ਦੇ ਅੱਖਰ ਗਿਣ ਕੇ ਫੈਸਲਾ ਕਰਨਾ
- ਦੋਹਾਂ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਾ
- ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਮੰਨ ਲੈਣਾ
Explanation
ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਵਾਕਾਂ ਅਤੇ ਦੁਹਰਾਏ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨਾਲ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਪਾਠ ਦੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਮੇਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸਵੀਕਾਰਯੋਗ ਹੈ।
Question 23Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੈਰੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕੰਮ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਲੇਖਕ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਦੇਣਾ
- ਸਾਰੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਅੰਤ ਦੱਸਣਾ
- ਪਾਠ ਦਾ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ
- ਪਾਠ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੀ ਰੁਚੀ ਜਗਾਉਣਾ Correct answer.
Explanation
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੈਰਾ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਕਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਦੀ ਰੁਚੀ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠ ਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਣ ਲਈ ਅਧਾਰ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 24Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਤੱਥ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਸਿਰਫ਼ ਕਵਿਤਾ
- ਸਿਰਫ਼ ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ
- ਸਿਰਫ਼ ਨਾਟਕ
- ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਤਰਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ Correct answer.
Explanation
ਤੱਥਾਂ ਅਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰਨਾ ਵਿਆਖਿਆਤਮਕ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ ਦਾ ਲੱਛਣ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸਬੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 25Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਣਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸਹੀ ਵਰਣਨ ਕੀ ਹੈ?
- ਇਹ ਇੱਕ ਸ਼ਬਦਕੋਸ਼ ਹੈ
- ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਵਾਦ-ਨਾਟਕ ਹੈ
- ਇਹ ਇੱਕ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਛੰਦ ਹੈ
- ਇਹ ਇੱਕ ਤਰਕਸੰਗਤ ਦਲੀਲੀ ਢਾਂਚਾ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨਾ, ਵਿਰੋਧੀ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਣਾ ਤਰਕਸੰਗਤ ਦਲੀਲ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੜਾਅ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਢਾਂਚਾ ਦਲੀਲੀ ਅਤੇ ਤਰਕ-ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ।
Question 26Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਪੰਜਾਬੀ ਵਾਰਤਕ (ਗਦ) ਦੇ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਤੱਤ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੀ ਆਪਣੀ ਜਨਮ-ਤਾਰੀਖ਼ 'ਤੇ
- ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਕੰਮਾਂ, ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਵੇਰਵਿਆਂ 'ਤੇ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸੂਚੀ 'ਤੇ
- ਕੇਵਲ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਪਤੇ 'ਤੇ
Explanation
ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਚਿੱਤਰਣ ਤਦ ਹੀ ਜੀਵੰਤ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਉਸ ਦੇ ਕੰਮ, ਬੋਲਚਾਲ ਅਤੇ ਵਿਵਹਾਰ ਦੇ ਠੋਸ ਵੇਰਵੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਜਾਂ ਪਤਾ ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਸਪਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।
Question 27Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਸਮੇਂ 'ਕਾਲਕ੍ਰਮ' ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?
- ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਰਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਲੜੀਬੱਧ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਹਰ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣਾ
- ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਕਰਕੇ ਲਿਖਣਾ
- ਕੇਵਲ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਘਟਨਾ ਲਿਖਣਾ
Explanation
ਕਾਲਕ੍ਰਮ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਤੀਬ, ਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਕੀ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਦਾ ਕਾਰਨ-ਨਤੀਜਾ ਸੰਬੰਧ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 28Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇੱਕ ਹੀ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਹਰਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਦੇਣਾ
- ਪਾਠਕ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਸ ਕੇਂਦਰੀ ਵਿਚਾਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਣਾ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਾਉਣਾ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣਾ
Explanation
ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਜਾਣ-ਬੁੱਝ ਕੇ ਕੀਤਾ ਦੁਹਰਾਓ (ਪੁਨਰਕਥਨ) ਕਿਸੇ ਖ਼ਾਸ ਵਿਚਾਰ 'ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪਾਉਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠਕ ਦੀ ਯਾਦ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Question 29Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਦੀ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਕੀ ਨਾਮ ਹੈ?
- ਖੰਡਨ ਕਰਨਾ
- ਸਿੱਟਾ ਕੱਢਣਾ
- ਉਦਾਹਰਨ ਦੇਣਾ Correct answer.
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ ਬਣਾਉਣਾ
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਅਮੂਰਤ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਠੋਸ ਤੇ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਘਟਨਾ ਰਾਹੀਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਤਰਕ ਸਰਲ ਤੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Question 30Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਆਮ ਅਰਥ ਤੋਂ ਉਲਟ ਅਰਥ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਲੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਉਪਮਾ
- ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ Correct answer.
