ଗଦ୍ୟ (Prose): ପାଠ୍ୟ ଗଦ୍ୟର ପାଠ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ
ଏହି ବିଭାଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଓଡ଼ିଆ ଗଦ୍ୟ ପାଠ୍ୟକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ: ପାଠ୍ୟାଂଶର ଭାବାର୍ଥ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚିନ୍ତା, ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ, ଲେଖକୀୟ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଓ ଭାଷା-ଶୈଳୀ। ପ୍ରଶ୍ନ ସାଧାରଣତଃ ‘ସାରାଂଶ ଲେଖ’, ‘ଚରିତ୍ର ବିଶ୍ଳେଷଣ କର’, ‘ଲେଖକ କ’ଣ ବୁଝାଇଛନ୍ତି’ ଓ ‘ଭାଷାର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ’ ଧରଣର।
ମୂଳ ନିୟମ
- ପ୍ରଥମ ପଠନରେ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପଠନରେ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଖୋଜ।
- ପ୍ରବନ୍ଧର ତିନି ଅଂଶ ଚିହ୍ନଟ କର: ଆମୁଖ, ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ, ଉପସଂହାର।
- ଚରିତ୍ର ପ୍ରଶ୍ନରେ ଚରିତ୍ରର କାର୍ଯ୍ୟ, ସଂଳାପ, ପ୍ରେରଣା ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲେଖ।
- ଲେଖକ ଓ ରଚନା ମନେ ରଖ: ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କ ‘ରେବତୀ’, କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ‘ମାଟିର ମଣିଷ’, ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତିଙ୍କ କାହାଣୀ।
- ଭାଷା ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦେଶଜ ଶବ୍ଦ, ଉପମା, ରୂପକ ଓ କଥାବାର୍ତ୍ତାର ଶୈଳୀ ଦେଖ।
କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦାହରଣ
‘ରେବତୀ’ରେ ରେବତୀର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ଓ ପରିବାରର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ‘ରେବତୀର ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ କର’ ହେଲେ ତା’ର ଉତ୍ସାହ, ଅଭାବ, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ତ୍ୟାଗକୁ ପାଠ୍ୟର ଘଟଣା ସହ ଯୋଡ଼। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଶେଷଣ ପାଇଁ ପାଠ୍ୟରୁ ଛୋଟ ପ୍ରମାଣ ଦିଅ; କେବଳ ‘ଭଲ ଝିଅ’ ଲେଖିଲେ ମାର୍କ କମିବ।
ମାର୍କ କଟାଇବା ଫାନ୍ଦ
- ପ୍ରଶ୍ନ ନ ପଢ଼ି ସାରା ପାଠ୍ୟାଂଶ ନକଲ କରିବା।
- ଚରିତ୍ରର ନାମ ଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟ ନ ଲେଖିବା।
- କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚିନ୍ତା ବଦଳେ କେବଳ ଘଟଣା ଲେଖିବା।
- ଲେଖକ ଓ ପାଠ୍ୟ ନାମ ଭୁଲ କରିବା; ‘ମାଟିର ମଣିଷ’କୁ ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ରଚନା କହିବା।