VMBO GL/TL Aardrijkskunde flashcards

32 cards. Read the term and the definition here. The deck at the top of this page is optional.

Overzichtskaart

Kaart die een groot gebied met weinig detail weergeeft, zoals landen, zeeën en reliëf. Geschikt om de ligging van gebieden te bepalen.

Thematische kaart

Kaart die één onderwerp behandelt, bijvoorbeeld bevolkingsdichtheid, klimaat of neerslag. De legenda geeft de waarden van dat onderwerp weer.

Schaal 1:100.000

Eén centimeter op de kaart is gelijk aan 100.000 centimeter in werkelijkheid, dus 1 kilometer. De schaal geeft de verhouding tussen kaart en werkelijkheid.

Breedtegraad

Afstand tot de evenaar in graden, gemeten van 0° tot 90° noorder- of zuiderbreedte. Bepaalt de ligging ten noorden of zuiden van de evenaar.

Lengtegraad

Afstand tot de nulmeridiaan van Greenwich in graden, van 0° tot 180° ooster- of westerlengte. Bepaalt de ligging ten oosten of westen van Greenwich.

Hoogtelijnen

Lijnen op een kaart die punten van gelijke hoogte met elkaar verbinden. Dicht bij elkaar betekenen ze een steile helling; ver uit elkaar een vlak terrein.

Subductie

Het wegduiken van een zwaardere oceanische plaat onder een lichtere continentale plaat. Hierdoor ontstaan vulkanen, aardbevingen en diepzeetroggen.

Mid-oceanische rug

Plaats waar twee platen uit elkaar bewegen en magma omhoog komt, waardoor nieuwe oceanische korst ontstaat. Voorbeeld: de Mid-Atlantische Rug.

Plooiingsgebergte

Gebergte dat ontstaat wanneer twee continentale platen botsen en aardlagen omhoog worden geperst. Voorbeelden zijn de Alpen en de Himalaya.

Tropisch klimaat

Klimaat rond de evenaar met hoge temperaturen en veel neerslag het hele jaar. De gemiddelde temperatuur ligt boven 18 °C en er zijn geen echte seizoenen.

Zeeklimaat

Klimaat in kustgebieden met koele zomers, zachte winters en neerslag het hele jaar. De zee dempt de temperatuurverschillen tussen zomer en winter.

Landklimaat

Klimaat in het binnenland met warme zomers en koude winters. Door de grote afstand tot zee zijn de temperatuurverschillen tussen seizoenen groot.

Waterkringloop

Kringloop waarbij water verdampt, condenseert tot wolken, als neerslag valt en via rivieren en grondwater terugstroomt naar zee. Zon en zwaartekracht drijven dit proces aan.

Stroomgebied

Het hele gebied waarvan alle neerslag via rivieren en beken naar één hoofdrivier afstroomt. De grens tussen stroomgebieden heet de waterscheiding.

Bevolkingsdichtheid

Het aantal inwoners per vierkante kilometer. Je berekent het door het inwoneraantal te delen door de oppervlakte in km².

Bevolking piramide

Diagram dat de leeftijdsopbouw van een bevolking toont, met mannen en vrouwen apart. Een brede basis wijst op veel jongeren en hoge geboortecijfers.

Demografische transitie

Overgang van hoge naar lage geboorte- en sterftecijfers in vijf fasen. Eerst daalt de sterfte, later de geboorte, wat leidt tot bevolkingsgroei en daarna stabilisatie.

Pushfactor

Oorzaak die mensen uit een gebied wegduwt, zoals oorlog, droogte, armoede of werkloosheid. Pushfactoren maken vertrek noodzakelijk of aantrekkelijk.

Pullfactor

Oorzaak die mensen naar een gebied trekt, zoals werk, veiligheid, onderwijs of vrijheid. Pullfactoren maken een bestemming aantrekkelijk voor migranten.

Vluchteling

Persoon die gedwongen zijn land verlaat door oorlog, geweld of vervolging. Anders dan een economische migrant vertrekt een vluchteling niet vrijwillig.

Primaire sector

Sector van de economie die grondstoffen en voedsel rechtstreeks uit de natuur haalt, zoals landbouw, visserij en mijnbouw. Komt vooral voor in armere landen.

Tertiaire sector

Sector van de economie die diensten levert, zoals handel, zorg, toerisme en bankwezen. Deze sector groeit naarmate een land rijker wordt.

Vergrijzing

Toename van het aandeel ouderen in de bevolking door lage geboortecijfers en hogere levensverwachting. Dit vergroot de druk op pensioenen en zorgvoorzieningen.

Verstedelijking

Groei van het aandeel van de bevolking dat in steden woont. In ontwikkelingslanden leidt snelle verstedelijking vaak tot informele wijken en overbelaste voorzieningen.

Suburbanisatie

Verhuizing van mensen van de stad naar de omliggende gemeenten. Dit leidt tot groei van voorsteden en een grotere woon-werkafstand.

Duurzaamheid

Ontwikkeling die voorziet in de behoeften van nu zonder die van toekomstige generaties in gevaar te brengen. Gebaseerd op people, planet en profit.

Versterkt broeikaseffect

Extra opwarming doordat broeikasgassen zoals CO₂ en methaan meer warmte vasthouden dan van nature. Gevolg zijn zeespiegelstijging en extremer weer.

Deltawerken

Stelsel van dijken, dammen en stormvloedkeringen in Zeeland en Zuid-Holland dat Nederland beschermt tegen overstromingen vanuit zee. De Maeslantkering maakt deel uit.

Randstad

Stedelijk gebied in het westen van Nederland met Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Het is het dichtstbevolkte en economisch sterkste deel van Nederland.

Europese Unie

Samenwerkingsverband van 27 Europese lidstaten met één interne markt en vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal. Twintig lidstaten gebruiken de euro.

Globalisering

Toename van wereldwijde handel, communicatie en migratie waardoor landen economisch en cultureel sterker met elkaar verbonden raken. Multinationals spelen hierbij een grote rol.

Human Development Index

Maatschap om ontwikkeling te meten op basis van inkomen per hoofd, levensverwachting en onderwijsniveau. Een hoge HDI wijst op een hoge menselijke ontwikkeling.