Het menu en de notenallergie
Je eet met je ouders in een Syrisch restaurant in Amsterdam. Op de Arabische kaart staan vier gerechten: «حمص بالطحينة» (hummus met tahini), «كبسة دجاج» met als garnituur «لوز» (amandelen), «تبولة» (tabouleh) en «فلافل» die volgens de kleine lettertjes is «مقلي في زيت الفول السوداني». Je hebt een ernstige allergie voor pinda's en noten. De ober zegt alleen: «كل شيء حلال» en heeft geen allergenenlijst. Je mag één vraag in het Arabisch stellen. Je wilt niet alleen vertrouwen op de Nederlandse vertaling naast de gerechten, want die is door de eigenaar zelf gemaakt en niet gecontroleerd. Je hebt je woordenschat bij je: «مكسرات» (noten), «فول سوداني» (pinda), «يحتوي على» (bevat), «مقلي» (gefrituurd). De keuken is klein en er worden ook gerechten met noten bereid.
1. Welk gerecht kies je op basis van de kaart, en welk gerecht vermijd je zeker? Onderbouw met de Arabische woorden.
Read the worked answer
Vermijd zeker «كبسة دجاج»: op de kaart staat «لوز» = amandelen, een boomnoot. Vermijd ook «فلافل»: «مقلي في زيت الفول السوداني» betekent gefrituurd in pindaolie; «الفول السوداني» is pinda, niet 'Sudanese bonen'. «حمص بالطحينة» bevat tahini (sesam), geen noot, maar er kan kruisbesmetting zijn. «تبولة» is op de kaart het veiligst: peterselie, bulgur, tomaat, citroen. Kies dus tabouleh, of hummus alleen na een gerichte vraag. De Nederlandse vertaling naast de gerechten is niet genoeg, omdat de Arabische tekst de noten en de olie noemt.
2. Waarom is de vertaling 'Sudanese bonen' voor «الفول السوداني» misleidend? Leg uit hoe je dit woord in deze context moet begrijpen.
Read the worked answer
«فول» alleen betekent tuinboon of favaboon; «سوداني» betekent Soedanees. Samen is «الفول السوداني» de vaste uitdrukking voor pinda. Als je het woord voor woord als 'Soedanese bonen' leest, denk je misschien dat het om een groente gaat en mis je het allergenenrisico. In «زيت الفول السوداني» is het dus pindaolie. Verwar het niet met «فول مدمس» (gestoofde favabonen), dat geen noot is. De context 'زيت' (olie) en de kleine lettertjes bij de falafel maken duidelijk dat je dit als pindaolie moet opvatten.
3. Formuleer je ene vraag in het Arabisch en leg uit waarom je die vraag kiest boven een vraag over halal.
Read the worked answer
Vraag: «هل الفلافل مقلية في زيت الفول السوداني، وهل يمكن أن يلمس الحمص أي مكسرات؟» Dit is één samengestelde vraag, maar de kern is allergenen. Ik kies die boven 'is alles halal?', want halal gaat over religieuze regels, niet over pinda's en noten. De ober zei al «كل شيء حلال»; dat beantwoordt mijn vraag niet. Ik vraag naar de olie en naar kruisbesmetting, omdat de kaart alleen bij falafel de olie noemt en niet bij hummus. Zo krijg ik informatie die medisch relevant is, in plaats van een geruststelling die niets zegt over mijn allergie.