HAVO Bedrijfseconomie key terms

Overzicht op een bepaald moment van bezittingen (activa) en de manier waarop die zijn gefinancierd met eigen vermogen en vreemd vermogen (passiva). Activa en passiva zijn altijd gelijk aan elkaar.

De twee zijden van een grootboekrekening. Debet staat links, credit rechts. Bij een journaalpost zijn de debetbedragen en creditbedragen altijd even groot, zodat de proefbalans in evenwicht blijft.

Boeking waarin een financiële gebeurtenis met een debet- en een creditrekening wordt vastgelegd, met een korte omschrijving en het bedrag. De post vormt de basis voor het bijwerken van het grootboek.

Verzameling grootboekrekeningen waarop alle mutaties per rekening worden bijgehouden. Het saldo per rekening vormt de basis voor de proefbalans en uiteindelijk voor de jaarrekening.

Overzicht van alle grootboeksaldi met debet- en creditkolommen. Als het totaal van beide kolommen gelijk is, sluiten de boekingen aan; daarna worden de saldi verdeeld over de balans en de resultatenrekening.

Overzicht over een periode van opbrengsten en kosten, met als uitkomst het resultaat (winst of verlies). Het resultaat sluit via de balans aan op de toename of afname van het eigen vermogen.

Jaarlijkse waardevermindering van een duurzaam productiemiddel, geboekt als kosten. De afschrijving spreidt de aanschafprijs minus restwaarde over de verwachte gebruiksduur, bijvoorbeeld lineair of degressief.

Waarde van een actief op de balans, gelijk aan de aanschafprijs minus de tot dan toe geboekte afschrijvingen. Bij verkoop levert het verschil tussen opbrengst en boekwaarde een boekwinst of boekverlies op.

Verwachte opbrengst van een duurzaam productiemiddel aan het einde van de gebruiksduur. Alleen het deel van de aanschafprijs boven de restwaarde wordt afgeschreven over de levensduur.

Afschrijfmethode waarbij elk jaar hetzelfde bedrag wordt afgeschreven: (aanschafprijs minus restwaarde) gedeeld door de gebruiksduur in jaren. De afschrijving is een vast percentage van de aanschafprijs.

Het vermogen dat de eigenaren in de onderneming hebben gestoken of dat uit ingehouden winst is opgebouwd. Het is het verschil tussen het totale vermogen en het vreemd vermogen.

Schulden van de onderneming aan derden, zoals leningen, crediteuren en te betalen belastingen. Vreemd vermogen moet op een afgesproken moment worden terugbetaald en kost rente.

Het vermogen om op korte termijn aan betalingsverplichtingen te voldoen. Vaak gemeten met de current ratio (vlottende activa gedeeld door kortlopend vreemd vermogen) en de quick ratio.

Kengetal voor liquiditeit: vlottende activa gedeeld door het kortlopend vreemd vermogen. Een waarde boven 1 betekent dat de onderneming op korte termijn aan haar schulden kan voldoen.

Strenge liquiditeitsmaat: (vlottende activa minus voorraden) gedeeld door het kortlopend vreemd vermogen. Voorraden worden weggelaten omdat ze niet snel in geld zijn om te zetten.

Het vermogen om op lange termijn aan alle verplichtingen te voldoen. Vaak uitgedrukt als eigen vermogen gedeeld door het totale vermogen; een hoger percentage betekent meer financiële buffer.

De verhouding tussen het behaalde resultaat en het geïnvesteerde vermogen, uitgedrukt in een percentage. Onderscheid wordt gemaakt tussen rentabiliteit van het eigen vermogen en van het totale vermogen.

Nettowinst gedeeld door het gemiddeld eigen vermogen, in procenten. Dit kengetal laat zien welk rendement de eigenaren op hun ingebrachte vermogen behalen.

Bedrijfsresultaat (winst voor rente en belasting) gedeeld door het gemiddeld totaal vermogen, in procenten. Het meet hoe efficiënt alle ingezette activa renderen, ongeacht de financieringswijze.

Verhouding tussen het totale vermogen en het eigen vermogen. Door vreemd vermogen aan te trekken kan de rentabiliteit van het eigen vermogen stijgen, mits het rendement op het totale vermogen hoger is dan de rente.

Kosten die binnen een relevante periode niet veranderen als de productieomvang wijzigt, zoals huur en vaste salarissen. Per eenheid product dalen deze kosten naarmate er meer wordt geproduceerd.

