Ашиг сонирхлын зөрчил ба апостильгүй гадаад итгэмжлэл
Нотариатч Б.Сараа Улаанбаатар хотын Сүхбаатар дүүрэгт нотариатын үйл ажиллагаа эрхэлдэг. Түүний эхнэрийн ах Д.Эрдэнэ «Алтанбүрд» ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал бөгөөд тус компанийн агуулахыг 2.4 тэрбум төгрөгөөр худалдах эрх олгох итгэмжлэлийг нотариатаар батлуулахаар иржээ. Итгэмжлэл олгогч нь Хонконгт бүртгэлтэй «Golden Bridge Trading Ltd» компани бөгөөд итгэмжлэлийг хятад хэлээр үйлдэж, монгол хэлнээ орчуулсан байна. Гадаад нотариатын баталгаажуулалт дээр апостиль тэмдэг байхгүй, зөвхөн нотариатын тамга, гарын үсэг байна. Итгэмжлэлд заасан үнэ нь зах зээлийн үнээс 40 хувиар доогуур бөгөөд худалдан авагч нь Д.Эрдэнийн эхнэрийн нэр дээр бүртгэгдсэн хувийн компани байна. Д.Эрдэнэ нотариатчид «бид ойр дотны хүмүүс, хурдан батлуулчих» гэж ятгаж, батламжийн хураамжийг бэлнээр төлөхөөр санал болгож байна. Нотариатч Б.Сараа өмнө нь «Алтанбүрд» ХХК-ийн өөр нэг гэрээг баталж байсан бөгөөд компанийн 30 хувийг эзэмшдэг.
1. Нотариатч Б.Сараа энэ итгэмжлэлийг баталж болох уу? Ашиг сонирхлын зөрчлийн үүднээс үнэлнэ үү.
Read the worked answer
Дүгнэлт: баталж болохгүй.
- Нотариатч нь үйл ажиллагаагаа бие даан, оролцогч талуудаас хараат бус явуулах үүрэгтэй. Нотариатын үйлдэл нь зөвхөн хууль ёсны бус, гадаад байдлаараа ч эргэлзээ төрүүлэхгүй байх ёстой.
- Б.Сараа нь гүйлгээний нэг тал болох «Алтанбүрд» ХХК-ийн 30 хувийг эзэмшдэг, өөрөөр хэлбэл итгэмжлэл олгогчтой шууд эдийн засгийн ашиг сонирхолтой. Итгэмжлэл олгогч ба итгэмжлэгдсэн этгээд нь түүний эхнэрийн ах, эхнэрийн компани байна. Энэ нь нотариатчийн хувийн ашиг сонирхол, гэр бүлийн холбоо гүйлгээнд нөлөөлж болзошгүй нөхцөл юм.
- Үнэ зах зээлээс 40 хувиар доогуур, худалдан авагч нь холбоотой этгээд байгаа нь хөрөнгийг шилжүүлэх, татвараас зайлсхийх, эсвэл компанийн эрх бүхий этгээдийн эрх хэтрүүлэх эрсдэлийг нэмэгдүүлнэ.
- Ийм тохиолдолд нотариатч үйлдэл хийхээс татгалзаж, эрх зүйн үндэслэлтэй бичгээр тайлбар өгөх, өөр нотариатчид хандахыг зөвлөх ёстой. Татгалзсан ч нотариатын нууц хадгалагдана.
Хэрэв нотариатч ашиг сонирхлын зөрчлийг үл харгалзан баталсан бол нотариатын үйлдэл хүчингүй болох үндэслэл үүсч, сахилгын хариуцлага хүлээлгэх эрсдэлтэй.
2. Гадаад хэл дээр үйлдсэн, апостильгүй итгэмжлэлийг хүлээн авахын тулд ямар шаардлага хангах ёстой вэ?
Read the worked answer
Шаардлагын шинжилгээ:
- Баримт бичгийн жинхэнэ эсэх – гадаад улсад үйлдсэн албан бичгийг Монгол Улсад хүлээн авахын тулд апостиль (Хаагийн конвенцийн гишүүн улс бол) эсвэл консулын баталгаажуулалт шаардлагатай. Зөвхөн нотариатын тамга, гарын үсэг байгаа нь гадаад нотариатын эрх хэмжээ, тамгын жинхэнэ байдлыг батлахгүй.
- Орчуулга – хятад хэл дээрх эх бичгийг монгол хэлнээ бүрэн, үнэн зөв орчуулж, орчуулагчийн гарын үсгийг нотариатаар баталгаажуулсан байх шаардлагатай. Нотариатч орчуулгын агуулгын үнэн зөвийг биш, орчуулагчийн этгээдийг батална.
- Эрх хэмжээ – компанийн улсын бүртгэлийн хуулга, дүрэм, гүйцэтгэх захирлыг томилсон шийдвэр, итгэмжлэл олгох эрх бүхий этгээдийн баримтыг шалгана. Итгэмжлэлийн хугацаа, эрхийн хүрээ, эргүүлэн татах эрх байгаа эсэхийг тодруулна.
- Агуулгын хууль ёс – 40 хувийн хямдруулалт, холбоотой худалдан авагч нь хуурамч гүйлгээ, хөрөнгө нуух шинжтэй эсэхийг үнэлж, шаардлагатай бол нэмэлт баримт шаардана.
Дээрх баримт бүрэн бүрдээгүй тохиолдолд нотариатч үйлдэл хийхээс татгалзах үндэслэлтэй.
3. Хэрэв нотариатч татгалзвал ямар журам, хариуцлагын асуудал үүсэх вэ?
Read the worked answer
Журам:
- Татгалзсан шийдвэрийг бичгээр, үндэслэл, огноо, хүсэлт гаргасан этгээдийн мэдээлэл, хавсаргасан баримтын жагсаалттай гаргаж, нотариатын бүртгэлийн дэвтэрт тэмдэглэнэ.
- Баримт бичгийг буцааж өгөхдөө хүлээн авсан, буцаасан акт үйлдэж, хуулбарыг нотариатын хавтаст хэрэгт үлдээнэ.
- Татгалзсан этгээдэд гомдол гаргах эрх, түүний дотор шүүхэд хандах боломжийг тайлбарлана.
- Нотариатын нууцыг хадгалж, гуравдагч этгээдэд мэдээлэхгүй.
Хариуцлага:
- Ашиг сонирхлын зөрчилтэй байсан ч үйлдэл хийсэн бол нотариатын үйл ажиллагааны дүрэм, ёс зүйн хэм хэмжээг зөрчсөн гэж үзэж, сахилгын арга хэмжээ авах, нотариатын үйлдлийг хүчингүй болгох үндэслэл үүснэ.
- Хууль бус үйлдлээс учирсан хохирлыг нотариатч нөхөн төлөх үүрэг хүлээж болно.
- Батламжийн хураамжийг бэлнээр авах саналыг хүлээн авахгүй, төлбөрийг хуульд заасан журмаар, баримт бичгээр баталгаажуулна. Эс бөгөөс авлига, албан тушаалын гэмт хэргийн шинж үүсэх эрсдэлтэй.