- ਰੂਪਕ
- ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ
Explanation
ਵਿਰੋਧਾਭਾਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ਬਦ ਆਪਣੇ ਸਿੱਧੇ ਅਰਥ ਦੇ ਉਲਟ ਅਰਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ 'ਸ਼ਾਨਦਾਰ' ਕਹਿਣਾ। ਇਸ ਨਾਲ ਤੰਜ ਜਾਂ ਵਿਅੰਗ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 31Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਰਚਨਾ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਬਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕੀ ਜਾਂਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?
- ਕੀ ਸਿਰਲੇਖ ਸਭ ਤੋਂ ਲੰਬਾ ਹੈ
- ਕੀ ਸਿਰਲੇਖ ਲੇਖਕ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ
- ਕੀ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਕੀ ਸਿਰਲੇਖ ਵਿੱਚ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਹਨ
Explanation
ਚੰਗਾ ਸਿਰਲੇਖ ਪਾਠ ਦੇ ਮੁੱਖ ਭਾਵ ਵੱਲ ਸੰਕੇਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੰਦਰ ਕੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਲੰਬਾਈ ਜਾਂ ਸੰਖਿਆਵਾਂ ਇਸ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂਤਾ ਦਾ ਮਾਪਦੰਡ ਨਹੀਂ।
Question 32Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਥਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਪੰਜ ਇੰਦਰੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਅਨੁਭਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ?
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਪਾਠਕ ਸਥਾਨ ਨੂੰ ਮਾਨੋ ਆਪਣੀ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਦਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Explanation
ਇੰਦਰੀ-ਗੋਚਰ ਵੇਰਵੇ (ਰੰਗ, ਆਵਾਜ਼, ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਦਿ) ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਜੀਵੰਤਤਾ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਾਠਕ ਸਥਾਨ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇੰਦਰੀ-ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 33Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਵਧਣਾ
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਣਾ
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਅਰਥ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਸਹੂਲਤ Correct answer.
- ਕਥਾ ਦਾ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ
Explanation
ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਸ਼ਬਦ ਦੇਣ ਨਾਲ ਅਣਜਾਣ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਪਾਠਕ ਆਪ ਹੀ ਘੋਖ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪਸ਼ਟੀਕਰਨ ਦਾ ਸਰਲ ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Question 34Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਇੱਕ ਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਦੋ ਵਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੰਖੇਪ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ। ਇਸ ਬਣਤਰ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸੰਭਾਵਿਤ ਮਕਸਦ ਕੀ ਹੈ?
- ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਉਲਝਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡਣਾ
- ਪਹਿਲਾਂ ਝਲਕ ਦੇਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੇਰਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘਾਈ ਲਿਆਉਣਾ Correct answer.
- ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਬਦਲ ਦੇਣਾ
Explanation
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਣਤਰ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾ ਜ਼ਿਕਰ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਵਿਸਥਾਰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਡੂੰਘਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਾਰਤਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਆਮ ਸਾਧਨ ਹੈ।
Question 35Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਚਾਰ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਦਵਾਨ ਦਾ ਕਥਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਾਮੱਗਰੀ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਕਲਪਨਾ
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ
- ਸੰਵਾਦ
- ਪ੍ਰਮਾਣ Correct answer.
Explanation
ਕਿਸੇ ਬਾਹਰੀ ਅਥਾਰਟੀ ਦਾ ਕਥਨ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਲਈ ਪ੍ਰਮਾਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਗੱਲ ਵਧੇਰੇ ਭਰੋਸੇਯੋਗ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।
Question 36Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਦੇ ਸੰਭਾਵੀ ਸਵਾਲ ਵੀ ਉਠਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਨੂੰ ਕੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
- ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ Correct answer.
- ਰੇਖਾ-ਚਿੱਤਰ
- ਯਾਤਰਾ-ਵਰਣਨ
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਸੰਭਾਵੀ ਇਤਰਾਜ਼ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਪ੍ਰਸ਼ਨ-ਉੱਤਰ ਸ਼ੈਲੀ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦਲੀਲ ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਪਾਠਕ-ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਬਣਦੀ ਹੈ।
Question 37Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਕੀ ਕਰੇ?
- ਪਾਠ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ-ਤਿੰਨ ਸਿੱਧੇ ਹਵਾਲੇ ਲੱਭ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਦਿਖਾਏ Correct answer.
