Iran Nezam Urban Planning Exam key terms

آرایش و پراکندگی فعالیت‌ها، جمعیت و شبکه معابر در پهنه شهر که الگوی دسترسی و تمرکز را شکل می‌دهد و مبنای تحلیل فرم شهری است.

عرصه‌ای که همه شهروندان بدون قید و شرط حق حضور و استفاده دارند، مانند میدان، پارک و پیاده‌راه، و بستر تعامل اجتماعی و حیات مدنی است.

میزان مناسب‌بودن محیط ساخته‌شده برای رفت‌وآمد پیاده از نظر پیوستگی مسیر، ایمنی، مقیاس انسانی و دسترسی به مقاصد روزمره.

تناسب ابعاد فضا، ساختمان و تجهیزات شهری با ادراک و سرعت حرکت انسان پیاده، به‌جای تناسب با سرعت خودرو یا دید پرنده.

جریانی که در نیمه نخست سده بیستم با تفکیک کاربری، بلوک‌های باز و ساختمان‌های بلند، شهر کارکردگرا و مبتنی بر خودرو را تبلیغ کرد و بعدها به‌شدت نقد شد.

سند ۱۹۳۳ کنگره جهانی معماری مدرن که چهار کارکرد مسکن، کار، فراغت و رفت‌وآمد را مبنای برنامه‌ریزی شهری قرار داد و بر تفکیک پهنه‌ها تأکید کرد.

واکنش به یکنواختی مدرنیسم که بر زمینه‌گرایی، تعدد معنا، اختلاط کاربری و توجه به هویت محلی و تجربه حسی شهروند تأکید می‌کند.

جنبشی که از دهه ۱۹۸۰ با تأکید بر بافت فشرده، اختلاط کاربری، پیاده‌مداری و احیای مرکز محله، الگوی رشد پراکنده حومه‌ای را به چالش کشید.

ادراک ذهنی و عاطفی ساکنان از یک محدوده که از ویژگی‌های کالبدی، خاطرات جمعی و معناهای فرهنگی آن ناشی می‌شود و به دلبستگی مکانی می‌انجامد.

سند بلندمدت توسعه شهر که کاربری زمین، شبکه معابر، پهنه‌بندی و ضوابط ساخت را در افق معمولاً ده‌ساله تعیین می‌کند و مبنای صدور پروانه است.

سند اجرایی که طرح جامع را به قطعات زمین، تراکم، عقب‌نشینی و خط آسمان در مقیاس محله تبدیل می‌کند و مبنای مستقیم کنترل ساختمان است.

مرجعی رسمی که به تغییر کاربری و پیشنهاد اصلاح طرح‌های جامع و تفصیلی رسیدگی می‌کند و مصوبات آن پس از تأیید شورای عالی شهرسازی لازم‌الاجراست.

عالی‌ترین مرجع سیاست‌گذاری و تصویب طرح‌های توسعه شهری و ضوابط ملی در ایران که مصوبات آن برای دستگاه‌های اجرایی لازم‌الاجراست.

نسبت مساحت تصرف‌شده بنا در زمین به کل مساحت قطعه که همراه با تعداد طبقات، حجم ساخت‌وساز مجاز را در چارچوب ضوابط طرح تفصیلی تعیین می‌کند.

معمولاً نسبت مجموع زیربنای ساختمان‌ها به مساحت زمین که شدت بهره‌برداری از زمین را نشان می‌دهد و ابزار اصلی کنترل ظرفیت شهری است.

نوع و شدت بهره‌برداری از زمین برای فعالیت‌هایی مانند مسکونی، تجاری و صنعتی که در پهنه‌بندی و مقررات شهری تعیین می‌شود.

افزایش قیمت زمین که عمدتاً از سرمایه‌گذاری عمومی و تصمیم‌های مقرراتی مانند تغییر کاربری ناشی می‌شود، نه از تلاش مالک.

ابزار تأمین مالی که بخشی از افزایش ارزش زمینِ ناشی از اقدامات عمومی را برای سرمایه‌گذاری در زیرساخت و خدمات شهری بازگردان می‌کند.

