Wang, Bank dan Inflasi
Domain Wang, Bank dan Inflasi menguji fungsi wang, penciptaan kredit, alat bank pusat dan punca inflasi.
Wang dan bank
Wang berfungsi sebagai medium pertukaran, unit akaun, penyimpan nilai dan standard bayaran tertunda. Penciptaan kredit oleh bank perdagangan bergantung pada nisbah rizab dan permintaan pinjaman. Pengganda wang=1/nisbah rizab. Bank pusat mengawal kecairan melalui operasi pasaran terbuka, nisbah rizab berkanun, kadar dasar dan pujukan moral.
Inflasi
Inflasi ialah kenaikan berterusan tingkat harga umum, diukur melalui CPI. Demand-pull berlaku apabila AD meningkat melebihi AS; cost-push apabila kos pengeluaran naik. Inflasi diimport berlaku melalui harga import. Kesan termasuk kuasa beli jatuh, ketidakpastian dan kesan ke atas pengeksport.
Contoh berhitung
Nisbah rizab 10%. Deposit awal RM1,000 boleh mencipta jumlah deposit maksimum=1,000/0.10=RM10,000. Kredit baharu=10,000-1,000=RM9,000, dengan andaian bank meminjamkan semua lebihan rizab dan tiada kebocoran tunai. Jika nisbah rizab naik kepada 20%, pengganda jatuh kepada 5 dan penciptaan kredit mengecil.
Perangkap markah
Jangan anggap semua kenaikan harga ialah inflasi; inflasi ialah kenaikan umum yang berterusan. Jangan campur bank pusat dengan bank perdagangan. Kadar bunga nominal tidak sama dengan kadar bunga benar apabila inflasi wujud. Pengganda wang mengukur potensi maksimum, bukan jaminan penciptaan kredit.