Eenmalige order onder de normale prijs bij een volle pers
Drukkerij Helix print twee soorten brochures op één digitale pers die jaarlijks 3.600 machine-uren beschikbaar is. De standaardbrochure heeft een verkoopprijs van € 0,32 en variabele kosten van € 0,18 per stuk; de afzet is 60.000 stuks per jaar en elk stuk kost 1,5 minuut perslooptijd. De premiumbrochure kost € 0,95 en heeft variabele kosten van € 0,55; de afzet is 25.000 stuks en elk stuk kost 3 minuten perslooptijd. De constante kosten bedragen € 20.000 per jaar. Er is geen voorraadvorming en de verkoopprijzen liggen voor het komende jaar vast.
Een landelijke winkelketen vraagt een eenmalige order van 40.000 standaardbrochures tegen € 0,235 per stuk. Voor deze order is een extra opdrachtvoorbereiding nodig van € 900; de variabele kosten per stuk blijven gelijk. De keten wil binnen zes weken leveren en sluit daarna geen vervolgorders uit. Omdat de pers bij acceptatie vollast draait, moet Helix premiumbrochures laten vallen.
1. Bereken de break-evenafzet bij de huidige verkoopmix (60.000 standaard : 25.000 premium) en laat met een berekening zien of Helix met de huidige afzet winst of verlies maakt.
Read the worked answer
Dekkingsbijdragen per stuk
- Standaard: € 0,32 − € 0,18 = € 0,14
- Premium: € 0,95 − € 0,55 = € 0,40
Break-even bij constante mix
De mix is 60.000 : 25.000, ofwel 12 : 5. Neem een mixeenheid van 12 standaard + 5 premium:
- Dekkingsbijdrage per mixeenheid = 12 × € 0,14 + 5 × € 0,40 = € 1,68 + € 2,00 = € 3,68
- Break-even: € 20.000 / € 3,68 = 5.434,8 mixeenheden
- Dat is 5.434,8 × 12 = 65.218 standaardbrochures en 5.434,8 × 5 = 27.174 premiumbrochures
Huidige situatie
- Dekkingsbijdrage: 60.000 × € 0,14 + 25.000 × € 0,40 = € 8.400 + € 10.000 = € 18.400
- Resultaat: € 18.400 − € 20.000 = − € 1.600 (verlies)
Helix zit dus net onder break-even. Dat maakt de beoordeling van elke order met een positieve dekkingsbijdrage extra relevant, maar het betekent niet dat elke order automatisch moet worden geaccepteerd: bij vollast zijn er altijd alternatieve bestedingen van de capaciteit.
2. Bereken het differentiële resultaat van de eenmalige order en beoordeel of Helix de order moet accepteren. Betrek de bezettingsgraad en de dekkingsbijdrage per machine-uur in je antwoord.
Read the worked answer
Capaciteitstoets
- Standaard: 60.000 × 0,025 uur (1,5 minuut) = 1.500 uur
- Premium: 25.000 × 0,05 uur (3 minuten) = 1.250 uur
- Totaal 2.750 van 3.600 uur; vrij: 850 uur
- De order vraagt 40.000 × 0,025 = 1.000 uur → tekort 150 uur
Er moeten dus 150 / 0,05 = 3.000 premiumbrochures vervallen.
Differentieel resultaat
- Extra dekkingsbijdrage order: 40.000 × (€ 0,235 − € 0,18) = 40.000 × € 0,055 = € 2.200
- Extra opdrachtvoorbereiding: − € 900
- Gederfde dekkingsbijdrage premium: 3.000 × € 0,40 = − € 1.200
- Differentieel resultaat: € 2.200 − € 900 − € 1.200 = + € 100
Beoordeling: het resultaat is positief, maar met € 100 op een order van € 9.400 omzet is de marge verwaarloosbaar. De dekkingsbijdrage per machine-uur maakt het probleem zichtbaar: premium levert € 0,40 / 0,05 = € 8,00 per uur, de order slechts (€ 2.200 − € 900) / 1.000 = € 1,30 per uur. Je offert dus de meest winstgevende uren op voor de minst winstgevende. Acceptatie is alleen verdedigbaar als de keten een serieuze vervolgorder tegen een normale prijs oplevert en als de vaste kosten toch al doorlopen; anders is de uitkomst te kwetsbaar voor elke kleine tegenvaller.
3. Bereken de minimale orderprijs per brochure waarbij acceptatie financieel neutraal is. Noem daarnaast twee overwegingen waarom Helix ook boven die prijs kan weigeren.
Read the worked answer
Bij een neutraal resultaat moet de extra dekkingsbijdrage precies de extra kosten en de gederfde premium-dekkingsbijdrage dekken:
- Benodigde dekkingsbijdrage: € 900 + € 1.200 = € 2.100
- Per brochure: € 2.100 / 40.000 = € 0,0525
- Minimale prijs: € 0,18 + € 0,0525 = € 0,2325
De geboden € 0,235 ligt daar slechts € 0,0025 boven; de veiligheidsmarge is dus minder dan 1% van de prijs. Elke tegenvaller (meer uitval, overwerk, een langere insteltijd) maakt de order verliesgevend.
Twee redenen om ook boven € 0,2325 te weigeren
- Prijsbeleid en precedentwerking. De keten is een grote afnemer met wie Helix mogelijk een structurele relatie wil. Wie nu € 0,235 accepteert, legt een referentieprijs neer die bij vervolgorders en bij andere klanten in de markt bekend wordt. De kans dat de reguliere prijs van € 0,32 daarna nog haalbaar is, neemt af.
- Alternatieve aanwending van de capaciteit. De 150 uur die nu naar premium zou gaan, levert € 8,00 per uur op. Zolang er vraag is naar premiumwerk of naar andere opdrachten met een hogere bijdrage per uur, is het niet rationeel om die uren voor € 1,30 per uur te verkopen; de order blokkeert bovendien zes weken lang de flexibiliteit van de planning.