الگوی توسعه فشرده و مختلط در شعاع پیاده اطراف ایستگاه حمل‌ونقل همگانی که سفر با خودرو را کاهش می‌دهد و از ظرفیت شبکه ریلی بهره می‌برد.

طبقه‌بندی معابر به شریانی درجه یک و دو، جمع‌کننده و دسترسی محلی بر پایه نقش حرکتی و دسترسی، به‌گونه‌ای که عملکردها با هم تداخل نکنند.

بیشترین حجم وسایل نقلیه یا عابرانی که یک مقطع معبر در شرایط مشخص و در واحد زمان می‌تواند با سطح سرویس قابل قبول عبور دهد.

مجموعه سیاست‌های قیمتی و غیرقیمتی مانند عوارض، پارکینگ محدود و تشویق حمل‌ونقل همگانی که رفتار سفر را برای کاهش تقاضای خودرو تغییر می‌دهد.

فرایند نظام‌مند پیش‌بینی پیامدهای زیست‌محیطی یک طرح یا پروژه پیش از تصویب و ارائه راهکارهای کاهش، که مبنای تصمیم‌گیری رسمی است.

تأمین نیازهای امروز شهر بدون آسیب به توان نسل‌های آینده در سه بُعد محیطی، اقتصادی و اجتماعی، با تأکید بر فشردگی و کاهش مصرف منابع.

الگوی توسعه با تراکم بالا، اختلاط کاربری و فاصله کوتاه میان مقاصد که مصرف زمین و انرژی حمل‌ونقل را کاهش می‌دهد و از گسترش پراکنده جلوگیری می‌کند.

سنجه‌ای از سطح زمین و آب لازم برای تأمین منابع و جذب پسماندهای یک جمعیت که فشار مصرف شهر بر محیط زیست را کمی می‌کند.

بیشترین بار جمعیتی یا فعالیتی که یک محیط یا زیرساخت می‌تواند بدون تخریب پایدار تحمل کند و مبنای تعیین سقف توسعه است.

شبکه روابط، اعتماد و هنجارهای مشترک میان ساکنان که همکاری جمعی را آسان می‌کند و کیفیت حکمروایی محلی و مشارکت را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

درگیری آگاهانه ساکنان در تصمیم‌گیری‌های شهری از اطلاع‌رسانی تا واگذاری قدرت تصمیم، که مشروعیت و تناسب طرح را افزایش می‌دهد.

سامانه‌ای رایانه‌ای برای ذخیره، تحلیل و نمایش داده‌های مکانی که امکان هم‌پوشانی لایه‌ها و پرسش‌های مکان‌محور را در برنامه‌ریزی فراهم می‌کند.

ترکیب دو یا چند لایه مکانی برای یافتن مناطقی که هم‌زمان چند شرط را برآورده می‌کنند، مانند پهنه‌یابی مناسب برای کاربری معین.

ارزیابی توان یک پهنه برای کاربری مشخص بر پایه معیارهای مکانی وزن‌دار مانند شیب، دسترسی و حریم، که خروجی آن نقشه اولویت است.

تحلیل مسیر، نزدیک‌ترین مرکز و حوزه خدمت روی شبکه معابر برای سنجش دسترسی، زمان سفر و توزیع عادلانه خدمات شهری.

وضعیتی که منافع شخصی یا مالی تصمیم‌گیر حرفه‌ای با وظیفه حرفه‌ای او در تعارض است و باید افشا و از فرایند تصمیم کنار گذاشته شود.

پایبندی مشاور به صداقت، بی‌طرفی و شفافیت در ارائه تحلیل و توصیه، حتی هنگامی که نتیجه با خواسته کارفرما یا مقام سیاسی هم‌سو نباشد.

سوءاستفاده از اختیار عمومی برای منفعت خصوصی، مانند رشوه در صدور پروانه یا تغییر کاربری، که اعتماد به نظام برنامه‌ریزی را تخریب می‌کند.