Leesvaardigheid: een schoolbrief met twee deadlines
Youssef (41) woont twee jaar in Utrecht en leest een brief van de basisschool van zijn dochter uit groep 6. De brief is kort: 'Op donderdag 14 maart is er een informatieavond over de overstap naar groep 7. U wordt verwacht om 19.30 uur in de aula. Wilt u zich uiterlijk 10 maart aanmelden via het formulier op de website? Zonder aanmelding kunnen wij geen plek garanderen. Er is die avond geen opvang voor kinderen. De schoolfotograaf komt op 12 maart; de foto's kosten € 8,50 en moeten uiterlijk 11 maart betaald zijn.' Youssef leest ongeveer zestig woorden per minuut en stopt bij elk onbekend woord: 'verwacht', 'garanderen', 'opvang', 'uiterlijk'. Hij vertaalt de hele brief in zijn hoofd voordat hij iets invult. In het examen Leesvaardigheid krijgt hij meerdere korte teksten met in totaal ongeveer 25 minuten; zijn buurman haalde het examen drie keer niet en zei: 'De teksten zijn te lang, ik was nooit klaar.'
1. Wat is de kern van deze brief? Noem de gegevens die Youssef absoluut niet mag missen en leg uit welke woorden die gegevens markeren.
Read the worked answer
De brief bevat twee soorten informatie: verplichtingen met een deadline en losse mededelingen. Alleen het eerste soort is echt examenmateriaal.
- Uiterlijk 10 maart aanmelden via het formulier. Uiterlijk betekent: niet later dan. Na die datum is aanmelden te laat.
- Zonder aanmelding geen plek - die consequentie is belangrijker dan de eerste zin van de brief.
- Uiterlijk 11 maart € 8,50 betalen voor de foto's.
- 14 maart, 19.30 uur informatieavond; u wordt verwacht betekent: u moet komen, dit is geen vrijblijvende uitnodiging.
- 12 maart is de dag van de fotograaf; geen opvang betekent dat hij zelf oppas moet regelen.
Vuistregel: de kern staat in zinnen met uiterlijk, verplicht, alleen, niet, zonder en bij datums en bedragen - niet in de eerste regel, waar alleen het onderwerp wordt aangekondigd.
2. Hij blijft bij elk onbekend woord staan ('verwacht', 'garanderen', 'opvang'). Welke aanpak is beter, en wanneer mag hij een woord wél negeren?
Read the worked answer
Hij mag de meeste onbekende woorden negeren, want de vraag gaat bijna nooit over dat ene woord. Drie technieken:
- Vraag eerst: heb ik dit woord nodig om de vraag te beantwoorden? Bij 'Wat moet Youssef op 10 maart doen?' is het antwoord te vinden zonder dat hij garanderen kent.
- Breek het woord af. Verwacht hoort bij wachten - 'u wordt verwacht' gaat over wanneer je ergens moet zijn. Opvang hoort bij opvangen: wie zorgt er voor het kind? Garanderen staat in een zin met geen plek; de betekenis volgt uit die context.
- Lees de zin om het woord heen. De functie van het woord (persoon, tijd, reden) is meestal al genoeg om de vraag te beantwoorden.
Alleen woorden die een hoeveelheid, datum of voorwaarde aangeven (uiterlijk, minstens, tenzij, behalve) moet hij precies kennen - die leert hij uit zijn hoofd, samen met de vraagvormen die erbij horen.
3. Hij heeft ongeveer 25 minuten voor meerdere teksten. Hoe deelt hij die tijd in, en wat doet hij als een tekst te moeilijk is?
Read the worked answer
Niet eerst de hele tekst lezen en dan de vraag - dat kost dubbele tijd. Omgekeerd werkt het beter:
- Lees eerst de vraag en de antwoorden (ongeveer twintig seconden).
- Scan de tekst naar het sleutelwoord uit de vraag, in dezelfde vorm of een vervoeging.
- Lees alleen de zin rond dat woord, plus de zin ervoor en erna.
- Kies en ga door; markeer twijfelgevallen met een streepje en kom er op het eind op terug.
Rekenij: bij vier teksten is dat ongeveer zes minuten per tekst. Loopt hij bij één tekst over de zeven minuten, dan stopt hij, gokt hij (nooit leeg laten) en gaat hij verder. Een vraag die hij nooit heeft gelezen levert zeker nul punten op; een gok heeft altijd kans.