ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ: ସନ୍ଧି, ସମାସ, କାରକ-ବିଭକ୍ତି ଓ ରୂପାନ୍ତରଣ
ବ୍ୟାକରଣ ବିଭାଗ ସନ୍ଧି, ସମାସ, କାରକ-ବିଭକ୍ତି ଓ ବାକ୍ୟ ରୂପାନ୍ତରଣକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରେ। ଏହା ମାର୍କ ପାଇବା ସହଜ ବିଭାଗ, କିନ୍ତୁ ନିୟମ ଭୁଲ ହେଲେ ଶୂନ।
ସନ୍ଧି
- ସ୍ୱରସନ୍ଧି: ଦେବ+ଆଳୟ = ଦେବାଳୟ (ଅ+ଆ=ଆ)।
- ବ୍ୟଞ୍ଜନସନ୍ଧି: ସତ୍+ଜନ = ସଜ୍ଜନ।
- ବିସର୍ଗସନ୍ଧି: ମନଃ+ରଥ = ମନୋରଥ। ସନ୍ଧି ଛେଦ ସମୟରେ ମୂଳ ଶବ୍ଦ ଅଲଗା କରି ଲେଖ।
ସମାସ
- ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ = ରାମଲକ୍ଷ୍ମଣ।
- ତତ୍ପୁରୁଷ: ରାଜାର ପୁତ୍ର = ରାଜପୁତ୍ର।
- କର୍ମଧାରୟ: ନୀଳ ପଦ୍ମ = ନୀଳପଦ୍ମ।
- ବହୁବ୍ରୀହି: ପଦ୍ମ ପରି ଆଖି ଯାହାର = ପଦ୍ମାକ୍ଷ।
- ଅବ୍ୟୟୀଭାବ: ଘର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ = ଘରଯାଏ।
କାରକ ଓ ବିଭକ୍ତି
କର୍ତ୍ତା ପ୍ରଥମା, କର୍ମ ଦ୍ୱିତୀୟା, କରଣ ତୃତୀୟା, ସମ୍ପ୍ରଦାନ ଚତୁର୍ଥୀ, ଅପାଦାନ ପଞ୍ଚମୀ, ଅଧିକରଣ ସପ୍ତମୀ। ‘ରାମ ଧନୁରେ ବାଣ ମାରିଲେ’ରେ ରାମ କର୍ତ୍ତା, ବାଣ କର୍ମ, ଧନୁ କରଣ।
ରୂପାନ୍ତରଣ
କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ ‘ରାମ ପତ୍ର ଲେଖେ’ → କର୍ମବାଚ୍ୟ ‘ରାମଦ୍ୱାରା ପତ୍ର ଲେଖାଯାଏ’। ନକାରାତ୍ମକକୁ ନକାରାତ୍ମକ କରିବା ପାଇଁ ‘ନାହିଁ/ନୁହେଁ’ ଯୋଡ।
ମାର୍କ କଟାଇବା ଫାନ୍ଦ
- ସନ୍ଧି ଛେଦରେ ଅତିରିକ୍ତ ଅକ୍ଷର ଯୋଡ଼ିବା।
- ସମାସ ନାମ ଓ ଉଦାହରଣ ମେଳ ନ ଖାଇବା।
- କରଣ ଓ ଅପାଦାନ ଗୁଣ୍ଡାଇବା।
- ରୂପାନ୍ତରଣରେ କର୍ତ୍ତାକୁ ‘ଦ୍ୱାରା’ ନ ଯୋଡ଼ିବା।