Een order onder de kostprijs: verleidelijk of verkeerd?
Meubelmakerij De Linde maakt één type eettafel. De normale bezetting is 4.000 tafels per jaar; de constante kosten bedragen €510.000 per jaar en de variabele kosten €85 per tafel. De verkoopprijs is €260. In het afgelopen jaar werden 3.400 tafels verkocht. De maximale capaciteit is 4.200 tafels per jaar. Er komt een aanvraag binnen van een hotelketen: 500 tafels tegen €140 per stuk. Voor deze order moet een aparte mal worden gemaakt (eenmalig €9.000) en de order vraagt extra verkoopkosten van €6 per tafel. De order heeft geen invloed op de afzet aan bestaande klanten en er is geen ruimte voor meer dan deze 500 extra tafels. De bedrijfsleider twijfelt: onder de kostprijs verkopen mag volgens hem niet, want dan lijd je verlies op elke tafel. De verkoper wijst erop dat de fabriek anders toch leeg blijft staan.
1. Bereken de kostprijs per tafel bij de normale bezetting en bereken het bezettingsresultaat bij een afzet van 3.400 tafels.
Read the worked answer
Kostprijs per tafel bij normale bezetting
Constante kosten per tafel: €510.000 / 4.000 = €127,50. Variabele kosten per tafel: €85,00. Kostprijs = €127,50 + €85,00 = €212,50.
Bezettingsresultaat bij 3.400 tafels
Het bezettingsresultaat is het verschil tussen de werkelijke en de normale bezetting, gewaardeerd tegen de constante kosten per eenheid: (3.400 − 4.000) × €127,50 = −600 × €127,50 = −€76.500 (nadelig).
Controle via de totale kosten: constante kosten €510.000 + variabele kosten 3.400 × €85 = €289.000, samen €799.000. Toegerekend aan de tafels: 3.400 × €212,50 = €722.500. Het verschil van €76.500 is precies het nadelige bezettingsresultaat: een deel van de constante kosten is niet door productie gedekt.
2. Maak een differentiële analyse van de order van 500 tafels en geef een onderbouwd advies.
Read the worked answer
Bij een order binnen de bestaande capaciteit tellen alleen de kosten en opbrengsten die door de order veranderen.
Extra opbrengsten 500 × €140 = €70.000.
Extra kosten
- Variabele kosten: 500 × €85 = €42.500
- Extra verkoopkosten: 500 × €6 = €3.000
- Eenmalige mal: €9.000
- Totaal: €54.500
Differentieel resultaat €70.000 − €54.500 = +€15.500.
Advies: accepteren. De order vraagt geen extra constante kosten, want 3.400 + 500 = 3.900 tafels blijft onder de capaciteit van 4.200. De constante kosten zijn dus niet differentieel: ze worden al gedragen door de bestaande afzet. De vergelijking met de kostprijs van €212,50 is hier misleidend, omdat daarin €127,50 constante kosten per tafel zit die zonder deze order gewoon blijft doorlopen. Voorwaarden: de mal moet echt eenmalig zijn, de order mag de bestaande klanten niet op het idee brengen dat €140 een normale prijs is, en er mag geen duurdere order worden weggeduwd.
3. Bereken de winst over het jaar zonder en met de order en leg uit waarom de order bij een prijs van €140, ruim onder de kostprijs van €212,50, toch de winst verhoogt.
Read the worked answer
Zonder de order
- Omzet: 3.400 × €260 = €884.000
- Variabele kosten: 3.400 × €85 = €289.000
- Constante kosten: €510.000
- Winst: €884.000 − €289.000 − €510.000 = €85.000
Met de order
- Omzet: €884.000 + 500 × €140 = €884.000 + €70.000 = €954.000
- Variabele kosten: 3.900 × €85 = €331.500
- Extra verkoopkosten: €3.000
- Eenmalige mal: €9.000
- Constante kosten: €510.000
- Totale kosten: €853.500
- Winst: €954.000 − €853.500 = €100.500
Het verschil is €15.500 en dat is precies het differentiële resultaat.
Waarom dit kan De kostprijs van €212,50 is een gemiddelde bij normale bezetting. Zodra er lege capaciteit is, worden de constante kosten niet meer volledig door de bestaande productie gedekt: er is een nadelig bezettingsresultaat van €76.500. Elke extra tafel die meer opbrengt dan zijn variabele kosten (plus de bijkomende eenmalige kosten) drukt dat tekort. De order levert per tafel €140 − €85 − €6 = €49 bijdrage, samen €24.500, waarvan €9.000 mal wordt terugverdiend. De order maakt de bestaande afzet dus niet verliesgevend; hij maakt het totale verlies kleiner.