Ho lokisa puo ya metsotso e 2: lebelo, mahlo le dintlha
Klaseng ya 7A, morutwana Thabo o lokisitse puo ya metsotso e 2 mabapi le 'Ho baballa metsi a motse'. O ema pele ho dithaka tse 38. Ha a qala, o sheba pampiri feela, o bua ka lebelo le potlakang hoo mantswe a mang a kopanang, mme ha a shebi batho. Ha a fihla bohareng, o re 'jwale hee, le yona taba ena e bohlokwa haholo' mme a tlola karolo ya mohlala wa motse. Dithaka tse ding di bososela; e mong o re o utlwa feela lentswe la hae la qetello. Morutisinyana o hlokomela hore Thabo o tshwere dintlha tse 6 ho tse 8 tse loketseng, empa tse 2 di ferekane. Kamora puo, barutwana ba fana ka maikutlo: e mong o re 'o ne a tshohile', e mong o re 'o ne a sa re utlwe'. Motsotso o latelang o na le dipotso tse 3 tse tswang ho dithaka, e leng ka mokgwa oo a ka bolokang metsi a sekolo, le hore na a ka etsa jwang hore a se ke a lebala dintlha. Thabo o na le beke e le nngwe ho lokisa puo ya hae ya ho qetela, mme o tshwanetse ho e bapala hape ka Labone.
1. Hlalosa hore na ke bofokodi bofe ba ho mamela le ho bua bo hlahang setshwantshong sena, mme fana ka mokgwa o itseng o ka thusang Thabo ho rarolla bothata ba ho bua ka lebelo le ho sheba pampiri feela.
Read the worked answer
Bofokodi bo hlahang ke: (a) ho bua ka lebelo le potlakang ho fokotsa kutlwisiso; (b) ho sheba pampiri feela ho fokolisa kamano le bamameli; le (c) ho tlola mohlala o neng o tla tiisa ntlha. Ho rarolla bothata ba lebelo, Thabo a ka ngola dintlha tse 6 feela kareteng, e seng mongolo o felletseng, mme a tshwaya sebaka sa ho kgeloha motsotso o le mong pakeng tsa dintlha. A itlwaetse ka nako e lekanyeditsweng, a rekota lentswe la hae, ebe o mamela hore na o ntse a potlaka. Bakeng sa mahlo, a shebe batho ba bararo sebakeng se seng le se seng sa phaposi: ka ho le letshehadi, bohareng le ka ho le letona. Sena se etsa hore a se ke a sheba pampiri feela, empa a lule a bua le bamameli. Ha a tlola mohlala, a bue ka ho hlaka hore na mohlala o tla thusa jwang ho tiisa ntlha, mme a se ke a o tlola ha a ntse a hatella.
2. Ha Thabo a araba potso e reng 'U ka boloka jwang metsi a sekolo?', ke dintlha dife tse pedi tseo a lokelang ho di hlokomela e le hore a se ke a thetsa mmameli, mme hobaneng?
Read the worked answer
Dintlha tse pedi ke: ho araba potso ka ho otloloha pele, le ho fana ka mohlala o le mong o netefaditsweng. Ha a ka qala ka ho bua kgopololo e telele, mmameli a ka lahlehelwa ke karabo. Ha a ka araba ka ho otloloha, a re 'Nka boloka metsi ka ho koala pompo ea metsi ha e sa sebetse', ebe o latela ka mohlala wa sekolo: 'Mohlala, ka nako ya kgutlo, komiti e ka bea motho ya shebang pompo.' O lokela ho qoba ho bolela hore o tla etsa ntho eo a sa e tsebeng, hobane potso e botsa ka mokgwa o ka sebediswang, eseng hore na o na le matla. Qetellong, a botse hore na karabo e utlwisiswe, e leng mokgwa wa ho mamela ka nepo le ho netefatsa hore mmameli o fumane ntlha e nepahetseng.
3. E mong o re 'o ne a tshohile'. Na ke maikutlo a ka thusang? Hlalosa hore na ke bopaki bofe bo ka nngwetha.
Read the worked answer
Polelo eo ke tlhaloso ya maikutlo, eseng bopaki bo bonahalang. Ho thusa Thabo, mmameli a ka bolela seo a se boneng: o ne a tshwere pampiri ka matsoho a sisinyang, lentswe le ne le phahama kapa le potlaka, mme o ne a qoba ho sheba batho. Tsena ke diketsahalo tse ka lokiswang. Ho re 'o ne a tshohile' feela ha ho fe Thabo mokgwa wa ho lokisa; ho ka mo etsa hore a ikutlwe a sa amohelwe. Maikutlo a thusang a bontsha kamano pakeng tsa boitlhaloso le boitshwaro: 'Ha o ne o sheba pampiri feela, ke ne ke sa utlwe hore o bua le rona.' Ka hona, karabo e lokela ho hlalosa bopaki, ebe e fana ka ketso e itseng e ka etswang.