طراحی روشنایی و محاسبات روشنایی
طراحی روشنایی هم کمیت (لوکس) و هم کیفیت (خیرگی، رنگ، یکنواختی) را می‌سنجد. آزمون معمولاً روش لومن و کنترل شاخص‌های مبحث نوزدهم را می‌خواهد.
قواعد
- روش لومن: N = (E×A)/(Φ×UF×MF) که E روشنایی، A مساحت، Φ شار هر چراغ، UF ضریب بهره و MF ضریب نگهداشت است.
- سطوح پیشنهادی: دفتر ۵۰۰ لوکس، کلاس درس ۳۰۰ تا ۵۰۰، راهرو ۱۰۰، پارکینگ ۷۵ تا ۱۰۰ لوکس.
- خیرگی: UGR ≤ ۱۹ برای دفاتر؛ شاخص نمود رنگ Ra ≥ ۸۰.
- یکنواختی حداقل ۰٫۶ برای فضاهای کاری.
- چگالی توان روشنایی (LPD) باید با حدود مبحث نوزدهم سازگار باشد؛ LED و کنترل هوشمند کاهش مصرف می‌دهد.
- ضریب نگهداشت با آلودگی و دوره سرویس تعیین می‌شود (مثلاً ۰٫۸ برای فضای تمیز).
مثال کاری
اتاق ۶×۸ متر (۴۸ مترمربع)، E = ۳۰۰ لوکس، چراغ ۳۲۰۰ لومن، UF = ۰٫۶ و MF = ۰٫۸: N = (۳۰۰×۴۸)/(۳۲۰۰×۰٫۶×۰٫۸) = ۱۴۴۰۰/۱۵۳۶ ≈ ۹٫۴ یعنی ۱۰ چراغ در شبکه ۲×۵. سپس یکنواختی و خیرگی با روش نقطه‌به‌نقطه یا نرم‌افزار کنترل می‌شود.
دام‌ها
استفاده از لوکس میانگین بدون کنترل یکنواختی، فراموش‌کردن MF، و انتخاب چراغ فقط بر پایه وات بدون توجه به شار و UGR از خطاهای رایج است.