HAVO Duits key terms

Een woord of korte uitdrukking dat een verband aangeeft tussen zinnen of alinea's, zoals tegenstelling, oorzaak, gevolg of opsomming. Herkenning helpt bij het begrijpen van de tekststructuur en bij luisteren naar gesproken tekst.

De centrale boodschap die de schrijver of spreker wil overbrengen, vaak in één zin samen te vatten. Je vindt haar door te vragen wat het belangrijkste punt is en welke informatie daaraan ondergeschikt is.

De logische relatie tussen delen van een tekst, bijvoorbeeld oorzaak-gevolg, doel-middel, tegenstelling of opsomming. Het herkennen van verbanden maakt het mogelijk om verbanden te leggen tussen feiten en conclusies.

Een gevolgtrekking die volgt uit eerder genoemde feiten of argumenten. In lees- en luistertaken moet je vaak onderscheiden of een uitspraak een feit, een mening of een conclusie is.

Een reden of bewijs dat een standpunt ondersteunt. Het herkennen van argumenten helpt om de betrouwbaarheid van een tekst of betoog te beoordelen en om de hoofdgedachte te vinden.

De mening of houding van de schrijver of spreker ten opzichte van een onderwerp. Vaak herkenbaar aan signaalwoorden zoals 'volgens mij' of 'ik vind'. Onderscheid het van feiten en van conclusies.

Een persoonlijke opvatting die niet objectief bewezen hoeft te worden. In examenteksten moet je meningen kunnen scheiden van feiten om vragen over de bedoeling van de auteur correct te beantwoorden.

Een controleerbare gebeurtenis of eigenschap die objectief vast te stellen is. Het onderscheiden van feiten en meningen is een kernvaardigheid bij lees- en luisteropgaven.

Het in eigen woorden weergeven van de belangrijkste punten van een tekst of gesprek, zonder details die niet essentieel zijn. Dit vereist het herkennen van de hoofdgedachte en het weglaten van bijzaken.

Een zin die de hoofdgedachte van een alinea of tekst bevat. Vaak staat deze aan het begin of einde van een alinea en wordt hij ondersteund door voorbeelden of toelichting.

De naam boven een tekst die vaak de aandacht trekt en een aanwijzing geeft over het onderwerp of de strekking. Een titel kan ook ironisch of metaforisch zijn, dus gebruik hem samen met de eerste alinea.

Het eerste deel van een tekst dat het onderwerp introduceert en de lezer nieuwsgierig maakt. De inleiding bevat vaak de aanleiding en soms al een hint naar de hoofdgedachte.

Het laatste deel van een tekst dat de hoofdgedachte vaak samenvat of een conclusie trekt. Het slot kan ook een oproep of vooruitblik bevatten.

De mate waarin informatie in een tekst of uitzending geloofwaardig en controleerbaar is. Let op de bron, het soort publicatie en of beweringen met bewijs worden ondersteund.

De herkomst van informatie, zoals een krant, website, organisatie of persoon. Het beoordelen van de bron helpt om de waarde en betrouwbaarheid van een tekst in te schatten.

Tijdens het luisteren kernwoorden en structuur vastleggen op papier, zodat je later vragen kunt beantwoorden zonder alles opnieuw te hoeven beluisteren. Gebruik afkortingen en symbolen.

Een bewuste aanpak voor het luisteren, zoals voorspellen, letten op signaalwoorden of luisteren naar detailinformatie. De strategie hangt af van het doel: globaal begrip of specifieke informatie.

Luisteren om de hoofdzaak van een gesproken tekst te begrijpen, zonder elk detail te onthouden. Je let vooral op de inleiding, de kernpunten en de conclusie.

Specifieke feiten, getallen of namen in een gesproken tekst die je nodig hebt om een vraag te beantwoorden. Bij het luisteren naar details is het handig om vooraf de vraag te lezen.

De melodie van de stem waarmee een spreker nadruk legt, een vraag stelt of een emotie uitdrukt. Intonatie kan de betekenis van woorden veranderen en is daarom belangrijk bij luisteren.

De extra nadruk die op een lettergreep of woord wordt gelegd. Klemtoon helpt om belangrijke woorden in een gesproken zin te herkennen en om de bedoeling van de spreker te begrijpen.

Wat een spreker met een uiting wil bereiken, bijvoorbeeld informeren, overtuigen, waarschuwen of uitnodigen. Het herkennen van het spreekdoel helpt bij het beantwoorden van vragen over de bedoeling.

Het onderwerp waarover een gesprek gaat. Het snel vaststellen van het onderwerp geeft houvast bij het volgen van de rest van het gesprek en bij het maken van aantekeningen.

De manier waarop een boodschap in woorden wordt uitgedrukt, inclusief toon en stijl. Een goede formulering is duidelijk, passend bij de ontvanger en grammaticaal correct.

De mate van formaliteit in taalgebruik, variërend van informeel (je/jij) tot formeel (u). Kies het register dat past bij de situatie, de ontvanger en het doel van de tekst.

De groep lezers of luisteraars voor wie een tekst of boodschap bedoeld is. Stem inhoud, toon en woordkeuze af op de kennis en verwachtingen van deze groep.

De structuur van een tekst, meestal inleiding, kern en slot. Een duidelijke opbouw met alinea's en signaalwoorden maakt een schrijfproduct begrijpelijker voor de lezer.

Een groep samenhangende zinnen die één deelonderwerp behandelt. Elke alinea begint op een nieuwe regel en bevat vaak een kernzin met de belangrijkste informatie.

Afspraken over de vorm van veelvoorkomende teksten, zoals een brief met aanhef, datum en afsluiting, of een e-mail met onderwerpregel. Het volgen van conventies maakt je tekst herkenbaar en professioneel.

De begroeting waarmee een brief of e-mail begint, bijvoorbeeld 'Geachte heer' of 'Beste mevrouw'. De keuze van de aanhef hangt af van de relatie met de ontvanger en het gewenste register.

Het laatste deel van een brief of e-mail, met een slotgroet en eventueel een naam. Een passende afsluiting versterkt de indruk van een verzorgde en beleefde tekst.

Een voorbereiding op een gesprek of presentatie waarin je doel, doelgroep en kernpunten vastlegt. Een spreekplan helpt om gestructureerd en met vertrouwen te spreken.

Wat je met een gesprek wilt bereiken, bijvoorbeeld informatie krijgen, iemand overtuigen of een afspraak maken. Een helder gespreksdoel bepaalt welke vragen je stelt en hoe je reageert.

Verder vragen op een antwoord om meer details of verduidelijking te krijgen. Doorvragen toont betrokkenheid en helpt om informatie te achterhalen die anders verborgen blijft.

Luisteren met volledige aandacht, waarbij je non-verbale signalen geeft en samenvat of doorvraagt om te controleren of je de spreker goed begrijpt. Het bevordert wederzijds begrip in een gesprek.

Communicatie zonder woorden, zoals gezichtsuitdrukking, houding, gebaren en oogcontact. Non-verbale signalen ondersteunen of spreken de gesproken boodschap tegen en beïnvloeden de indruk die je maakt.

De ordening van informatie in een gesprek of presentatie, bijvoorbeeld van algemeen naar specifiek of chronologisch. Een duidelijke structuur helpt de luisteraar om de boodschap te volgen en te onthouden.