VWO Engels common mistakes
VWO Engels · Understand the traps and how to avoid them.
Bij leesvragen citeert de kandidaat een hele alinea als bewijs in plaats van de ene zin die het antwoord echt onderbouwt, en schrijft daar dan een vage samenvatting boven in plaats van de eigen woorden van de vraag te beantwoorden.
Kandidaten zijn bang om te weinig te zeggen en denken dat meer tekst meer kans op punten geeft. Ze verwarren 'het onderwerp van de alinea' met 'het antwoord op de vraag' en hechten meer waarde aan de plek in de tekst dan aan de logische relatie tussen vraag en citaat.
What to do instead
Laat de kandidaat eerst de vraag in eigen woorden herformuleren en pas daarna zoeken. Oefen met de regel: één citaat van maximaal één zin per punt, en schrijf daaronder in één zin waarom dat citaat het antwoord is. Bij elke oefentekst markeert de kandidaat eerst signaalwoorden (however, therefore, in contrast) en kiest daarna het citaat.
De kandidaat beantwoordt open leesvragen met een letterlijke herhaling van de vraag of met een enkel woord ('positief', 'oneens') zonder de gevraagde onderbouwing of toelichting.
Onder tijdsdruk korten kandidaten af en denken ze dat het kernwoord genoeg is. Ze kennen het verschil niet tussen een gesloten vraag en een open vraag met toelichtingsopdracht, en hebben nooit geoefend met het aantal elementen dat een antwoord moet bevatten.
What to do instead
Bouw een vast antwoordsjabloon: stelling + reden + citaat of verwijzing. Tel per vraag hoeveel elementen gevraagd worden (bijvoorbeeld 'noem twee redenen') en nummer die in het antwoord. Laat de kandidaat oefenantwoorden nakijken met het correctiemodel en turven welke elementen ontbraken.
Tijdens het kijk- en luistergedeelte leest de kandidaat de vragen niet vooraf en schrijft hij tijdens het eerste fragment al volledige antwoorden uit, waardoor hij de volgende zin van het fragment mist.
Kandidaten behandelen luisteren als dictee: ze willen alles vastleggen. Ze beseffen niet dat luistertoetsen meestal twee keer worden afgespeeld en dat voorbereiding op de vraag de effectieve luistertijd verdubbelt.
What to do instead
Train een vaste cyclus: lees in de pauze alleen de vraagstam en de antwoordopties, noteer tijdens het eerste luisteren alleen steekwoorden en pijlen, en werk het antwoord pas uit bij de tweede keer of in de antwoordtijd. Oefen met echte audio op examensnelheid en meet hoeveel steekwoorden per fragment nodig zijn.
De kandidaat kiest bij meerkeuze luistervragen het antwoord dat een woord uit het fragment letterlijk herhaalt, terwijl het juiste antwoord een parafrase is.
Letterlijke woordherkenning kost minder cognitieve inspanning dan betekenisbegrip, en afleiders in luistertoetsen zijn vaak expres met dezelfde woorden als de audio geformuleerd. Kandidaten luisteren naar woorden in plaats van naar de strekking.
What to do instead
Oefen met het vooraf markeren van synoniemen bij elke antwoordoptie en luister gericht naar de strekking van de spreker (standpunt, reden, conclusie). Laat de kandidaat na elk fragment in één zin opschrijven wat de spreker wil bereiken en pas daarna de optie kiezen.
In het schrijfgedeelte opent de kandidaat elke alinea met 'First of all', 'Moreover' en 'Last but not least' en vult de rest met algemene zinnen, waardoor de tekst nauwelijks inhoudelijke argumenten bevat.
Kandidaten hebben op school geleerd dat signaalwoorden en een vaste structuur punten opleveren en denken dat vorm de inhoud compenseert. Ze hebben weinig geoefend met het genereren van concrete argumenten onder tijdsdruk.
