Grade 7 Sesotho key terms

Ho tsepamisa maikutlo ka botlalo ho sebui e le hore o utlwisise molaetsa, maikutlo le sepheo sa hae, ho sa kgaotse puo ya hae.

Kgopolo e kgolo kapa ntlha ya bohlokwa eo sebui a batlang hore bamamedi ba e utlwisise le ho e hopola kamora puo.

Ho kopa tlhaloso kapa netefatso ho sebui ka dipotso tse hlakileng, e le ho tlosa pherekano le ho utlwisisa puo hamolemo.

Mekgwa eo motho a bontshang maikutlo ka yona ntle le mantswe, jwalo ka ho sheba, ho tsokotsa hlooho le boemo ba mmele.

Ho bua ka lentswe le utlwahalang hantle, ka boemo bo loketseng ba mmele, e le hore bamamedi ba utlwisise molaetsa ntle le bothata.

Boemo ba lentswe la sebui bo ka beng bo phahameng kapa bo tlase, bo matla kapa bo fokolang, bo thusang ho fetisa maikutlo le ho hatisa mantswe a bohlokwa.

Ho nyoloha le ho theoha ha lentswe ha motho a bua, ho bontshang dipotso, maikutlo le dikgaohano tsa mantswe puong.

Polelo e kgutshwane e fanang ka ntlha tsa bohlokwa tsa sengolwa kapa puo, e sebedisang mantswe a hao eseng a mongodi.

Ho bala sengolwa ka boikemisetso ba ho utlwisisa seo se bolelwang, ho lemoha dintlha tsa bohlokwa le ho hlahloba mantswe a sa tlwaelehang.

Mantswe ao mmadi a sa a tsebeng kapa a sa a sebediseng kgafetsa, ao a lokelang ho batla tlhaloso ya wona bukeng ya mantsoe kapa moelelong wa polelo.

Lenane la mantswe a sengolwa le ditlhaloso tsa wona, hangata le hlophisitsweng ka tatellano ya ditlhaka, le thusang mmadi ho utlwisisa sengolwa.

Tsela eo sengolwa se hlophisitsweng ka yona, ho kenyeletswa dihlooho, dirapa, ditemana le tatelano ya diketsahalo, e thusang mmadi ho latela molaetsa.

Polelo e sebedisang papiso kapa mokgwa o sa tlwaelehang ho hlalosa ntho, jwalo ka ho re motho o matla jwalo ka tau, e leng se fanang ka setshwantsho ka kelellong.

Moelelo o sa bolelwang ka ho otloloha mantsweng, oo mmadi a lokelang ho o hlahloba ho tswa moelelong le maikutlong a sengolwa.

Melao le mekgwa eo mantswe a hlophiswang ka yona ho etsa dipolelo tse utlwahalang, ho kenyeletswa tatelano ya mantswe le dikarolo tsa polelo.

Sehlopha sa mantswe a sebedisanang mmoho ho etsa karolo e le nngwe ya polelo, jwalo ka lebitso le ditlhalosi tsa lona kapa leetsi le mahlalosi a lona.

Lentswe le bolelang motho, ntho, sebaka kapa kgopolo, jwalo ka ngwana, ntlo kapa lerato, le ka bang le bong le palo.

Lentswe le bolelang ketso kapa boemo, jwalo ka ho tsamaya kapa ho robala, le fetohang ho bontsha nako le motho ya etsang ketso.

Phetoho ya leetsi e bontshang hore na ketso e etsahala neng, e fetileng, e teng kapa e tlang, jwalo ka o ile, o ya kapa o tla ya.

Sehlopha sa mantswe se nang le moetsi le seo a se etsang, se bopang kgopolo e feletseng e utlwahalang ntle le tlatsetso.

Lentswe le bopilweng ka ho kopanya mantswe a mabedi kapa ho feta, jwalo ka ntlo ya boroko e fetohang ntlo ya boroko kapa mantswe a kopaneng a bopang lebitso le lecha.

Ditshwantsho tse sebediswang sengolweng ho bontsha dikgaohano, dipotso, maikutlo le tatelano, jwalo ka khutlo, felehetsi le letshwao la potso.

Sengolwa se buang ka taba e le nngwe ka tsela e hlophisitsweng, se nang le selelekela, mmele le qetello, hangata se hlalosa maikutlo a mongodi.

Lengolo le ngolwang ka mokgwa o hlomphehileng ho motho kapa mokgatlo, le nang le sebopeho se itseng, jwalo ka letsatsi, e adreswetsweng le sesupo sa taba.

Ho hlahloba sengolwa ka ho sheba sebopeho, molaetsa, setaele le tsela eo mongodi a sebedisitseng puo ka yona ho hlahisa kgopolo.

Sengolwa sa dingolwa se phetang diketsahalo tsa boiketsetso kapa tsa nnete ka tatellano, se nang le batho, sebaka le bothata bo rarollwang.

Mokgwa wa ho fa ntho eo e seng motho kapa phoofolo maikutlo le bokgoni ba motho, jwalo ka ho re moya o a lla.

Tatelano ya diketsahalo tse etsahalang paleng, ho tloha qalong ho fihla sehlohlolong le qetellong, tse bopang moelelo wa pale.

Ntlha e matla kapa e bohlokwa ka ho fetisisa paleng, moo bothata bo fihlang sehlohlolong pele bo rarollwa.

Tshekamelo kapa mokgwa o tlwaelehileng setso sa Basotho, o hlahang dingolweng e le ho ruta kapa ho bontsha boleng ba setjhaba.

Polelo e kgutshwane e nang le thuto e tebileng, e sebediswang setjhabeng ho ruta kapa ho hlokomelisa, jwalo ka ho re ha ho nku e jang mafura e re e a loma.

Sengolwa sa poko se hlophisitsweng ka ditema le methalo, se sebedisang morethetho le mantswe a kgethehileng ho fetisa maikutlo.

Sengolwa sa papadi se ngolwang hore se bapalwe sethaleng, se nang le dipuisano, batho le diketsahalo tse etsahalang pele ho bashebelli.