- ਕੇਵਲ ਆਪਣੀ ਰਾਏ ਲਿਖੇ
- ਪਾਠ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਲਿਖੇ
- ਲੇਖਕ ਦੇ ਜਨਮ-ਸਥਾਨ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰੇ
Explanation
ਕੇਂਦਰੀ ਭਾਵ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪ੍ਰਮਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਦਾ ਹੈ। ਸਿੱਧੇ ਹਵਾਲੇ ਦਿਖਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਨਿਸ਼ਕਰਸ਼ ਪਾਠ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਸਿੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 38Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਦੇ ਦੋ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਬੋਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਸਿੱਧੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸਰਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Explanation
ਸਿੱਧਾ ਸੰਵਾਦ ਪਾਤਰਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਅ, ਰਵੱਈਏ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਵਿਚੋਲੇ ਦੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜੀਵੰਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਸਨੀਯ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Question 39Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਸੁਝਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਚਰਚਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰਤੀਬ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
- ਸਿਰਲੇਖ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧ ਜਾਂਦੀ ਹੈ
- ਪਾਠ ਛੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਹੱਲ ਦੀ ਲੋੜ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਤਰਕਸੰਗਤਾ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ Correct answer.
Explanation
ਕਾਰਨ ਪਹਿਲਾਂ ਸਮਝਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮੱਸਿਆ ਕਿਉਂ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿੱਤਾ ਹੱਲ ਤਰਕਸੰਗਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰਵਾਨਯੋਗ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
Question 40Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਵੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਦੀ ਕੀ ਖ਼ਾਸੀਅਤ ਹੈ?
- ਚਿੱਤਰਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਚਿੱਤਰਣ ਸੰਤੁਲਿਤ ਅਤੇ ਵਾਸਤਵਿਕ ਬਣਦਾ ਹੈ Correct answer.
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
Explanation
ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਅਸਲੀ ਅਤੇ ਸੰਤੁਲਿਤ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਲੇਖਕ ਦੀ ਨਿਰਪੱਖਤਾ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
Question 41Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਤੁਲਨਾ ਦਾ ਸਹਾਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਲਾਭ ਕੀ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ ਲੁਕਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਜੋੜਨਾ
- ਪਾਠ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਦਲਣਾ
- ਅਮੂਰਤ ਵਿਚਾਰ ਨੂੰ ਜਾਣੀ-ਪਛਾਣੀ ਵਸਤੂ ਰਾਹੀਂ ਸਮਝਾਉਣਾ Correct answer.
Explanation
ਤੁਲਨਾ ਰਾਹੀਂ ਨਵਾਂ ਜਾਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਵਿਚਾਰ ਪਾਠਕ ਦੇ ਜਾਣੇ-ਪਛਾਣੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਜੁੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਝਣ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।
Question 42Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸੱਚਾ ਕਿੱਸਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਾਠ ਨੂੰ ਕਿਸ ਵਿਧਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਯਾਤਰਾ-ਵਾਰਤਕ
- ਵਿਗਿਆਨਕ ਵਾਰਤਕ
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ Correct answer.
- ਵਿਅੰਗ-ਵਾਰਤਕ
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਆਪਣੇ ਹੀ ਜੀਵਨ ਦੇ ਤਜਰਬੇ ਨੂੰ ਸੱਚੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ-ਅਧਾਰਿਤ ਵਾਰਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ 'ਮੈਂ' ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 43Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਜਾਂਚਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਢੁਕਵਾਂ ਮਾਪਦੰਡ ਕੀ ਹੈ?
- ਲੇਖਕ ਦੁਆਰਾ ਵਰਤੇ ਪੰਨਿਆਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ
- ਪਾਠ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ
- ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਮ-ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
- ਵਾਕ-ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ-ਚੋਣ ਦਾ ਪਾਠ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਮੇਲ Correct answer.
Explanation
ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਢੁਕਵੀਂਤਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਾਕ-ਬਣਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਭਾਵ ਨੂੰ ਸਹੀ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਿਰਫ਼ ਗਿਣਤੀ-ਮਿਣਤੀ ਨਾਲ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਹੀਂ ਅੱਕੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।
Question 44Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿੱਟਾ ਖ਼ੁਦ ਕੱਢਣ ਦੀ ਛੋਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਸ਼ੈਲੀ ਦਾ ਕੀ ਗੁਣ ਹੈ?
- ਪਾਠਕ ਦੀ ਸੋਚ-ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਸਰਗਰਮ ਕਰਨਾ Correct answer.
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧਾਉਣਾ
- ਪਾਠ ਨੂੰ ਅਧੂਰਾ ਛੱਡਣਾ
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਵਧਾਉਣਾ
Explanation
ਜਦੋਂ ਲੇਖਕ ਸਿੱਟਾ ਆਪ ਨਹੀਂ ਥੋਪਦਾ, ਤਾਂ ਪਾਠਕ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਅਰਥ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਤਜਰਬਾ ਸਰਗਰਮ ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।
Question 45Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਥਾਂ ਉਸ ਦਾ ਉਲਟ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤ ਕੇ ਵਾਕ ਨੂੰ ਰੋਚਕ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਸ਼ਬਦ-ਚਿੱਤਰ
- ਸਮਾਨਾਰਥੀ ਪ੍ਰਯੋਗ
- ਅਨੁਪ੍ਰਾਸ
- ਵਿਰੋਧ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ Correct answer.
