Sebut Harga 30 Bangku Makmal: Kos Penuh dan Keputusan Tawaran
Sebuah bengkel kecil di Kota Bharu menerima tempahan 30 unit bangku makmal sekolah. Setiap bangku mempunyai tempat duduk papan lapis 18 mm bersaiz 350 mm × 350 mm, empat kaki kayu getah 40 mm × 40 mm × 450 mm, empat rangka pengapit 330 mm × 60 mm × 25 mm, dan empat penyokong 300 mm × 40 mm × 25 mm. Harga kayu getah ialah RM3,200 setiap meter padu dan papan lapis RM45 setiap helai 1220 mm × 2440 mm; 18 tempat duduk boleh dipotong daripada satu helai. Perkakasan dan gam dianggarkan RM4.00 seunit, bahan kemasan RM5.50 seunit, dan kadar buangan bahan 10%. Masa kerja dianggarkan 1.7 jam seunit pada kadar RM12 sejam. Overhed ialah 15% daripada kos prima dan penghantaran RM200 untuk seluruh tempahan. Sekolah menawarkan RM68 seunit dan mahukan siap dalam tiga minggu. Pemilik bengkel ingin mengetahui sama ada tawaran itu wajar diterima sambil mengekalkan margin keuntungan 20% daripada kos penuh.
1. Hitung kos penuh seunit dan tentukan sama ada tawaran RM68 seunit memberi keuntungan 20%.
Read the worked answer
Bahan kayu getah seunit:
- Kaki: 4 × (0.04 × 0.04 × 0.45) = 0.00288 m³
- Rangka pengapit: 4 × (0.33 × 0.06 × 0.025) = 0.00198 m³
- Penyokong: 4 × (0.30 × 0.04 × 0.025) = 0.00120 m³
- Jumlah = 0.00606 m³ × RM3,200 = RM19.39
Bahan lain: papan lapis RM45 ÷ 18 tempat duduk = RM2.50; perkakasan dan gam RM4.00; bahan kemasan RM5.50. Subjumlah bahan = RM31.39; tambah buangan 10% = RM34.53.
Kos prima: RM34.53 + buruh (1.7 jam × RM12 = RM20.40) = RM54.93.
Overhed: 15% × RM54.93 = RM8.24.
Kos pengeluaran: RM63.17. Penghantaran: RM200 ÷ 30 = RM6.67.
Kos penuh seunit = RM69.84 (RM2,095 untuk 30 unit).
Semakan sasaran: keuntungan 20% daripada kos penuh = RM69.84 × 1.20 = RM83.81 seunit.
Kesimpulan: pada RM68 seunit, bengkel mengalami kerugian RM1.84 seunit (RM55 untuk seluruh tempahan) dan margin sebenar ialah −2.6%, bukan +20%. Tawaran itu tidak memenuhi sasaran.
2. Beri cadangan keputusan kepada pemilik bengkel. Gunakan pendekatan sumbangan (contribution) jika kapasiti bengkel sedang menganggur.
Read the worked answer
Kedudukan kos. Kos berubah seunit (bahan + buruh) = RM54.93; kos tetap setiap tempahan termasuk penghantaran RM200 dan overhed. Pada RM68 seunit, sumbangan seunit = RM68 − RM54.93 = RM13.07, iaitu RM392 untuk 30 unit setelah menolak penghantaran (RM392 − RM200 = RM192) untuk menampung overhed tetap.
Bila boleh diterima: jika bengkel benar-benar menganggur, tiada tempahan lain dalam tiga minggu itu, dan harga ini tidak akan menjadi rujukan harga masa depan untuk pelanggan lain. Dalam keadaan itu RM192 sumbangan lebih baik daripada sifar, tetapi ia tidak memenuhi sasaran 20% dan wang tunai hampir tidak berubah.
Bila mesti ditolak: jika tempahan lain terpaksa ditolak, jika kerja lebih masa diperlukan (kadar lebih masa 1.5× menjadikan kos buruh RM30.60 dan kos penuh melebihi RM75), atau jika sekolah berkemungkinan berkongsi harga dengan sekolah lain.
Cadangan konkrit:
- Tawar balas RM84 seunit (margin 20%) dengan justifikasi kos terperinci dan tempoh sah 14 hari.
- Jika bajet sekolah tetap RM68, cadangkan pengurangan skop: tempat duduk papan lapis 15 mm, kemasan minyak berbanding lakuer, dan 24 unit dahulu - tetapi hitung semula kos, jangan turunkan harga tanpa mengubah skop.
- Minimum yang boleh diterima ialah RM69.84 seunit untuk pulang modal; di bawah itu tawaran hanya wajar sebagai kerja pengisi kapasiti dengan syarat tiada kesan sampingan harga.
3. Kenal pasti dua risiko kos utama dalam sebut harga ini dan cara mengawalnya dalam dokumen tawaran.
Read the worked answer
Risiko 1: harga kayu getah tidak stabil. Harga RM3,200/m³ mungkin berubah dalam tiga minggu; kenaikan 10% menambah RM1.94 seunit sahaja, tetapi kenaikan harga papan lapis dan perkakasan juga menjejaskan. Kawalan: nyatakan tempoh sah tawaran 14 hari, klausa pelarasan harga jika bahan naik melebihi 5%, dan beli serta simpan bahan sebaik sahaja tempahan disahkan (bahan kayu hanya 55% daripada kos bahan).
Risiko 2: anggaran masa 1.7 jam terlalu optimistik. Kerja kemasan selalunya melebihi anggaran, dan kerja semula satu unit boleh menelan 30–45 minit. Kawalan: jalankan kajian masa pada lima unit pertama sebelum mengesahkan harga; tambah elaun 5% kontingensi dalam kos prima (RM2.75 seunit); nyatakan dalam tawaran bahawa kerja semula akibat kecacatan bahan pelanggan akan dicaj berasingan.
Risiko sokongan: kadar buangan 10% hanya sah untuk pemotongan berjig; nyatakan andaian ini dalam tawaran supaya jika pemotongan dibuat secara manual, tambahan bahan dicaj. Sertakan terma bayaran 50% deposit, 40% selepas pemeriksaan pertama dan 10% selepas pemasangan, serta denda lewat 1% seminggu tertakluk kepada maksimum 5% - ini melindungi aliran tunai bengkel kecil.