VWO Bedrijfseconomie cheat sheet

Bedrijfskolom: opeenvolgende schakels van producent tot consument; elke schakel voegt waarde toe en vraagt een marge.

Bedrijfstak versus bedrijfskolom: een bedrijfstak bestaat uit ondernemingen met dezelfde hoofdactiviteit (branche), een kolom uit opeenvolgende fasen.

Toegevoegde waarde = omzet (excl. btw) − ingekochte goederen en diensten van derden; som van toegevoegde waarden van alle schakels = eindwaarde.

Concurrentieanalyse met vijfkrachtenmodel: mate van rivaliteit, dreiging van toetreders, substituten, macht van afnemers, macht van leveranciers.

Behoeftenhiërarchie en productlevenscyclus (introductie, groei, volwassenheid, teruggang) bepalen per fase de nadruk op prijs-, promotie- of kostenbeleid.

Afzetelasticiteit van de vraag: Ev = %ΔQ / %ΔP; bij |Ev| > 1 elastisch (omzet daalt bij prijsstijging), bij |Ev| < 1 inelastisch (omzet stijgt bij prijsstijging).

Kruiselingse elasticiteit > 0 wijst op substituten, < 0 op complementaire goederen; inkomenselasticiteit > 0 bij normale goederen, < 0 bij inferieure goederen.

Maatschappelijke kosten-batenanalyse: breng private en externe effecten (milieu, verkeer) in geld uit en vergelijk contante waarden van kosten en baten.

Vermogensbehoefte = vaste activa + vlottende activa (inclusief gewenst liquiditeitssaldo); financiering met eigen vermogen of vreemd vermogen.

Gouden balansregel: vaste activa gefinancierd met lang vermogen; vuistregel werkkapitaal = vlottende activa − kort vreemd vermogen.

Current ratio = vlottende activa / kort vreemd vermogen; quick ratio = (vlottende activa − voorraden) / kort vreemd vermogen.

Solvabiliteit: eigen vermogen / totaal vermogen; debt ratio = vreemd vermogen / totaal vermogen; samen tellen ze op tot 1.

Hefboomwerking: rentabiliteit eigen vermogen = rentabiliteit totaal vermogen + (RTV − rentevoet vreemd vermogen) × VV/EV; positief effect zolang RTV > i.

Interestkosten en afschrijvingen zijn vaste kosten van financiering; een hogere schuld vergroot het financieel risico en kan de rente op nieuwe leningen verhogen.

Modigliani-Miller zonder belasting: vermogensstructuur beïnvloedt de waarde niet; met belasting geeft rente-aftrek een belastingvoordeel (tax shield).

Ondernemingsvorm en aansprakelijkheid: bij een BV is het eigen vermogen beperkt tot gestort kapitaal en reserves; bij een eenmanszaak is de eigenaar volledig aansprakelijk.

Netto contante waarde: NCW = −I₀ + Σ CFt/(1+r)^t; accepteer een project bij NCW > 0, kies bij exclusieve projecten het hoogste positieve NCW.

Contante waarde-annuïteitsfactor: (1 − (1+r)^−n)/r; gebruik deze bij gelijke jaarlijkse cashflows.

Terugverdientijd: aantal jaren tot de cumulatieve cashflows de investering dekken; negeer cashflows na het omslagpunt en houd geen rekening met tijdswaarde.

Interne rentabiliteit (IRR): disconteringsvoet waarbij NCW = 0; accepteer als IRR > vereiste rentabiliteit. Bij niet-conventionele cashflows kunnen meerdere IRR's bestaan.

Bij ongelijke looptijden: vergelijk via equivalente jaarlijkse annuïteit (EAA) = NCW / annuïteitsfactor, of gebruik een gemeenschappelijke looptijd.

Cashflow = nettowinst + afschrijvingen (bij constante afschrijving en geen werkkapitaalwijziging); afschrijving is geen uitgave maar verlaagt de belasting.

Belastingeffect: cashflow na belasting = (opbrengsten − kosten − afschrijving) × (1 − tarief) + afschrijving.

Restwaarde en desinvestering: tel de contante waarde van de restwaarde na belasting op bij de NCW; bij vervanging alleen de extra (differentiële) cashflows opnemen.

Balans: activa = passiva; debet (bezittingen) en credit (eigen vermogen en schulden); balansmutaties houden de balans altijd in evenwicht.

Resultatenrekening: omzet − inkoopwaarde van de omzet = brutowinst; brutowinst − bedrijfskosten = bedrijfsresultaat; daarna rente en belasting.

Afschrijving lineair = (aanschafwaarde − restwaarde) / levensduur; afschrijving is kostentoerekening, geen betaling.

