Mongolian CPA key terms

Хөрөнгө нь өр төлбөр ба эздийн өмчийн нийлбэртэй тэнцүү байх үндсэн хамаарал. Давхар бичилтийн үндэс бөгөөд аливаа гүйлгээ энэ тэнцвэрийг алдагдуулахгүй.

Гүйлгээ бүрийг дор хаяж хоёр дансанд тэнцүү дүнгээр дебет, кредитээр бүртгэх арга. Ингэснээр дебет ба кредитийн нийлбэр үргэлж тэнцдэг.

Орлого, зардлыг мөнгө хүлээн авах, төлөх үед биш, үүссэн үед нь бүртгэх арга. Ингэснээр тайлант үеийн үр дүнг илүү бодитоор харуулна.

Тайлант үеийн эцэст орлого, зардлыг зөв хуваарилах, хөрөнгө, өр төлбөрийн үлдэгдлийг нарийвчлах зорилгоор хийх бичилт. Жишээ нь элэгдэл, хуримтлал, урьдчилсан төлбөрийн тохируулга.

Тухайн үед үүссэн боловч төлбөр нь хараахан хийгдээгүй зардал. Тайлант үеийн эцэст өр төлбөр, зардлыг нэмэгдүүлж бичнэ.

Үндсэн хөрөнгийн өртгийг ашиглалтын хугацаанд нь системтэйгээр хуваарилан зардалд тооцох үйл явц. Шулуун шугам, буурах үлдэгдэл зэрэг арга байна.

Хөрөнгийн балансад тусгагдах цэвэр үнэ цэнэ, өөрөөр хэлбэл анхны өртгөөс хуримтлагдсан элэгдэл, бууралтыг хассан дүн.

Хөрөнгийн нөхөн сэргээгдэх дүн нь балансын үлдэгдэл өртгөөс доогуур болсон үед үүсэх алдагдлыг хүлээн зөвшөөрөх үйлдэл.

Биет хэлбэргүй боловч таних боломжтой, ирээдүйд эдийн засгийн ашиг авчрах хөрөнгө. Жишээ нь патент, зохиогчийн эрх, сайн нэр.

Бизнесийн нэгдлийн үед төлсөн үнэ нь худалдан авсан цэвэр хөрөнгийн бодит үнээс давсан хэсэг. Биет бус, тусдаа зарагдахгүй хөрөнгө.

Гэрээний гүйцэтгэлийн үүргээ биелүүлж, хяналтыг харилцагчид шилжүүлсэн үед орлогыг тохирох дүнгээр бүртгэх зарчим.

Харилцагчид шилжүүлэх тодорхой бараа, үйлчилгээг амласан гэрээний нэгж. Орлогыг үүрэг бүрийг биелүүлэхэд тусад нь хүлээн зөвшөөрнө.

Бүх ерөнхий дэвтэрийн дансны эцсийн үлдэгдлийг дебет, кредитээр жагсаасан дотоод тайлан. Дебет ба кредитийн нийлбэр тэнцсэнээр бичилтийн математик зөв эсэхийг шалгана.

Бүх данс болон тэдгээрийн гүйлгээг агуулсан үндсэн бүртгэлийн ном. Санхүүгийн тайланг энэхүү дэвтэрийн үлдэгдлээс гаргадаг.

Үйл ажиллагааны хэмжээ өөрчлөгдөхөд нийт дүнгээрээ шууд өөрчлөгддөг зардал. Нэгж бүтээгдэхүүнд ногдох хэмжээ нь ихэвчлэн тогтмол байна.

Үйл ажиллагааны хэмжээнээс үл хамааран тодорхой хугацаанд нийт дүнгээрээ өөрчлөгдөхгүй зардал. Жишээ нь түрээс, удирдлагын цалин.

Борлуулалтын орлогоос хувьсах зардлыг хассан дүн. Энэ нь тогтмол зардлыг нөхөж, ашиг бүрдүүлэхэд хувь нэмэр оруулна.

Нийт орлого нийт зардалтай тэнцэх борлуулалтын хэмжээ буюу дүн. Энэ цэгт ашиг ч, алдагдал ч гарахгүй.

Бүтээгдэхүүн, үйлчилгээний өртгийг тодорхойлох системчилсэн арга. Жишээ нь захиалгаар, процессоор, үйл ажиллагаанд суурилсан өртөг тооцоо.

Нэмэгдэл зардлыг үйл ажиллагаа, зардал үүсгэгч хүчин зүйлээр хуваарилах арга. Бүтээгдэхүүний бодит өртгийг илүү нарийвчлалтай харуулна.

Шууд бүтээгдэхүүнтэй шууд холбогдохгүй, үйлдвэрлэл, үйл ажиллагааг дэмжих зардал. Үүнийг тохирох хуваарилах суурь ашиглан хуваарилна.

Тодорхой бүтээгдэхүүн, үйлчилгээнд шууд болон хялбархан холбогдох зардал. Жишээ нь шууд материал, үйлдвэрлэлийн ажилчдын цалин.

Ирээдүйн тодорхой хугацааны орлого, зардал, мөнгөн урсгалын тоон төлөвлөгөө. Удирдлагад зорилго тогтоож, гүйцэтгэлийг хянах боломж олгоно.

