ಪದ್ಯ (Padya): ಭಾವ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸು
ಪದ್ಯ ವಿಭಾಗವು ಕವಿ ಪರಿಚಯ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಭಾವ, ಭಾವಾರ್ಥ, ಅಲಂಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಛಂದಸ್ಸನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ 'ಏನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ' ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ 'ಹೇಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ.
ಅಲಂಕಾರ ಗುರುತಿಸುವುದು ಹೇಗೆ
- ಉಪಮೆ: ಉಪಮೇಯ, ಉಪಮಾನ ಮತ್ತು ವಾಚಕ ಪದ ('ನಂತೆ', 'ಹಾಗೆ', 'ಥಳಥಳಿಸುವ') ಇರುತ್ತವೆ
- ರೂಪಕ: ಎರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ನೇರವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಾಚಕ ಇರುವುದಿಲ್ಲ
- ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ: ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅತಿಶಯ
- ಅನುಪ್ರಾಸ: ಒಂದೇ ವ್ಯಂಜನದ ಪುನರಾವರ್ತನೆ
- ಶ್ಲೇಷ: ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಅರ್ಥ
ಛಂದಸ್ಸು
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತ, ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಮಾತ್ರಾಛಂದಸ್ಸು ಎಂಬ ಮೂರು ಬಗೆ. ಷಟ್ಪದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಮಿನಿ, ವರ್ಧಮಾನ ಮುಂತಾದವು; ಸಾಂಗತ್ಯ ಮತ್ತು ತ್ರಿಪದಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾನಪದ ರೂಪಗಳು. ಗಣ, ಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಯತಿಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ; ಪದ್ಯದ ಸಾಲನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರು ಹೇಳಿ.
ಮಾದರಿ
'ಅವಳ ಮುಖ ಚಂದ್ರನಂತೆ ಬೆಳಗುತ್ತದೆ' ಎಂಬ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಉಪಮೇಯ = ಮುಖ, ಉಪಮಾನ = ಚಂದ್ರ, ಸಮಾನ ಧರ್ಮ = ಕಾಂತಿ, ವಾಚಕ = 'ನಂತೆ'. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕೂ ಅಂಶ ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಉಪಮಾಲಂಕಾರ. ಅದೇ ಸಾಲನ್ನು 'ಅವಳ ಮುಖವೇ ಚಂದ್ರ' ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದರೆ ವಾಚಕ ಹೋಗಿ ಅಭೇದ ಸೂಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ - ಆಗ ಅದು ರೂಪಕ.
ಅಂಕ ಕಳೆಯುವ ಸ್ಥಳಗಳು
- ಉಪಮೆ ಮತ್ತು ರೂಪಕದ ಗೊಂದಲ
- ಸಾಲನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸದೆ ಅಲಂಕಾರದ ಹೆಸರು ಮಾತ್ರ ಬರೆಯುವುದು
- ಭಾವಾರ್ಥ ಬದಲು ಕಥನ ಬರೆಯುವುದು
- ಛಂದಸ್ಸಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಬರೆಯುವುದು