رخداد فیشینگ، دسترسی همگانی به پوشه حقوق و پشتیبان‌گیری تأییدنشده
در اداره کل یک شهرستان با ۴۰ کارمند، سه مشکل هم‌زمان گزارش شده است. نخست، ایمیلی از نشانی [email protected] (با یک حرف تفاوت نسبت به دامنه رسمی سازمان) برای کارمندان ارسال شده که با لحن فوری خواسته است «برای جلوگیری از غیرفعال شدن حساب، از طریق پیوند زیر دوباره وارد شوید». دو کارمند روی پیوند کلیک کرده و یکی گذرواژه خود را وارد کرده است. دوم، پوشه شبکه‌ای «حقوق و دستمزد» برای گروه Everyone با دسترسی Full Control به اشتراک گذاشته شده و همه ۴۰ کارمند آن را می‌بینند؛ فایل‌های اسکن‌شده مدارک ارباب‌رجوع نیز روی حافظه شخصی یکی از کارشناسان نگهداری می‌شود. سوم، پشتیبان‌گیری هفته‌ای به‌صورت کامل روی یک دیسک سخت بیرونی انجام می‌شود که کنار همان سرور در اتاق بایگانی قرار دارد و ۱۴ ماه است آزمون بازیابی انجام نشده است. رئیس اداره می‌خواهد بداند اول چه کاری باید انجام شود و کدام اصلاحات ساختاری اولویت دارد.
1. نشانه‌های فیشینگ را فهرست کنید و ترتیب اقدام‌های فوری پس از کلیک کارمند را با دلیل بیان کنید.
Read the worked answer
نشانه‌ها: دامنه شبیه ولی متفاوت با دامنه رسمی، درخواست ورود از طریق پیوند در ایمیل، ایجاد فوریت ساختگی («غیرفعال شدن حساب»)، فرستنده بیرونی و نبود امضای سازمانی.
ترتیب اقدام‌ها دلیل دارد و نباید جابه‌جا شود: ۱) قطع اتصال شبکه رایانه درگیر بدون خاموش کردن آن، تا شواهد از حافظه پاک نشود؛ ۲) تغییر فوری گذرواژه و پایان دادن به نشست‌های فعال و تغییر گذرواژه در هر سامانه دیگری که همان رمز استفاده شده؛ ۳) اطلاع به واحد فناوری اطلاعات و بررسی گزارش ورودها، قواعد ارسال خودکار و صندوق پستی؛ ۴) گزارش رخداد به مرکز ماهر یا پلیس فتا و ثبت مستند؛ ۵) پاک‌سازی و بازگردانی از نسخه پشتیبان سالم، مسدودسازی دامنه و اطلاع‌رسانی به همه کارمندان.
منطق ترتیب: مهار پیش از پاک‌سازی، حفظ شواهد پیش از بازنویسی سیستم، و هشدار همگانی پیش از موج دوم کلیک‌ها.
2. مشکل دسترسی پوشه حقوق و نگهداری مدارک روی حافظه شخصی را بر پایه اصل حداقل دسترسی تحلیل و راهکار اصلاحی ارائه کنید.
Read the worked answer
اعطای Full Control به Everyone، هم اصل حداقل دسترسی و هم محرمانگی داده‌های پرسنلی را نقض می‌کند؛ هر کارمند می‌تواند فایل‌ها را بخواند، تغییر دهد یا حذف کند و مسئولیت‌پذیری از بین می‌رود.
راهکار: حذف گروه Everyone و ساخت گروه‌های امنیتی نقش‌محور (کارکنان واحد حقوق و دستمزد، مدیران، سایر کارمندان) با دسترسی خواندن یا نوشتن محدود؛ نگهداری فایل‌های حساس فقط روی سهم شبکه با ثبت گزارش دسترسی؛ بازبینی دوره‌ای فهرست دسترسی‌ها و حذف دسترسی افراد جابه‌جا‌شده؛ رمزنگاری داده‌های پرسنلی.
برای مدارک ارباب‌رجوع، نگهداری روی حافظه شخصی ممنوع است: باید سیاست رسانه‌های قابل حمل تدوین شود، اسکن‌ها در سامانه بایگانی رسمی با سطح دسترسی مشخص ذخیره و حافظه شخصی پاک شود، چون امکان گم‌شدن و افشا و از دست رفتن ردّ ممیزی وجود دارد.
3. آیا پشتیبان‌گیری فعلی کافی است؟ و آیا تصویر اسکن‌شده امضای دستی مدیر، امضای الکترونیکی معتبر محسوب می‌شود؟
Read the worked answer
پشتیبان فعلی ناکافی است: نسخه کامل هفتگی روی دیسکی که کنار همان سرور است، در حادثه آتش‌سوزی، سرقت یا باج‌گیرانه هم‌زمان با داده اصلی از بین می‌رود. قاعده ۳-۲-۱ حکم می‌کند سه نسخه، روی دو رسانه متفاوت و یک نسخه خارج از محل نگهداری شود، و یک نسخه به‌صورت برون‌خط یا تغییرناپذیر باشد. افزون بر آن، پشتیبانی که ۱۴ ماه آزمون بازیابی نداشته، «تأییدنشده» است و ممکن است در لحظه نیاز قابل استفاده نباشد؛ آزمون بازیابی دوره‌ای و ثبت نتیجه الزامی است.
درباره امضا: تصویر اسکن‌شده امضای دستی، امضای الکترونیکی مطمئن نیست. در چارچوب قانون تجارت الکترونیک، تنها امضای الکترونیکی مطمئن که احراز هویت امضاکننده، یکپارچگی داده پیام و قابلیت انکارناپذیری را تأمین کند، اثر امضای دستی را دارد. تصویر اسکن‌شده قابل کپی و جعل است و برای اسناد رسمی باید از امضای دیجیتال گواهی‌شده استفاده شود.