Бодит үйл ажиллагааны түвшинд тулгуурлан орлого, зардлыг дахин тооцсон төсөв. Гүйцэтгэлийн зөрүүг үйл ажиллагааны хэмжээний нөлөөнөөс салгаж үнэлэхэд хэрэглэнэ.

Бодит үр дүн ба төсөвтэй харьцуулсан зөрүүг шалтгаан, хариуцлагаар нь задлан шинжлэх арга. Удирдлагын хяналтын гол хэрэгсэл.

Тодорхой менежерт хариуцлага хүлээлгэсэн зохион байгуулалтын нэгж. Зардлын, орлогын, ашгийн эсвэл хөрөнгө оруулалтын төв хэлбэртэй байна.

Аудиторын дүгнэлтийг дэмжих мэдээлэл. Үүнийг шалгалт, ажиглалт, баталгаажуулалт, дахин тооцоолол, шинжилгээний процедураар цуглуулна.

Санхүүгийн тайлан ашиглагчдын шийдвэрт нөлөөлж болох алдаа, орхигдлын хэмжээний босго. Аудитын ажлын хамрах хүрээг тодорхойлоход хэрэглэнэ.

Санхүүгийн тайланд материаллаг алдаа байгаа ч аудитор буруу дүгнэлт гаргах эрсдэл. Энэ нь төрөлхийн, хяналтын болон илрүүлэх эрсдэлийн нийлбэр юм.

Байгууллагын зорилгод хүрэх, эрсдэлийг бууруулах зорилгоор бүрдүүлсэн бодлого, журам, үйл ажиллагааны цогц. Санхүүгийн тайлагналын найдвартай байдлыг хангана.

Аудитор нотолгоог үнэлэхдээ эргэлзээтэй хандаж, асуулт тавьж, баримтыг бие даан баталгаажуулах хандлага. Итгэлцлээр шууд дүгнэхээс сэргийлнэ.

Татварын хуулийн дагуу тохируулсны дараа татварын хувь хэмжээг хэрэглэх суурь болох орлого. Нягтлан бодох бүртгэлийн ашгаас ялгаатай байж болно.

Нягтлан бодох бүртгэлийн ба татварын орлогын ялгаанаас үүсэх ирээдүйн татварын нөлөө. Түр зуурын зөрүүгээр хойшлогдсон татварын хөрөнгө, өр төлбөр үүснэ.

Бараа, үйлчилгээний нэмэгдсэн үнэд ногдуулдаг, эцсийн хэрэглэгчид шилжих шууд бус татвар. Бүртгэлтэй аж ахуйн нэгж нэхэмжилсэн ба төлсөн НӨАТ-ын зөрүүг төсөвт төлнө.

Компани хөрөнгө оруулалт санхүүжүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийн жигнэсэн дундаж өгөөж. Хөрөнгө оруулалтын төслийг хүлээн авах босго болдог.

Төслийн ирээдүйн мөнгөн урсгалыг хөрөнгийн өртгөөр дисконтлож, анхны хөрөнгө оруулалтыг хассан дүн. Эерэг байвал төслийг хүлээн авна.

Төслийн цэвэр өнөөгийн үнэ цэнийг тэг болгох дисконтын хувь хэмжээ. Үүнийг хөрөнгийн өртөгтэй харьцуулж төслийн сонирхолтой байдлыг үнэлнэ.

Зээлсэн хөрөнгө ашиглан нийт хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх байдал. Өгөөжийг өсгөх боломжтой ч санхүүгийн эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ.

Бусдын ашиг тусын төлөө ажиллах, тэдний эрх ашгийг өөрийнхөөс дээгүүр тавих хууль ёсны үүрэг. Мэргэжлийн нягтлан бодогчид хамаарна.

Хувь хүний эсвэл гуравдагч талын ашиг сонирхол нь мэргэжлийн үүргийг шударгаар гүйцэтгэхэд нөлөөлөх нөхцөл байдал. Үүнийг ил тод болгож, зайлсхийх шаардлагатай.

Нягтлан бодогчийн шударга байдал, объектив байдал, мэргэжлийн чадвар, нууцлал, мэргэжлийн зан байдлыг тодорхойлсон зарчмын цогц.

Хувь хүн, байгууллага хууль ёсны гэрээ байгуулах эрх зүйн чадвартай байх нөхцөл. Насанд хүрээгүй, сэтгэцийн чадвар хязгаарлагдмал этгээд бүрэн чадамжгүй байж болно.

Гүйлгээг бүртгэж, нэгтгэн санхүүгийн тайлан гаргах программ хангамж, өгөгдлийн урсгалын цогц. Найдвартай байдал, хяналт нь чухал.

Мэдээлэл бүрэн, үнэн зөв, өөрчлөгдөөгүй, зөвхөн эрх бүхий этгээдээр өөрчлөгдсөн байх шинж. Системийн хяналт, аудитын мөрөөр хангана.

Гүйлгээ бүрийг хэн, хэзээ, ямар өөрчлөлт хийснийг буцаан хянах боломж олгодог бүртгэлийн хэлхээ. Дотоод хяналт, шалгалтад чухал.