Rentabiliteit eigen vermogen = nettowinst / gemiddeld eigen vermogen; rentabiliteit totaal vermogen = (nettowinst + rentekosten) / gemiddeld totaal vermogen.

Omloopsnelheid totaal vermogen = omzet / gemiddeld totaal vermogen; voorraadomloopsnelheid = inkoopwaarde omzet / gemiddelde voorraad.

Gemiddelde inningstermijn debiteuren = (gemiddeld debiteurensaldo / omzet incl. btw) × 365; gemiddelde krediettermijn crediteuren analoog met inkopen.

Kengetallen vergelijken met branchegenoten of voorgaande jaren; let op seizoensinvloeden en gebruik steeds dezelfde definities (gemiddeld versus eindbalans).

Jaarrekening bevat balans, winst-en-verliesrekening, kasstroomoverzicht en toelichting; wettelijke grondslag in Boek 2 BW, fiscale winst wijkt af door fiscale regels.

Kostenindeling naar gedrag: variabele kosten (TCK = 0 bij q = 0), constante kosten (onafhankelijk van q) en gemengde kosten.

Kostprijs bij differentiële kostencalculatie: directe kosten + opslag voor indirecte kosten; opslagpercentage = indirecte kosten / verdeelsleutel × 100%.

Break-evenafzet = constante kosten / (verkoopprijs − variabele kosten per eenheid); break-evenomzet = break-evenafzet × verkoopprijs.

Dekkingsbijdrage per eenheid = verkoopprijs − variabele kosten per eenheid; totale dekkingsbijdrage dekt eerst constante kosten, daarna winst.

Veiligheidsmarge = (werkelijke afzet − break-evenafzet) / werkelijke afzet × 100%.

Differentiële kosten: alleen de extra kosten en opbrengsten van een beslissing tellen mee; constante kosten zijn vaak niet differentieel (sunk costs).

Bezettingsverschil = (normale bezetting − werkelijke bezetting) × constante kosten per eenheid; drukt de constante kosten per product bij onderbezetting.

Integrale kostprijs = constante kosten per eenheid bij normale bezetting + variabele kosten per eenheid; bij onderbezetting kan een order onder de integrale kostprijs toch winstgevend zijn als de prijs boven de variabele kosten ligt.

Prijszetting: kostprijs-plus (kostprijs + opslag), doeldifferentiatie en prijsdifferentiatie; bij penetratieprijs laag starten om marktaandeel te winnen.

Marktaandeel = eigen afzet (of omzet) / totale marktafzet (of omzet) × 100%; relatieve marktaandeel = eigen aandeel / aandeel grootste concurrent.

Omzet = afzet × prijs; bij prijsverandering: nieuwe omzet = oude omzet × (1 + %Δp) × (1 + %ΔQ), met %ΔQ volgend uit de elasticiteit.

Maximale omzet bij elastische vraag niet gelijk aan maximale winst; maximale winst volgt uit MO = MK.

Productlevenscyclus bepaalt marketingmix: bij introductie veel promotie en selectieve distributie, bij volwassenheid prijsconcurrentie en kostenbeheersing.

Promotiebudget en omzet: reclame is een vaste kostenpost; beoordeel de extra afzet tegen de dekkingsbijdrage per eenheid.

Marktonderzoek: onderscheid primair (zelf verzamelen via enquête) en secundair (bestaande bronnen); steekproefgrootte beïnvloedt de betrouwbaarheid.

Distributiekanaal: directe verkoop geeft hogere marge maar hogere kosten; tussenhandel verlaagt logistieke lasten maar drukt de marge per eenheid.

Indexcijfer = (waarde / basiswaarde) × 100; reële groei = ((1 + nominale groei) / (1 + inflatie)) − 1.

Procentpunt versus procent: een stijging van 4% naar 5% is 1 procentpunt en 25% relatief.

Bij grafieken: lees assen en eenheden, let op afgebroken assen en op het onderscheid tussen punten op een lijn en het snijpunt van twee lijnen.

Afronden pas in de einduitkomst; houd tussenantwoorden in de rekenmachine om cumulatieve afrondingsfouten te voorkomen.

Eenheid controleren: deel grootheden met dezelfde eenheid (euro/euro) voor kengetallen, vermenigvuldig met 100% voor percentages.

Gevoeligheidsanalyse: herbereken de uitkomst bij een andere aanname (prijs, afzet, rente) en benoem welke variabele het resultaat het sterkst beïnvloedt.

Advies onderbouwen: noem criterium, berekening, uitkomst en de belangrijkste aanname of beperking van de berekening.

Tabel met scenario's: zet variabelen in kolommen en uitkomsten in rijen, zodat verschillen tussen scenario's direct zichtbaar zijn.