What to do instead
Laat de kandidaat voor het schrijven twee minuten brainstormen en per argument één concreet voorbeeld of gevolg noteren. Beoordeel oefenteksten met een rubric waarin 'relevantie en uitwerking van argumenten' zwaarder weegt dan 'connectieven', en schrap bij herschrijven elke zin die geen nieuwe informatie toevoegt.
De kandidaat schrijft een betoog of brief in één lange blok tekst zonder alinea's, met wisselend register (formeel en informeel door elkaar) en zonder passende aanhef en afsluiting.
Kandidaten schrijven zoals ze denken en maken tijdens het schrijven geen plan voor de opbouw. Ze kennen de conventies van de gevraagde tekstsoort (brief, artikel, betoog) onvoldoende en letten vooral op grammatica omdat ze daarop getraind zijn.
What to do instead
Laat de kandidaat altijd eerst een korte outline maken: tekstsoort, doel, publiek, aantal alinea's en de kernzin per alinea. Oefen met een checklist per tekstsoort (aanhef, slotformule, register) en laat de kandidaat één oefentekst herschrijven met alleen structuur als focus.
In het gespreksgedeelte geeft de kandidaat alleen korte antwoorden van één of twee zinnen, stelt zelf geen vragen en grijpt niet in wanneer het gesprek stokt.
Kandidaten richten zich op foutloosheid en vermijden risico's; ze wachten op de gesprekspartner in plaats van het gesprek te sturen. Ze hebben weinig geoefend met gespreksstrategieën zoals doorvragen, parafraseren en om verduidelijking vragen.
What to do instead
Oefen in tweetallen met vaste gespreksfuncties: één keer doorvragen, één keer parafraseren en één keer een eigen initiatief per oefengesprek. Laat de kandidaat een gesprek opnemen, terugkijken en turven hoe vaak hij initiatief nam. Bouw een persoonlijke lijst met tien bruikbare gespreksformules op.
De kandidaat bereidt het gespreksgedeelte voor door zinnen uit het hoofd te leren en raakt in de war zodra de gesprekspartner een onverwachte vraag stelt of een ander onderwerp aansnijdt.
Kandidaten verwarren voorbereiding met uit het hoofd leren en hebben geen strategie voor onbekende input. Ze hebben onvoldoende geoefend met spontaan reageren op examenvragen over actuele onderwerpen.
What to do instead
Vervang scriptleren door bulletpoints met steekwoorden per onderwerp. Oefen met onverwachte vervolgvragen en leer een herstelstrategie: tijd winnen met 'Dat is een goede vraag, laat me even nadenken' en daarna een algemene stelling geven die je kunt onderbouwen.
Bij literatuurvragen vat de kandidaat alleen het verhaal samen en noemt hij geen kenmerken van het werk, geen vertelperspectief, geen motieven en geen relatie met de literaire context of stroming.
Kandidaten lezen het boek als verhaal en niet als literair werk. Ze kennen het analysetaalgebruik (motief, thema, vertelperspectief, chronologie, stijl) onvoldoende en hebben geen aantekeningen met citaten en paginanummers gemaakt tijdens het lezen.
What to do instead
Laat de kandidaat tijdens het lezen een leesdossier bijhouden met per boek: thema, motieven met paginanummers, vertelperspectief, opbouw en twee citaten. Oefen met analysetermen door bij elk boek drie kenmerken te benoemen en die met een citaat te onderbouwen.
De kandidaat verbindt in het literatuurgesprek of -verslag het gelezen werk niet aan de eigen leeservaring of aan de bredere literaire context, en blijft steken in 'ik vond het saai' of 'ik vond het mooi'.
Kandidaten denken dat een persoonlijke mening zonder onderbouwing voldoende is, of durven geen interpretatie te geven uit angst voor een fout antwoord. Ze hebben nooit geoefend met het verwoorden van een beargumenteerde waardering.
What to do instead
Gebruik een vaste formule: waardering + kenmerk uit de tekst + effect op de lezer. Laat de kandidaat per boek één passage kiezen die indruk maakte en uitleggen welke techniek de schrijver daar gebruikt. Oefen met het vergelijken van twee gelezen werken op thema of vertelwijze.