Kosten, opbrengsten en resultaatbepaling
Dit domein draait om kostenstructuur en de vraag hoeveel je moet verkopen om winst te maken. Het examen toetst onderscheid tussen constante en variabele kosten, de opbouw van de kostprijs, de break-evenanalyse en het bepalen van relevante kosten bij een beslissing.
Kernregels
- Constante kosten veranderen niet met de afzet binnen de bestaande capaciteit; variabele kosten veranderen mee met elke eenheid.
- Kostprijs per eenheid = constante kosten / normale bezetting + variabele kosten per eenheid.
- Dekkingsbijdrage per eenheid = verkoopprijs − variabele kosten per eenheid.
- Break-evenafzet = totale constante kosten / dekkingsbijdrage per eenheid.
- Veiligheidsmarge = (verwachte afzet − break-evenafzet) / verwachte afzet × 100%.
- Bezettingsresultaat = (werkelijke bezetting − normale bezetting) × constante kosten per eenheid.
- Bij een extra order zijn alleen de differentiële kosten relevant; constante kosten die toch al gemaakt worden tellen niet mee.
Uitgewerkt voorbeeld
Constante kosten €300.000, verkoopprijs €50, variabele kosten €30 per stuk. Dekkingsbijdrage = €20, dus break-evenafzet = 300.000 / 20 = 15.000 stuks. Verwachte afzet 18.000 geeft een veiligheidsmarge van 3.000 / 18.000 = 16,7%. Een extra order van 2.000 stuks tegen €35 levert 2.000 × 35 = €70.000 op, met 2.000 × 30 = €60.000 extra variabele kosten: €10.000 extra dekking, mits de capaciteit het toelaat en de vaste kosten gelijk blijven.
Valkuilen
- Constante kosten per eenheid als vast getal behandelen terwijl ze bij meer afzet dalen.
- Break-even verwarren met maximale winst.
- Bij een extra order toch constante kosten toerekenen.
- Vergeten dat boven de capaciteit een sprong in de constante kosten kan optreden.