Нотариатын үйл ажиллагааны эрх зүйн үндэс
Домэйн юуг шалгадаг вэ
Энэ хэсэг нь Нотариатын тухай хууль болон нотариатын үйл ажиллагааны журамд тулгуурлан нотариатын байгууллагын эрх зүйн үндэс, нотариатчийн эрх хэмжээ, нотариатын үйлдлийн хууль ёсны хүчийг шалгана. Шалгалтад "нотариатч хэн бэ, хэрхэн томилогддог", "ямар үйлдэл хийх эрхтэй", "хэзээ татгалзах вэ" гэсэн гурван бүлэг асуулт түлхүү гардаг.
Үйл ажиллагааны зарчим
- Хууль дээдлэх – нотариатч зөвхөн хуульд нийцсэн үйлдэл хийнэ; хэлцлийн агуулга хууль бус бол баталгаажуулахгүй.
- Хараат бус байдал – нотариатч төрийн байгууллага, эзэн, улс төрийн нөлөөнөөс ангид, зөвхөн хуульд захирагдана.
- Нууцлал – үйлчлүүлэгчийн мэдээлэл, үйлдлийн агуулгыг задруулахгүй. Нууцлал нь мөнгө угаахын эсрэг хуулиар хүлээлгэсэн мэдээлэх үүргийг үгүйсгэхгүй.
- Тэгш байдал, монгол хэлээр үйлдэх – талуудыг ялгаварлахгүй; үйлдлийг монгол хэлээр үйлдэж, гадаад хэлээр үйлдсэн бол орчуулгыг хавсаргана.
Эрх хэмжээ ба татгалзал
Нотариатч хэлцэл, гэрээ, итгэмжлэл, гэрээслэл баталгаажуулах, өв залгамжлалын гэрчилгээ олгох, баримт бичгийн хуулбар, орчуулгыг гэрчлэх, гарын үсгийн жинхэнэ байдлыг тогтоох, баримт бичгийг хадгаламаар хүлээн авах эрхтэй. Татгалзах үндэслэл: иргэн бүрэн чадваргүй, агуулга хууль бус, шаардлагатай баримт дутуу, нотариатч өөрөө эсвэл ойрын төрөл садан нь тал болсон (сонирхлын зөрчил).
Ажлын жишээ
Ах нь дүүгийнхээ нэрийн өмнөөс орон сууц зарах итгэмжлэл олгохоор ирэв. Нотариатч татгалзана: итгэмжлэл олгогч өөрөө ирээгүй, түүний хүсэл зориг, чадвар шалгагдаагүй. Дүү нь зөвхөн өөрт нь олгосон итгэмжлэлд дахин итгэмжлэл олгох эрх тусгайлан заагдсан тохиолдолд л төлөөлөгч томилж болно.
Маргаан авчирдаг алдаа
- Нотариатын баталгаажуулалт гэрээг "зөв" болгодог гэж үзэх – нотариатч хэлбэр, чадвар, хууль ёсны байдлыг л шалгана.
- Нууцлалыг мөнгө угаахын эсрэг мэдэгдэх үүргийн эсрэг тавих.
- Төлөөлөгчийн эрхийн хүрээг баримт бичгээр шалгахгүй байх.