Kosten die meebewegen met de productieomvang, zoals grondstoffen en verpakkingsmateriaal. Per eenheid product zijn ze vaak constant, waardoor de totale variabele kosten recht evenredig stijgen.

Verkoopprijs per eenheid minus de variabele kosten per eenheid. De som van de dekkingsbijdragen moet eerst de constante kosten dekken; wat daarna overblijft is winst.

Afzet waarbij de totale opbrengsten gelijk zijn aan de totale kosten, dus geen winst en geen verlies. Te berekenen als constante kosten gedeeld door de dekkingsbijdrage per eenheid.

De geldwaarde van verkochte goederen of diensten in een periode, meestal afzet maal verkoopprijs. Opbrengsten worden in de resultatenrekening geconfronteerd met de gemaakte kosten.

Totale opbrengst uit verkopen in een periode, berekend als afzet maal verkoopprijs exclusief btw. Omzet is een bruto-opbrengst waarop nog inkoop- en andere kosten in mindering worden gebracht.

Omzet minus de inkoopwaarde van de verkochte goederen. De brutowinst moet vervolgens de bedrijfskosten dekken, waarna het bedrijfsresultaat en uiteindelijk de nettowinst overblijven.

Het uiteindelijke resultaat na aftrek van alle kosten, rente en belastingen van de opbrengsten. De nettowinst wordt toegevoegd aan het eigen vermogen of uitgekeerd aan de eigenaren.

Aantal jaren dat nodig is voordat de jaarlijkse netto-inkomsten van een investering het geïnvesteerde bedrag hebben terugverdiend. Een korte terugverdientijd betekent een sneller terugverdiende investering.

Som van de contant gemaakte toekomstige netto-inkomsten van een investering minus het investeringsbedrag. Een positieve NCW betekent dat de investering bij de gehanteerde rentevoet rendabel is.

Huidige waarde van een bedrag dat pas in de toekomst wordt ontvangen of betaald, berekend door te delen door (1 + rentepercentage) tot de macht het aantal perioden.

Het vastleggen van geld in duurzame productiemiddelen of projecten die pas op langere termijn opbrengsten opleveren. Investeringen worden beoordeeld op terugverdientijd en rendement.

Het totale bedrag aan middelen dat een onderneming nodig heeft voor vaste en vlottende activa. De financiering ervan kan uit eigen vermogen, lang vreemd vermogen of kort vreemd vermogen bestaan.

Schriftelijk plan waarin de ondernemer markt, product, organisatie en financiën beschrijft en onderbouwt. Het plan dient als leidraad voor de start en als basis voor financiers om krediet te verstrekken.

De vier instrumenten waarmee een onderneming haar markt bewerkt: product, prijs, plaats en promotie. De mix wordt afgestemd op de gekozen doelgroep en positionering.

Systematisch verzamelen en analyseren van gegevens over afnemers, concurrenten en marktomvang, bijvoorbeeld via enquêtes of deskresearch. De uitkomsten onderbouwen keuzes in het ondernemingsplan en de marketingmix.

De manier waarop een onderneming haar verkoopprijs bepaalt, bijvoorbeeld kostprijs plus opslag, prijsdifferentiatie of penetratieprijs. De keuze beïnvloedt afzet, omzet en dekkingsbijdrage.

Alle kosten die een werkgever maakt voor personeel, zoals brutoloon, sociale premies en secundaire arbeidsvoorwaarden. Arbeidskosten per product worden berekend door de totale kosten te delen door de productie.

Het loon inclusief werkgeversdeel van sociale premies en pensioen, vóór aftrek van loonheffing en werknemerspremies. Het nettoloon is wat de werknemer uiteindelijk op de rekening ontvangt.

Verplichte bijdragen aan sociale verzekeringen, zoals volksverzekeringen en werknemersverzekeringen. Een deel betaalt de werkgever, een deel wordt op het loon van de werknemer ingehouden.

De geproduceerde hoeveelheid per gewerkt uur of per werknemer. Een stijging betekent dat met dezelfde inzet meer output wordt gerealiseerd, wat de kosten per eenheid product verlaagt.

Verhoudingscijfers die prestaties van een onderneming inzichtelijk maken, zoals liquiditeit, solvabiliteit en rentabiliteit. Ze worden berekend uit balans en resultatenrekening en vergeleken over jaren of met branchegenoten.