Winst maar geen geld: kengetallen bij een groeiend bedrijf
Noordzee Lighting BV groeit al drie jaar met ongeveer 12% per jaar en sluit elk jaar af met winst. Toch staat de rekening-courant structureel rood en heeft de grootste leverancier de betalingstermijn verkort van 45 naar 30 dagen. De directeur begrijpt niet waar het geld blijft.
Balans per 31 december (× € 1.000, alle bedragen exclusief btw): vaste activa 2.400; voorraden 1.150 (vorig jaar 1.020); debiteuren 980 (vorig jaar 860); liquide middelen 120. Eigen vermogen 1.650; langlopende schulden 1.700; crediteuren 700 (vorig jaar 640); te betalen loonheffing en vennootschapsbelasting 130; rekening-courantkrediet 470.
Winst-en-verliesrekening over het afgelopen jaar: omzet 9.600; inkoopwaarde van de omzet 6.240; personeelskosten 1.680; overige bedrijfskosten 550; afschrijvingen 240; rentelasten 130; belasting 25% van het resultaat voor belasting. De onderneming wil volgend jaar opnieuw groeien en vraagt zich af of zij eerst haar werkkapitaal op orde moet brengen.
1. Bereken de current ratio, de quick ratio en het aandeel vreemd vermogen in het totale vermogen. Beoordeel de liquiditeit en de solvabiliteit in twee of drie zinnen.
Read the worked answer
Vlottende activa: 1.150 + 980 + 120 = € 2.250 Kortlopende schulden: 700 + 130 + 470 = € 1.300 Vreemd vermogen: 1.700 + 700 + 130 + 470 = € 3.000; totaal vermogen € 4.650
- Current ratio: 2.250 / 1.300 = 1,73
- Quick ratio: (980 + 120) / 1.300 = 1.100 / 1.300 = 0,85
- Vreemd vermogen / totaal vermogen: 3.000 / 4.650 = 64,5% (eigen vermogen 35,5%)
Beoordeling: de current ratio lijkt ruim voldoende, maar dat beeld wordt volledig gedragen door de voorraad. Zodra de voorraad buiten beschouwing blijft, is de quick ratio 0,85: de direct opeisbare verplichtingen kunnen niet uit de vlottende activa zonder voorraad worden betaald. De solvabiliteit is met 64,5% vreemd vermogen niet alarmerend, maar de buffer om een tegenvaller op te vangen is beperkt, zeker omdat een deel van het vreemde vermogen kortloopt en dus continu geherfinancierd moet worden.
2. Bereken de gemiddelde voorraadduur, de gemiddelde krediettermijn van debiteuren en van crediteuren, en de cash conversion cycle. Verklaar vervolgens waarom er ondanks groei en winst een liquiditeitstekort ontstaat.
Read the worked answer
Gemiddelden
- Voorraad: (1.020 + 1.150) / 2 = € 1.085
- Debiteuren: (860 + 980) / 2 = € 920
- Crediteuren: (640 + 700) / 2 = € 670
Looptijden (365 dagen)
- Voorraadduur: 1.085 / 6.240 × 365 = 63,5 dagen
- Krediettermijn debiteuren: 920 / 9.600 × 365 = 35,0 dagen
- Krediettermijn crediteuren: 670 / 6.240 × 365 = 39,2 dagen
- Cash conversion cycle: 63,5 + 35,0 − 39,2 = 59,3 dagen
Verklaring van het tekort: Noordzee Lighting financiert bijna twee maanden omzet voor. Elke euro extra omzet vraagt direct extra voorraad en extra debiteuren, terwijl de opbrengst pas later binnenkomt. Bij 12% groei stijgt de omzet met ruim € 1.150.000; alleen al de extra debiteuren bedragen daarvan circa 35/365, en de extra voorraad circa 63,5/365 van de inkoopwaarde. De winst komt dus op de balans terecht in de vorm van voorraden en vorderingen, niet in de kas. De verkorting van de leverancierstermijn van 45 naar 30 dagen kost daarbovenop ongeveer 6.240 / 365 × 15 = € 256.000 aan extra financiering. Groei is hier dus letterlijk een liquiditeitsprobleem.
3. De directeur overweegt twee maatregelen: factoring van de debiteuren (kosten 1,5% van de omzet) of het verlagen van de voorraad met 20%. Bereken van beide het effect op de liquide middelen en geef een onderbouwd advies met een concreet alternatief.
Read the worked answer
Factoring
- Jaarlijkse kosten: 1,5% × € 9.600.000 = € 144.000
- Vrijgemaakt: ongeveer de hele debiteurenpositie, dus circa € 980.000 (gemiddeld € 920.000)
- Kosten als percentage van het vrijgemaakte bedrag: 144.000 / 980.000 ≈ 14,7% per jaar
Dat is zeer duur in vergelijking met een rekening-courantkrediet van enkele procenten. Factoring is hier vooral een signaal dat de debiteurenadministratie en het incassobeleid tekortschieten.
Voorraad met 20% verlagen
- Vrijgemaakt: 20% × € 1.150.000 = € 230.000
- De voorraadduur daalt van 63,5 naar circa 57 dagen; dat is nog steeds ruim, dus dit is operationeel uitvoerbaar zonder de leverbetrouwbaarheid direct in gevaar te brengen.
Advies: niet factoreren. Verlaag eerst de voorraad (structureel € 230.000 vrij) en breng de krediettermijn van debiteuren terug van 35 naar 25 dagen; dat levert 9.600.000 / 365 × 10 = € 263.000 op, tegen een fractie van de factoringkosten. Daarna is de rekening-courant waarschijnlijk niet meer structureel rood. Koppel de groei bovendien aan een maximum aan werkkapitaal per euro omzet, zodat dezelfde problemen bij de volgende groeisprong niet terugkomen.