Groei financieren: banklening of participatie
Van Loon Machinefabriek is volledig in handen van de familie en overweegt een nieuwe CNC-lijn van € 1,2 miljoen. De lijn levert naar verwachting € 180.000 extra bedrijfsresultaat (EBIT) per jaar en vraagt € 120.000 extra afschrijving. Huidige cijfers: EBIT € 780.000, rentelasten € 95.000, afschrijvingen € 320.000, balanstotaal € 4,6 miljoen, vreemd vermogen € 2,5 miljoen, liquide middelen € 150.000, eigen vermogen € 2,1 miljoen. De vennootschapsbelasting is 25%.
De bank biedt een tienjarige lening van € 1,2 miljoen tegen 6,1% en verbindt daaraan twee convenanten: de interest coverage ratio (EBIT / rentelasten) moet minimaal 3,5 zijn en de debt ratio (vreemd vermogen / totaal vermogen) maximaal 65%. Een participatiemaatschappij wil € 1,2 miljoen investeren in ruil voor 20% van de aandelen en verwacht 8% dividend over haar inleg. Eén klant in de auto-industrie is goed voor 40% van de omzet; het wegvallen van die klant kost naar schatting € 400.000 EBIT.
1. Bereken voor beide financieringsvormen de interest coverage ratio en de debt ratio na de investering en toets ze aan de convenanten.
Read the worked answer
Na de investering: EBIT = 780.000 + 180.000 = € 960.000; balanstotaal = 4,6 + 1,2 = € 5,8 miljoen.
Optie 1: banklening
- Rentelasten: 95.000 + 6,1% × 1.200.000 = 95.000 + 73.200 = € 168.200
- Interest coverage: 960.000 / 168.200 = 5,71 (eis ≥ 3,5 → voldoet)
- Vreemd vermogen: 2,5 + 1,2 = € 3,7 miljoen
- Debt ratio: 3,7 / 5,8 = 63,8% (eis ≤ 65% → voldoet, maar met een marge van slechts € 70.000 aan extra schuld: 65% × 5,8 = € 3,77 miljoen)
Optie 2: participatie
- Rentelasten blijven € 95.000
- Interest coverage: 960.000 / 95.000 = 10,1
- Debt ratio: 2,5 / 5,8 = 43,1%
Beide opties voldoen aan de convenanten. Het verschil zit niet in 'wel of niet', maar in de buffer: bij de lening is de debt ratio de knellende voorwaarde, bij de participatie is er ruimte aan beide kanten.
2. Bereken voor beide vormen het jaarlijkse bedrag dat de verschaffers van vermogen ontvangen en wat er voor de familie overblijft. Betrek de fiscale behandeling van rente en dividend.
Read the worked answer
Optie 1: banklening
- Resultaat voor belasting: 960.000 − 168.200 = € 791.800
- Belasting 25%: € 197.950
- Nettowinst: € 593.850 → volledig voor de familie (100% aandeelhouder)
- Netto kosten van de lening: 73.200 × 0,75 = € 54.900 (rente is aftrekbaar)
Optie 2: participatie
- Resultaat voor belasting: 960.000 − 95.000 = € 865.000
- Belasting 25%: € 216.250
- Nettowinst: € 648.750
- Dividendverplichting: 8% × 1.200.000 = € 96.000 (niet aftrekbaar; betaald uit de nettowinst)
- Familie bezit 80%: 0,8 × 648.750 = € 519.000 economisch belang
Vergelijking: met de lening houdt de familie circa € 593.850 over, met de participatie circa € 519.000; het verschil is ongeveer € 75.000 per jaar in het voordeel van de lening. De oorzaak is dubbel: rente is fiscaal aftrekbaar (netto 4,575% in plaats van 6,1%) en de familie hoeft de winst niet te delen. Daar staat tegenover dat dividend een verwachting is en rente een harde verplichting.
3. De klant in de auto-industrie kan wegvallen. Heroverweeg je financieringsadvies en onderbouw het met berekeningen.
Read the worked answer
Scenario klantverlies (EBIT daalt met € 400.000 naar € 560.000)
- Met de lening: 560.000 / 168.200 = 3,33 → onder de eis van 3,5. De bank kan de lening opeisen of extra zekerheden verlangen, precies op het moment dat het bedrijf krimpt.
- Met de participatie: 560.000 / 95.000 = 5,89 → ruim boven de eis; de debt ratio blijft 43,1%, dus er is ook geen herfinancieringsdruk.
- Bovendien: bij € 560.000 EBIT is de rente van € 168.200 nog maar net te dragen uit de cashflow, terwijl de dividendbetaling desnoods kan worden opgeschort.
Gevoeligheidsanalyse: de covenant van 3,5 wordt bij de lening al geschonden bij een EBIT van 3,5 × 168.200 = € 588.700, dus bij een daling van 38,7% van € 960.000. Bij de participatie ligt die grens op 3,5 × 95.000 = € 332.500, een daling van 65,4%.
Heroverwogen advies: kies niet voor 100% bankfinanciering zolang 40% van de omzet bij één klant zit. Een mix van bijvoorbeeld € 700.000 lening en € 500.000 participatie houdt de rentelasten op € 137.700 (interest coverage in het basisscenario 6,97 en bij klantverlies 4,07) en de debt ratio op (2,5 + 0,7) / 5,8 = 55,2%. Zo blijft de fiscale aftrekbaarheid grotendeels behouden, zonder dat één klantverlies het hele financieringsarrangement laat kantelen. Beter nog: eerst de klantenconcentratie verminderen of een meerjarencontract met de autofabrikant sluiten, en de lening daarna alsnog (gedeeltelijk) aantrekken.