Explanation
ਉਲਟ ਅਰਥ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਤੇ ਰੋਚਕਤਾ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਰੋਧ ਸ਼ਬਦ-ਜੋੜ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਜੋ ਭਾਵ ਨੂੰ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।
Question 46Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਕਿਸੇ ਰਸਮ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਅਰਥ ਵੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤੇ ਹਨ। ਇਸ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਤੋਂ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ?
- ਕੇਵਲ ਰਸਮ ਦੀ ਤਾਰੀਖ਼
- ਕੇਵਲ ਲੇਖਕ ਦਾ ਨਾਮ
- ਰਸਮ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਦਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥ ਵੀ Correct answer.
- ਕੇਵਲ ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ
Explanation
ਰਸਮ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ-ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਅਰਥ ਦੱਸਣ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਸਤਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਪਾਠਕ ਸਮਝ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਸਮ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਂਦੀ ਹੈ।
Question 47Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਅੰਕੜੇ ਅਤੇ ਤੱਥ ਉਸ ਦੀ ਦਲੀਲ ਦੇ ਸਮਰਥਨ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ ਕਿਸ ਕਿਸਮ ਦੀ ਵਾਰਤਕ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ?
- ਸਵੈ-ਜੀਵਨੀ
- ਤੱਥ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਲੀਲੀ ਵਾਰਤਕ Correct answer.
- ਕਾਲਪਨਿਕ ਕਹਾਣੀ
- ਲੋਕ-ਕਥਾ
Explanation
ਜਦੋਂ ਪਾਠ ਦਾ ਆਧਾਰ ਅੰਕੜੇ, ਤੱਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਦਲੀਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਤੱਥ-ਅਧਾਰਿਤ ਦਲੀਲੀ ਵਾਰਤਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਰ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਤਰਕ ਨਾਲ ਕਾਇਲ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Question 48Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਇੱਕ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਰੋਧੀ ਦਲੀਲਾਂ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਨਤੀਜਾ ਕੱਢਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਬਣਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਕੀ ਹੈ?
- ਥੀਸਿਸ-ਖੰਡਨ-ਸਿੱਟਾ ਬਣਤਰ Correct answer.
- ਕਾਲਕ੍ਰਮਿਕ ਬਿਰਤਾਂਤ
- ਸੰਵਾਦ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਤਰ
- ਵਰਣਨ-ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਤਰ
Explanation
ਇਹ ਬਣਤਰ ਦਲੀਲੀ ਵਾਰਤਕ ਦੀ ਕਲਾਸਿਕ ਬਣਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਥੀਸਿਸ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਰੋਧ ਦਾ ਖੰਡਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਤਰਕ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
Question 49Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ (ਪਰਿਵਾਰ, ਕਿੱਤਾ, ਇਲਾਕਾ) ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਾਤਰ ਬਾਰੇ ਕੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
- ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤ ਦੇ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਮਾਜਿਕ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਰੋਲ Correct answer.
- ਕੇਵਲ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ
- ਕੇਵਲ ਉਸ ਦੀ ਉਮਰ
- ਕੇਵਲ ਉਸ ਦਾ ਪਤਾ
Explanation
ਸਮਾਜਿਕ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਦਿੱਤਾ ਚਿੱਤਰਣ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਾਤਰ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਕਿਹੜੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਬਣੀਆਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਸਮਝਣਾ ਸੌਖਾ ਤੇ ਡੂੰਘਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Question 50Prose (Gadya) – prescribed Punjabi prose texts
ਕਿਸੇ ਵਾਰਤਕ ਪਾਠ ਵਿੱਚ ਲੇਖਕ ਨੇ ਇੱਕੋ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਵਾਸੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਮਹਿਮਾਨ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ ਹੈ?
- ਘਟਨਾ ਦੇ ਅਰਥ ਬਾਰੇ ਪਾਠਕ ਦੀ ਸਮਝ ਵਧਦੀ ਹੈ Correct answer.
- ਲੇਖਕ ਦਾ ਪੱਖਪਾਤ ਵਧਦਾ ਹੈ
- ਪਾਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟਦੀ ਹੈ
- ਪਾਠ ਦੀ ਲੰਬਾਈ ਘਟਦੀ ਹੈ
Explanation
ਇੱਕੋ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਦੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣਾਂ ਤੋਂ ਦੇਖਣ ਨਾਲ ਪਾਠਕ ਨੂੰ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਰਥ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਪਾਠ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਦੀ ਗੁੰਝਲਤਾ ਤੇ ਡੂੰਘਾਈ ਵਧਦੀ ਹੈ।