Fiqh Muamalat: Kewangan Islam, Perbankan, Takaful dan Transaksi Moden
Domain ini menguji keupayaan calon membezakan akad yang sah daripada yang mengandungi riba, gharar dan maysir, serta menilai produk kewangan Islam moden secara kritis.
Prinsip asas
- Kaedah: al-asl fi al-mu'amalat al-ibahah - hukum asal muamalah ialah harus selagi tiada dalil melarang.
- Elemen terlarang: riba (al-duyun/nasi'ah dan al-buyu'/fadl), gharar melampau, maysir, jahalah, ikhtikar, najash dan penipuan.
- Asas kerelaan: 4:29 dan 2:275; keadilan dan ketelusan dalam kontrak.
Akad utama
- Murabahah: bank membeli aset lalu menjual dengan kos + margin keuntungan yang dipersetujui; harga tetap.
- Bay' bithaman ajil, ijarah thumma al-bay', musharakah mutanaqisah, mudarabah, wakalah, kafalah, rahn, wadiah, sarf.
- Takaful: gabungan tabarru' (derma peserta) dan wakalah bi al-ujrah (upah pengendali); berbeza daripada insurans konvensional yang mengandungi gharar, maysir dan riba.
- Sukuk: sekuriti berasaskan aset atau manfaat (ijarah, murabahah); perlu ada aset asas sebenar.
Contoh berkesan: pembiayaan rumah RM500,000
- Bank membeli rumah pada harga RM500,000 (qabd berlaku).
- Bank menjual kepada pelanggan pada RM900,000 secara ansuran 30 tahun - jumlah tetap.
- Jika lewat bayar: ta'widh (ganti rugi) dikenakan mengikut kadar sebenar kerugian dan disalurkan ke tabung kebajikan, bukan menjadi pendapatan bank.
- Perbezaan dengan faedah konvensional: tiada pengkompaunan faedah atas faedah, tiada penalti berbunga, dan harga tidak berubah apabila kadar pasaran berubah.
Perangkap markah
- Menyamakan ta'widh dengan riba tanpa membezakan syarat dan salurannya.
- Menganggap setiap tambahan harga adalah riba - sedangkan jual beli untung adalah harus.
- Melupakan syarat qabd serta-merta dalam sarf (pertukaran emas atau mata wang).
- Menyatakan takaful sama seperti insurans konvensional tanpa menjelaskan struktur tabarru'.