PSLCE Chichewa study materials
PSLCE Chichewa study resources

Kufotokoza uthenga wa kasupe: mayeso apakamwa a Sitandade 8

PSLCE Chichewa · Put your knowledge to work in context.

All case studies

Kufotokoza uthenga wa kasupe: mayeso apakamwa a Sitandade 8

Ku Sukulu ya Msingi ya Mbalame, mphunzitsi wa Chichewa wa Sitandade 8 akuchita mayeso apakamwa. Buku la mayeso likuti wophunzira amve uthenga umene wauwerengedwa kamodzi kokha, kenako nauufotokoza kwa mlendo. Uthengawo ndi uwu: 'Mawa Loweruka, pa 8 koloko m'mawa, aliyense abwere ndi khasu kukumba mzere wa kasupe wa ku sukulu, ndipo ana a Sitandade 5 mpaka 8 asatuluke pa nthawi ya ntchito.' Chisomo anamvetsera mwakachetechete, koma pofotokoza anati: 'Iwe, mawa tiye kumunda. Anthu onse abwere. Nanga mawa ndi Loweruka? Osati, Sunday. Tulutsani ana onse.' Mphunzitsi anayesa magawo anayi: zomwe zili mu uthenga (10), ulemu (5), kuyankhula kosazengereza (10), ndi galamala (5). Chisomo anapeza 3/10, 1/5, 4/10 ndi 2/5. Mphunzitsiyo ayenera kufotokoza mphambu zimenezi kwa Chisomo ndi kwa makolo ake, ndipo akufuna kusankha chengo chimodzi choti aphunzitse m'kalasi yonse m'sabata lotsatira.

1. Kodi Chisomo anataya mphambu zisanu ndi ziwiri pa gawo la 'zomwe zili mu uthenga' chifukwa cha chiyani? Yerekezani uthenga woyambirira ndi mawu ake, ndipo fotokozani mmene mphambu 3 zikanafika.

Read the worked answer

Uthenga woyambirira uli ndi mfundo zisanu ndi imodzi zofunikira:

  • tsiku: Loweruka
  • nthawi: 8 koloko m'mawa
  • chobweretsa: khasu
  • ntchito: kukumba mzere wa kasupe
  • okhudzidwa: ana a Sitandade 5 mpaka 8 okha
  • lamulo: asatuluke pa nthawi ya ntchito

Chisomo ananena bwino mfundo imodzi yokha: kuti zinthu zikuchitika mawa. Sananene nthawi, sananene khasu, sananene kukumba mzere, ndipo anasintha gulu la ana kukhala 'ana onse', zomwe ndi zosemphana ndi zoyambirira. Kuphatikiza apo, anadodoma yekha mwa kufunsa yekha kuti 'nanga mawa ndi Loweruka?' ndipo anatsimikiza zolakwika kuti ndi Sunday, zomwe zinasokoneza mfundo ya tsiku lomwe ananena kale.

Ngati mphunzitsi anagawa mfundo molingana ndi mfundo zisanu ndi imodzi (2 pa tsiku, 2 pa nthawi, 2 pa khasu, 2 pa ntchito, 1 pa gulu la ana, 1 pa lamulo), mphambu 3 zikutanthauza kuti anapeza 2 pa tsiku ndi 1 pa kukumbukira kuti anthu abwere. Pofotokoza kwa makolo, mphunzitsi ayenera kuwonetsa mfundozi zili pa bolodi, osati kungonena kuti 'unalakwitsa'.

2. Mphunzitsi akufuna kulangiza Chisomo pa gawo la ulemu ndi la kuyankhula kosazengereza. Lembani zomwe angamuuze, ndipo perekani chitsanzo cha mawu omwe akanayenera kugwiritsa ntchito poyamba ndi pamapeto.

Read the worked answer

Pa gawo la ulemu, vuto lalikulu ndi mawu oti 'Iwe'. M'Chichewa, mwana salankhula ndi mlendo kapena wamkulu mwa 'iwe'; amagwiritsa ntchito 'Inu', kapena ulemu monga 'Abambo' ndi 'Amayi'. Chisomo anaponya mawu oti 'Iwe' patsogolo pa mlendo, ndipo anamaliza popanda 'Zikomo' kapena 'Pepani'. Mphunzitsi ayenera kumuuza kuti ulemu ndi gawo la chinenero, osati chinthu chowonjezera.

Pa kuyankhula kosazengereza, vuto ndi kuganiza mokweza. Chisomo anafunsa yekha mafunso ndipo anadzisintha yekha. Langizo: amve uthenga, alembe mfundo zazikulu mu mutu mwake, kenako ayankhule motsatira dongosolo limodzi.

Chitsanzo choyenera:

'Moni Abambo. Mawa Loweruka, pa 8 koloko m'mawa, aliyense abwere ndi khasu kukumba mzere wa kasupe wa ku sukulu. Ana a Sitandade 5 mpaka 8 asatuluke pa nthawi ya ntchito. Zikomo.'

Mu chitsanzo ichi, pali poyamba, pali mfundo zonse, ndipo pali pamapeto mwa ulemu. Chisomo ayenera kuyesetsa mawu amenewa ndi mnzake kasanu asanayesenso mayeso.

3. Kodi mphunzitsi ayenera kuphunzitsa kalasi yonse kapena kuchita masewera oyankhula m'magulu ang'onoang'ono? Sankhani chengo chimodzi ndipo perekani zifukwa ziwiri zotsimikizika.

Read the worked answer

Chengo chabwino ndi kuphunzitsa kalasi yonse mwachidule, kenako kuchita masewera m'magulu ang'onoang'ono, chifukwa vuto la Chisomo ndi lofala, osati la yekha.

Chifukwa choyamba: mphambu zake za ulemu (1/5) ndi kuyankhula kosazengereza (4/10) zikusonyeza kuti vuto siliili pa kumvetsera kokha. Ana ambiri amalankhula ndi anzawo mwa 'iwe' ndipo samadziwa kuti mlendo ayenera kulankhulidwa mwa 'Inu'. Kuphunzitsa kalasi yonse kumathandiza ana onse, osati Chisomo yekha.

Chifukwa chachiwiri: masewera a m'magulu a ana atatu kapena anayi amapatsa wophunzira mwayi woyankhula kangapo mu mphindi zochepa, pamene mayeso apakamwa amamupatsa kamodzi kokha. Mphunzitsi sangathe kuyang'anira ana 24 pa nthawi imodzi ngati akuwayesa payekha.

Ndondomeko: mphindi 10 zophunzitsa mawu a ulemu, mphindi 20 zamasewera, ndipo mphindi 10 zoyesa ana awiri okha patsiku lotsatira.