Үйл ажиллагаа үргэлжлэх эргэлзээ ба тайлангийн өдрийн дараах үйл явдал
«Монгол Аудит» ХХК нь «Дархан Сүү» ХК-ийн 2025 оны 12-р сарын 31-ний санхүүгийн тайлангийн аудитыг гүйцэтгэж байна. Зээлийн гэрээгээр 2026 оны 6-р сарын 30-нд 8 тэрбум төгрөг төлөх бөгөөд эргэлтийн харьцаа 1.2-оос доош болвол зээл шууд шаардагдана. 2025 оны эцэст харьцаа 1.05 байсан. Удирдлага 2026 оны 3-р сард 5 тэрбум төгрөгийн шинэ өөрийн хөрөнгө татах гэрээнд гарын үсэг зурсан ч хувьцаа эзэмшигчдийн хурал 2026 оны 4-р сарын 15-нд батална. 2026 оны 2-р сарын 10-нд үйлдвэрийн нэг шугамд гал гарч 1.5 тэрбум төгрөгийн хохирол учирсан; даатгалын нөхөн төлбөр 2026 оны 5-р сард тодорхой болно. Аудиторын тайланд 2026 оны 3-р сарын 25-нд гарын үсэг зурна. Удирдлага тайланг үйл ажиллагаа үргэлжлэх зарчмаар бэлтгэсэн бөгөөд зээлийн ковенантын зөрчлийг тайлбарласан тэмдэглэл хийгээгүй. Аудитор эдгээр нөхцөл байдлыг хэрхэн үнэлэх, ямар дүгнэлт өгөх ёстой вэ?
1. 2025-12-31-ний байдлаар үйл ажиллагаа үргэлжлэх чадварт эргэлзээ байгаа эсэхийг үнэл. Ковенант, шинэ хөрөнгө татах гэрээ, галын нөлөөг ялга.
Read the worked answer
2025-12-31-ний байдлаар ковенант зөрчигдсөн (1.05<1.2) тул 8 тэрбум зээл шууд шаардагдах нөхцөл үүссэн; үүнийг эргэлтийн өр төлбөрт шилжүүлэх ёстой. Энэ нь үйл ажиллагаа үргэлжлэх чадварт материаллаг эргэлзээ үүсгэнэ. 2026-03-ны 5 тэрбумын өөрийн хөрөнгийн гэрээ нь зөвхөн гарын үсэг зурагдсан, хувьцаа эзэмшигчдийн хурлаар 4-р сард батлагдана; тайланд гарын үсэг зурах 3-р сарын 25-нд бүрэн биелээгүй тул хангалттай нотолгоо болохгүй. Гал нь дараагийн үйл явдал бөгөөд 12-р сарын 31-ний нөхцөл байдлыг өөрчлөхгүй ч эргэлзээг нэмэгдүүлнэ. Удирдлага ковенантын зөрчлийг тэмдэглээгүй нь чухал алдаа.
2. 2026-02-10-ны гал болон 2026-03-ны хөрөнгө татах гэрээг subsequent events-ийн дагуу хэрхэн ангилах вэ?
Read the worked answer
Гал 2026-02-10-нд гарсан нь тайлант өдрийн дараах нөхцөл; IAS 10-ийн дагуу тохируулахгүй (non-adjusting) үйл явдал. Хэрэв 1.5 тэрбум нь материаллаг бол санхүүгийн тайланд тодруулга хийнэ; даатгалын нөхөн төлбөр тодорхойгүй тул болзошгүй актив гэж хүлээн зөвшөөрөхгүй, зөвхөн тодруулна. 5 тэрбумын хөрөнгө татах гэрээ нь тайлант өдрийн дараа байгуулагдсан, нэмээд батлагдаагүй тул тохируулах үйл явдал биш; гэхдээ үйл ажиллагаа үргэлжлэх үнэлгээнд нөлөөлж болзошгүй тул тодруулга, аудиторын нотолгоо шаардана. Аудитор тайлангийн өдөр хүртэл мэдэгдсэн бүх үйл явдлыг үнэлнэ.
3. Аудиторын дүгнэлт ямар байх вэ? Тайлангийн бүтэц, түлхүүр аудитын асуудал болон онцлох асуудлыг тайлбарла.
Read the worked answer
Хэрэв удирдлага үйл ажиллагаа үргэлжлэх үндэслэлийг зохистой ашиглаж, материаллаг эргэлзээг бүрэн тодруулсан бол цэвэр (unmodified) дүгнэлт, гэхдээ 'Үйл ажиллагаа үргэлжлэхтэй холбоотой материаллаг эргэлзээ' гэсэн тусдаа хэсэгтэй. Одоо ковенантын зөрчил, зээлийн ангиллын алдаа тодруулаагүй тул тайлан буруу. Хэрэв нөлөө нь материаллаг боловч бүх тайланд нэвтрэхгүй бол чанартай (qualified) дүгнэлт; хэрэв үйл ажиллагаа үргэлжлэх үндэслэл өөрөө буруу бол эсрэг (adverse) дүгнэлт. KAM-д ковенант, дараах үйл явдал, удирдлагын төлөвлөгөөний нотолгоог тусгана.