ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଇତିହାସ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟାୟନ
ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଇତିହାସ ବିଭାଗରେ ଯୁଗ ବିଭାଜନ, ପ୍ରମୁଖ ଲେଖକ, କୃତି ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ପ୍ରବୃତ୍ତି ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ। ପ୍ରଶ୍ନ ‘କାହାକୁ କେଉଁ ଯୁଗର ଲେଖକ କୁହାଯାଏ’, ‘କୃତି ଓ ଲେଖକ ମେଳାଅ’ ଧରଣର।
ଯୁଗ ଓ ଧାରା
- ଚର୍ଯ୍ୟା ଯୁଗ: ପ୍ରାଚୀନତମ ଓଡ଼ିଆ ରଚନା ‘ଚର୍ଯ୍ୟାପଦ’; ସହଜଯାନ ଧାରା।
- ସାରଳା ଯୁଗ: ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ‘ମହାଭାରତ’; ଯୁଦ୍ଧ ଓ ବୀରତ୍ୱ।
- ପଞ୍ଚସଖା ଯୁଗ: ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ‘ଭାଗବତ’; ଭକ୍ତି ଧାରା।
- ଭଞ୍ଜ ଯୁଗ: ଉପେନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜଙ୍କ ‘ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ’; ଶୃଙ୍ଗାର ଓ ଅଳଙ୍କାର।
- ଆଧୁନିକ ଯୁଗ: ରାଧାନାଥ ରାୟ (‘ଚିଲିକା’, ‘ମେଘଦୂତ’), ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି (‘ଛମାଣ ଆଠଗୁଣ୍ଠ’), ଗୋପୀନାଥ ମହାନ୍ତି (‘ଅମୃତର ସନ୍ତାନ’)।
ସାହିତ୍ୟିକ ମୂଲ୍ୟାୟନ
କୃତିର ବିଷୟ, ଭାଷା, ଯୁଗୀୟ ପ୍ରଭାବ ଓ ଲେଖକର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଲେଖ। ପ୍ରଶଂସା ବଦଳେ ପାଠ୍ୟରୁ ଲକ୍ଷଣ ଦର୍ଶାଅ।
କାର୍ଯ୍ୟ ଉଦାହରଣ
‘ଚିଲିକା’ ରାଧାନାଥ ରାୟଙ୍କ ରଚନା; ଏହା ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ପ୍ରକୃତିବାଦୀ କବିତା। କବି ଚିଲିକାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ସହ ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ଓ ଦେଶପ୍ରେମ ଯୋଡ଼ିଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ ଲକ୍ଷଣ ଲେଖିଲେ ଉତ୍ତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।
ମାର୍କ କଟାଇବା ଫାନ୍ଦ
- ଲେଖକ ଓ କୃତି ଭୁଲ ମେଳ କରିବା।
- ଯୁଗର କ୍ରମ ଭୁଲିବା।
- କେବଳ ନାମ ଲେଖି ଲକ୍ଷଣ ନ ଲେଖିବା।
- ଆଧୁନିକ ଲେଖକଙ୍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ଯୁଗରେ ରଖିବା।