ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ: ਕਿਹੜੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕਰੀਏ
ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਪੰਜ ਅੰਕਾਂ ਵਾਲੇ 'ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਲਿਖੋ' ਸਵਾਲ ਦੀ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸ ਸ਼ਬਦ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖੇ ਹਨ (ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦਾ ਲਿਖਿਆ): 1. ਵਿੱਦਿਆ → ਵਿਦਿਆ; 2. ਅੰਮ੍ਰਿਤ → ਅੰਮਰਿਤ; 3. ਪ੍ਰਸ਼ਨ → ਪਰਸ਼ਨ; 4. ਗ੍ਰੰਥ → ਗ੍ਰੰਥ; 5. ਕਿਰਪਾ → ਕ੍ਰਿਪਾ; 6. ਜ਼ਿੰਦਗੀ → ਜਿੰਦਗੀ; 7. ਅਧਿਆਪਕ → ਅਧਿਆਪਿਕ; 8. ਪੁਸਤਕ → ਪੁਸਤਕ; 9. ਸ਼ਹਿਰ → ਸ਼ਹਿਰ; 10. ਵਿਦਿਆਰਥੀ → ਵਿਦਯਾਰਥੀ। ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅੱਧਾ ਅੰਕ ਹੈ। ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕਰਨਾ ਹੈ: ਪਹਿਲੀ, ਕੀ ਨੁਕਤੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (5 ਤੇ 6) ਉੱਤੇ ਪੂਰਾ ਅੱਧਾ ਅੰਕ ਕੱਟਣਾ ਹੈ; ਦੂਜੀ, ਕੀ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕੁਝ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੇ ਮਾਤਰਾ ਜਾਂ ਹਲੰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਰੂਪ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
1. ਦਸਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ, ਅਸ਼ੁੱਧ ਜਾਂ ਮਨਜ਼ੂਰ-ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ, ਸੋਧ ਲਿਖੋ ਅਤੇ 5 ਵਿੱਚੋਂ ਅੰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
- ਅਸ਼ੁੱਧ → ਵਿੱਦਿਆ (ਅੱਧਕ ਲੱਗਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ)۔
- ਅਸ਼ੁੱਧ → ਅੰਮ੍ਰਿਤ (ਹਲੰਤ ਦੀ ਥਾਂ ਸਧਾਰਨ 'ਰ' ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ)۔
- ਅਸ਼ੁੱਧ → ਪ੍ਰਸ਼ਨ (ਹਲੰਤ ਛੱਡਿਆ)۔
- ਸ਼ੁੱਧ۔
- ਮਨਜ਼ੂਰ - ਕਿਰਪਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਪਾ ਦੋਵੇਂ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
- ਮਨਜ਼ੂਰ - ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪਸੰਦੀਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਿੰਦਗੀ ਵੀ ਛਪਦੀ ਹੈ।
- ਅਸ਼ੁੱਧ → ਅਧਿਆਪਕ (ਗਲਤ ਮਾਤਰਾ)۔
- ਸ਼ੁੱਧ۔
- ਸ਼ੁੱਧ۔
- ਅਸ਼ੁੱਧ → ਵਿਦਿਆਰਥੀ (ਗਲਤ ਅੱਖਰ/ਮਾਤਰਾ)۔
ਗਿਣਤੀ: ਅਸ਼ੁੱਧ ਪੰਜ (1, 2, 3, 7, 10) × 0.5 = 2.5 ਅੰਕ ਕੱਟੇ, ਯਾਨੀ 2.5/5। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ 5 ਜਾਂ 6 ਨੂੰ ਵੀ 'ਸੋਧ' ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵੱਖਰੀ ਕਟੌਤੀ ਨਾ ਕਰੋ - ਸਿਰਫ਼ ਨੋਟ ਲਗਾਓ ਕਿ ਦੋਵੇਂ ਰੂਪ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
2. ਨੁਕਤੇ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ (5 ਤੇ 6) ਉੱਤੇ ਅੰਕ ਨਾ ਕੱਟਣ ਦਾ ਤਰਕ ਦਿਓ।
Read the worked answer
