Nursing Qualification Level Assessment (Kazakhstan) key terms

Шаралар кешені: қол гигиенасы, жеке қорғаныс құралдары, оқшаулау және тазарту арқылы медициналық ұйымда микроорганизмдердің таралуын болдырмау және шектеу.

Патогендік және шартты-патогендік микроорганизмдерді жою немесе олардың санын қауіпсіз деңгейге дейін азайту үшін беттерді, құралдар мен заттарды химиялық немесе физикалық әдіспен өңдеу.

Барлық микроорганизмдерді, соның ішінде бактерия споралары мен вирустарды жою процесі; автоклавтағы бу, құрғақ ыстық немесе химиялық құралдар арқылы жүргізіледі.

Жараға немесе стерильді ортаға микроорганизмдердің енуіне жол бермейтін шаралар жүйесі: стерильді құралдар, қолғап, таза ауа және дұрыс процедура тәртібі.

Теріде, шырышты қабықта немесе жарада бар микроорганизмдерді химиялық заттармен жою арқылы инфекцияның дамуын болдырмау тәсілі.

Су мен сабынмен жуу немесе спиртті антисептикпен өңдеу арқылы қолдағы микроорганизмдерді жою; науқаспен байланысқа дейін және кейін міндетті түрде орындалады.

Медициналық қызметкерді қан, биологиялық сұйықтықтар және инфекциядан қорғайтын қолғап, маска, көзілдірік, халат сияқты жабдықтар.

Дене температурасы, пульс, тыныс алу жиілігі, артериялық қысым және оттегімен қанығу сияқты науқастың өмірлік маңызды функцияларының өлшенетін көрсеткіштері.

Қан тамыр қабырғасына түсіретін қысым; систолалық және диастолалық мәндер түрінде мм.сын.бағ. өлшенеді және жүрек-қан тамыр жағдайын бағалауға мүмкіндік береді.

Жүрек соғысынан туындайтын артерия қабырғасының ырғақты тербелісі; жиілігі, ырғағы және толықтығы бойынша бағаланады.

Бір минут ішіндегі тыныс алу қозғалыстарының саны; ересек адамда тыныштықта шамамен 12-20 рет, ауытқуы тыныс жетіспеушілігін көрсетуі мүмкін.

Пульсоксиметрмен өлшенетін, гемоглобиннің оттегімен байланысқан үлесінің пайыздық көрсеткіші; қалыпты мән әдетте 95%-дан жоғары.

Дәріні организмге жеткізу тәсілдері: ішке қабылдау, бұлшықет ішіне, көктамыр ішіне, тері астына, тік ішекке немесе жергілікті қолдану; әр жолдың әсер жылдамдығы әртүрлі.

Дәрі беру алдында тексерілетін бес шарт: дұрыс науқас, дұрыс дәрі, дұрыс доза, дұрыс жол және дұрыс уақыт; қателіктердің алдын алады.

Ас қорыту жолын айналып өтіп, дәріні ине арқылы тері астына, бұлшықетке немесе көктамырға енгізу тәсілі.

Бір дәрінің екінші дәрінің, тағамның немесе ішімдіктің әсерін күшейтуі, әлсіретуі немесе жағымсыз реакция тудыруы; мейіргер мұны ескеруі керек.

Дәріні қалыпты дозада қолданғанда пайда болатын зиянды және күтпеген жауап; ауыр жағдайда дереу тоқтатып, дәрігерге хабарлау қажет.

Инъекциядан кейін пайда болатын жергілікті немесе жалпы проблемалар: гематома, инфильтрат, абсцесс, жүйке зақымдануы немесе инфекция.

Тез дамитын ауыр аллергиялық реакция: ентігу, гипотензия, бөртпе және тыныс жолдарының бітелуі; шұғыл медициналық көмек қажет.

Тыныс пен қан айналымы тоқтағанда кеуде қуысын қысу және өкпені желдету арқылы ми мен өмірлік органдарды қанмен қамтамасыз ету шаралары.

Өмірге қауіп төнген жағдайда орындалатын ретті әрекеттер: бағалау, көмек шақыру, ауа жолын ашу, тынысты және қан айналымын қолдау.

Хирургиялық араласуға дайындық: тексерулер, науқасты аш ұстау, келісім алу, тері дайындығы және асқыну қаупін бағалау.

Операциядан кейінгі бақылау мен күтім: ауырсынуды басу, жараны күту, асқыну белгілерін ерте анықтау және науқасты біртіндеп белсендіру.

Хирургиялық жараға микроорганизмдердің енуінен дамитын қабыну: қызару, ісіну, ірің, ауырсыну және дене қызуының көтерілуі байқалады.

Жараны тазалау, антисептик қолдану және стерильді таңғыш салу арқылы инфекциядан қорғау және жазылуға жағдай жасау процесі.

Жүктіліктің үш триместрге бөлінуі; әр кезеңде ана мен ұрықтың жағдайы, тексерулер және бақылау жиілігі өзгереді.

Жүктілік кезінде ана мен ұрықтың денсаулығын үнемі тексеру: қысым, салмақ, қан талдаулары, ультрадыбыстық зерттеу және асқынуларды ерте анықтау.

Жатыр мойнының ашылуы, ұрықтың өтуі және плацентаның шығуы арқылы баланың дүниеге келу процесі; үш кезеңнен тұрады.

Туғаннан кейінгі алғашқы күндердегі күтім: тынысты бағалау, жылы ұстау, ерте емшекке салу, инфекция белгілерін бақылау және скрининг.

Қауіпті инфекцияларға қарсы иммунитет қалыптастыру үшін вакцина енгізу; Қазақстанда ұлттық күнтізбеге сәйкес жүргізіледі.

Аурудың ерте белгілерін анықтау және қауіп факторларын бағалау мақсатында сау адамға жоспарлы түрде жүргізілетін медициналық тексеру.

Адамның өз денсаулығын сақтауға белсенді қатысуын арттыратын шаралар: салауатты тамақтану, қозғалыс, темекі мен алкогольді азайту және білім беру.

Науқастың жағдайы, жасалған процедуралар және берілген дәрілер туралы жазбалар; дұрыс толтырылуы заңдық және клиникалық маңызға ие.

Науқастың денсаулығы туралы мәліметтердің құпиялылығы; оны заңды негізсіз жариялауға болмайды және тек қажетті адамдарға ғана беріледі.

Науқастың ақпарат алуға, келісім беруге немесе бас тартуға, құпиялылыққа және сапалы көмекке құқығы; Қазақстан заңнамасымен қорғалады.

Науқастың емдеу немесе процедура туралы толық ақпарат алғаннан кейін өз еркімен берген рұқсаты; ол құжатпен расталады.

Медициналық көмек көрсету кезінде науқасқа зиян келтірудің алдын алу: құлаудан сақтау, дәрі қателіктерін болдырмау және инфекцияны шектеу.

Науқасты бағалау, мейіргерлік диагноз қою, жоспарлау, іске асыру және нәтижені бағалаудан тұратын жүйелі күтім әдісі.

Мейіргердің науқасқа қатынасындағы моральдық нормалар: құрмет, әділдік, зиян келтірмеу және кәсіби жауапкершілік.