Хязгаарлагдмал хүчин чадал ба тусгай захиалгын шийдвэр
«Эрүүл хүнс» ХХК нэг чиглэлийн машин дээр гурван бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Машины жилийн хүчин чадал 10,000 машино-цаг. Бүтээгдэхүүн А: нэгж үнэ 50,000 төгрөг, хувьсах зардал 30,000, 2 цаг; жилийн эрэлт 2,000 нэгж. Бүтээгдэхүүн Б: үнэ 80,000, хувьсах зардал 50,000, 4 цаг; эрэлт 1,500. Бүтээгдэхүүн В: үнэ 120,000, хувьсах зардал 90,000, 6 цаг; эрэлт 800. Тогтмол зардал жилд 30 сая төгрөг. Одоогийн бүтээгдэхүүний хольц борлуулалтын орлогын хувьд тэнцүү гэж төлөвлөсөн. Шинэ үйлчлүүлэгч А бүтээгдэхүүнээс 300 нэгжийг нэгжээр 38,000 төгрөгөөр авах санал тавьсан; нэмэлт тохируулгын зардал 2 сая төгрөг, 600 машино-цаг шаардана. Үйлдвэрлэлийн менежер энэ захиалгыг ашигтай гэж үзэж, нэмэлт орлого 11.4 сая, хувьсах зардал 9 сая гэж тооцсон. Удирдлагын нягтлан бодогч хүчин чадлын хязгаарыг харгалзан үзэх шаардлагатай гэж үзэж байна. Тэд 2026 оны төсвийн шийдвэр гаргах гэж байна.
1. Бүтээгдэхүүн бүрийн 1 машино-цагт ногдох хувьсах ашгийг тооцож, эрэмбэл. Хязгаарлагдмал нөөцийн нөхцөлд оновчтой үйлдвэрлэлийн төлөвлөгөө, нийт ашгийг тодорхойл.
Read the worked answer
Нэгж хувьсах ашиг: А 20,000; Б 30,000; В 30,000. Машино-цагт: А 10,000; Б 7,500; В 5,000. Эрэмбэ А→Б→В. 10,000 цагт: А 2,000×2=4,000; Б 1,500×4=6,000; В 0. Нийт хувьсах ашиг=2,000×20,000+1,500×30,000=40+45=85 сая. Ашиг=85-30=55 сая. В үйлдвэрлэх нь цаг авч Б-г шахах тул ашиггүй.
2. 300 нэгжийн тусгай захиалгыг хүлээн авах эсэхийг relevant costing-оор үнэл. Хүчин чадлын өөр хувилбарыг тодорхойл.
Read the worked answer
Тусгай захиалга: орлого 300×38,000=11.4 сая; хувьсах зардал 300×30,000=9.0; нэмэлт тохируулга 2.0; шууд хувьсах ашиг 0.4 сая. Гэвч чөлөөт цаг байхгүй. 600 цаг нь Б-ийн 150 нэгжийг (600/4) үйлдвэрлэх цаг; алдагдсан хувьсах ашиг 150×30,000=4.5 сая. Цэвэр нөлөө=0.4-4.5=-4.1 сая. Тиймээс татгалзана. Хэрэв 600 цаг чөлөөтэй байсан бол +0.4 сая тул хүлээн авч болно.
3. Борлуулалтын орлогоор тэнцүү гэсэн хольц яагаад буруу вэ? Удирдлага ямар чанарын хүчин зүйлийг үнэлэх ёстой вэ?
Read the worked answer
Борлуулалтын орлогоор тэнцүү гэсэн хольц нь хязгаарлагдмал нөөцийн үед буруу; шийдвэр нэгж хувьсах ашиг, ялангуяа цагт ногдох ашгаар гарна. Мөн чанар: В-ийн эрэлт 800 байсан ч цаг хүрэлцэхгүй; урт хугацаанд үнэ, чанар, үйлчлүүлэгчтэй харилцаа, нийлүүлэлтийн эрсдэл, ажиллах хүч, тоног төхөөрөмжийн бүтцийг өөрчлөх боломжийг үнэлнэ. Тусгай захиалга байнгын үнэд нөлөөлж болзошгүй.