- ਪਾਠਪੁਸਤਕ ਹੀ ਆਧਾਰ ਹੈ: ਜੇ ਪ੍ਰੈਸਕ੍ਰਾਈਬਡ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ 'ਜ਼ਿੰਦਗੀ' ਛਪਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਉਹੀ ਰੂਪ ਵਰਤਿਆ ਹੈ; ਉਸ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿਣਾ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿਣਾ ਹੋਵੇਗਾ।
- ਨੁਕਤਾ ਅਰਥ ਨਹੀਂ ਬਦਲਦਾ: ਨੁਕਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਚਾਰਨ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ ਦੱਸਦਾ ਹੈ। ਸੋਧ-ਸਵਾਲ ਦਾ ਮਕਸਦ ਅੱਖਰ-ਗਿਣਤੀ ਜਾਂਚਣਾ ਨਹੀਂ, ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਬਣਤਰ ਸਮਝਣਾ ਹੈ।
- ਇਕਸਾਰਤਾ: ਜੇ ਅੱਜ 'ਜਰੂਰਤ' ਉੱਤੇ ਅੰਕ ਕੱਟਿਆ ਅਤੇ ਕੱਲ੍ਹ 'ਜ਼ਰੂਰਤ' ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਨਿਯਮ ਦਾ ਕੋਈ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਪਰ ਸਾਵਧਾਨੀ: ਨੁਕਤੇ ਦੀ ਛੋਟ ਉਦੋਂ ਗਿਣੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਰਥ ਹੀ ਬਦਲ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਦੂਜਾ ਸ਼ਬਦ ਬਣ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਵਿੱਚ ਹਰੇਕ ਸ਼ਬਦ ਲਈ ਸਪਸ਼ਟ ਲਿਖੋ ਕਿ ਕਿਹੜੇ ਰੂਪ ਮਨਜ਼ੂਰ ਹਨ।
3. ਅਜਿਹੀ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਲਈ ਇੱਕ ਸਿਧਾਂਤ ਲਿਖੋ ਜੋ ਹਰ ਸਾਲ ਦੀ ਜਾਂਚ ਵਿੱਚ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਸਕੇ।
Read the worked answer
ਸਿਧਾਂਤ: 'ਇੱਕ ਸ਼ਬਦ, ਪਹਿਲਾ ਰੂਪ ਪਸੰਦੀਦਾ, ਬਾਕੀ ਛਪੇ ਹੋਏ ਰੂਪ ਮਨਜ਼ੂਰ।'
ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸੇ ਹਨ:
- ਪਸੰਦੀਦਾ ਰੂਪ: ਪ੍ਰੈਸਕ੍ਰਾਈਬਡ ਪਾਠਪੁਸਤਕ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖੋ - ਇਹੀ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- ਮਨਜ਼ੂਰ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ: ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਦੋ ਰੂਪ ਛਪਦੇ ਹਨ (ਕਿਰਪਾ/ਕ੍ਰਿਪਾ, ਜ਼ਿੰਦਗੀ/ਜਿੰਦਗੀ, ਜ਼ਰੂਰਤ/ਜਰੂਰਤ), ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਕੁੰਜੀ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਲਿਖੋ।
- ਅੰਕ ਦਾ ਨਿਯਮ: ਪਸੰਦੀਦਾ ਰੂਪ ਲਈ ਪੂਰਾ ਅੰਕ; ਮਨਜ਼ੂਰ ਰੂਪ ਲਈ ਵੀ ਪੂਰਾ ਅੰਕ; ਅਸ਼ੁੱਧ ਰੂਪ ਲਈ 0। ਜੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਸਹੀ ਸ਼ਬਦ ਨੂੰ ਵੀ ਬਦਲ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਗਲਤ ਸੋਧ ਲਈ ਅੰਕ ਕੱਟੋ।
ਕਿਉਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇਹ ਸਿਧਾਂਤ ਅੱਖਰ ਦੀ ਬਾਰੀਕੀ (ਅੱਧਕ, ਹਲੰਤ, ਮਾਤਰਾ) ਉੱਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੁਕਤੇ ਵਰਗੇ ਝਗੜੇ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਨਿਪਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਾਂਚਕਰਤਾ ਨੂੰ ਕਾਪੀ ਉੱਤੇ ਹਰ ਵਾਰ ਨਵਾਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਪੈਂਦਾ, ਅਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪਤਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ।