4. Татвар ба татварын хууль (Taxation and Tax Law)
Татвар ба татварын хууль
Энэ домэйн нь Татварын ерөнхий хууль, аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар, НӨАТ, хувь хүний орлогын албан татвар, суутгал, тайлагнал, татварын маргааныг шалгана. Тооцооны зөв байдал, татварын баазыг нягтлан бодох бүртгэлийн ашгаас ялгах чадвар чухал.
Үндсэн дүрэм
- Аж ахуйн нэгжийн орлогын албан татвар: 6 тэрбум төгрөг хүртэлх татвар ногдох орлогод 10%, түүнээс дээш хэсэгт 20%.
- НӨАТ-ын стандарт хувь 10%; борлуулалтын НӨАТ-аас хүчинтэй нэхэмжлэхтэй орцын НӨАТ-ыг хасч төлнө.
- Хувь хүний орлогын албан татвар 10%; ажил олгогч суутган төлөх үүрэгтэй.
- Татвар ногдох орлогыг тодорхойлохдоо хасагдахгүй зардал, чөлөөлөгдөх орлого, алдагдлыг шилжүүлэх дүрмийг харгалзана.
- НӨАТ-ын нэхэмжлэх нь хуульд заасан мэдээллийг агуулаагүй бол орцын НӨАТ-ыг тооцохгүй.
Жишээ
Нягтлан бодох бүртгэлийн ашиг 20,000,000 төгрөг. Хасагдахгүй торгууль 2,000,000; татвараас чөлөөлөгдөх орлого 1,000,000. Татвар ногдох орлого = 20,000,000 + 2,000,000 – 1,000,000 = 21,000,000. 6 тэрбумаас доогуур тул 10% → 2,100,000 төгрөг. Үндэслэл: нягтлан бодох бүртгэлийн ашиг ба татварын орлого ижил биш; засваруудыг тодорхой зүйл тус бүрээр хийнэ.
Алдаа
НӨАТ-ыг орлогод оруулах; хүчинтэй нэхэмжлэхгүй орцын НӨАТ-ыг хасах; суутгалыг мартах; торгуулийг хасагдах зардал гэж үзэх; татварын хувь ба татварын баазыг холих.